Robibar Salara Rongtalbebeama?
CONTENTS
|
Ong·gijachi An·pilangani |
|
Chipgimin Gisik aro Jinmani Niam |
| Robibar Salo Chakatpilani |
| Chong·motgipa Neng·takani Salko Nikani |
| Jihudirangna Kenani |
| Korintho Robibarko Maniani Dongja |
|
Paulni Bakrobatsranggipa Skiprakani |
|
Maina Eutykus Gilja nokoni Ga·aka |
|
Uamangni Manigipa Sal |

Bak Sa:
Ong·gijachi An·pilangani
Daudni mingsa nambee Isolo bi·aniko Git 43:3 o serika. “Nang·ni seng·a aro bebeko ong·katatbo; uarang angko dilchina, uarang angko nang·ni rongtalgipa a·briona aro nang·ni dongchakanirangona rimangchina.”
Indake apsan gisik nange bi·ani Isolni Kattako aro bebeko ma·sina bi·aniba ong·na nanga. Gisik Rongtalgipani dilaniko man·on, skie ra·na aro manina skani gisik dongna nanga. Indakgiparangnade a·brio skianio nambegipa ku·rachakani donga: “toromna okkrigipa aro ringna sikgiparang an·senga, maina uamangko okkaatgen” (Mati 5:6).
Indiba indakgipa bi·aniba Isolni an·chingna aganchakmano manina sikgijagipanade namgni dongja. Mingsa Isolni namgipa skanide An·tangni Kattako u·ie ra·aniko nangnikani ong·a. Aro mingsa namgijagipara, Isolni uni bi·aniko aganchakmano, jeni a·selba Isolni Kattako u·imano uko manina jechakanian ong·a.
Bang·a manderangni dos dakania uamang Sastroni skianiko ja·rikani palo, an·tangtangni skani aro chanchianiko Sastro baksa nangrimatna jotton ka·anian ong·a. Mingsachisan an·ching an·tangtangko dake nina nangaia, aro ua dake niania Sastrochi ong·na nanga. Pilak toromni chanchia minganti, ki·tap poraia kinganti, skiprakaniko knaa changantikon ga·akna man·gijagipa Sastro baksa tosusae nina nangani donga. Bi·samitingo an·ching maiko skia man·baaha, ba bang·bata manderang maiko bebera·enga, uarangko an·ching chanchipiltaie nina nanga. Sastro baksa tosusaode an·chingni u·ianirang melijanaba donga. Pilak sing·anina aganchakani dongna nanga: Iani gimin Isolni Kattara maiko agana?
Jeko an·ching bebera·enga uko name kakkete Isol ra·chakaigen aro an·ching jokataniko man·aigen ine mitam manderang chanchia. Indiba kakkete ingipa kattamangmangde chu·ongkuja. Ua kakket ingipara kakkete ong·gijagipa ong·skanaba donga. Anga gisik ra·a, adita bilsirang re·angaha anga West Palm Beach, Floridachina gari salangengachim. Angade ong·a ramako re·angenga ine u·iachim. Uara wal ong·engachim, aro dikdiksanade anga sea dongarangkoba nikangjaha. Rang·sanan angni gari, “Belle Glade 14 miles,” ine segipako natpraka gita dakataha. Duk man·bee, West Palm Beachchi re·engani pal bikpilsa anga re·enga ine nikaha. Anga ong·gija ramako re·manengahachim. Angade gisik ka·tong gimikchin ong·a ramako re·enga ine chanchiachim, indiba anga kakket ong·e ong·gijagipa ramaosachim. Da·ode anga angni re·bagipa ramakon re·pilna nangaha, indake West Palm Beachona soknade ong·a ramako re·na nangskaahachim. Indake dakasa ong·ako dakani ong·a.
Bak Gni:
Chipgimin Gisik aro Jinmani Niam
Jerangan an·tangtangko namatpilna ska uamangna Isolni Kattao bang·en skiani donga. Jerangan an·tangtangni gisikko chipe donaia, uamangnade mamungkoba dakna man·jaha. Uamangni u·ianioni dingtange aganakode uamang knatimnaba sikjawaha. Uamang gisiktango miksongmanaha, aro mamung ong·ako aganoba uamang ra·chakteljawaha. Dingtangmancha Neng·takani salni gimin agananiko uamang knataina sikjaha.
Bang·a manderangan anti antio neng·takani salni gimin dingtang dingtang agananirang dongbaaha aro badia salko mancha manigen uko jajaa. Ge·eta Ming chikungo snigipa salko manina agana donganikoba uamang u·ia. Snigipa salde Sonibar ineba uamang u·ia. Indiba uamang dakbewalko ja·rike Isolni ge·etaoni dingtange manikua. Uamang Robibar salo olakia, jekon Sastroo ge·etani dongja.
Uamang maina indake daka? Bang·bata manderang jerangan Robibar salo gilja ka·a, uamang uamangni dongenggipa biapo manderangoni bang·batan Robibar salo olakiani giminsa olakipaa. Jinma dakengani gimin uamang ong·akon dakenga ine chanchiaia. Ia naljokgipa chanchichipani ong·aiahama? Toromni gimina jinmani dakanian ong·aiama?
Sastroo aganchakaniode iarang pilak mandeni dakanirangko jee aganaigenchim. Toromni gimin aganode, jeko mande jinma ja·riktokenga, uade ong·ja ine aganchakaniko nikgenchim. Jisu An·tangan indine aganaha,“Noani somoio maikai ong·achim, Mandeni Depanteni salrangoba indaken ong·gen” (Luk 17:26). Chi dubiani somoio sak chetsanmangmang jokrikaiaha. A·gilsakni bon·aoba uandaken ong·aigen ine ua toe aganengachim. Ua indineba aganaha, “Apchona cholgugako napbo; maina gimagnichina dakanggipa cholguga dal·a, ramaba apala, aro uchi napgipa bang·a. Maina janggichina dakanggipa cholguga apchona, ramaba apchangket, aro uko nikgipa bang·ja” (Mati 7:13, 14).
Indaken ong·bebeenga je, da·alo bang·bata Kristianrangan, mingsinggipa Sastroko poraigiparang aro skia man·giparang Sastroo agangipa snigipa sal Neng·takani salna bate Robibarko manigiparang bang·bata.
Uaranga Kristoni kattarang ine chanchiaton, an·chingna mikrakataniko on·na nangaha. Bebede mande jinmaode dongrongbreja. Da·ororoni mande jinmade, batanggimin somoio gitan bebemanchakode sandiani dongja, maina maia altuaa, bano dongtoa, aro maidake an·tangtangni ska gita janggi tangna man·gen ukosa nibattokaia.
Indakode Neng·takani salkoa maionikosa u·ignok? Mingsamangmangonikosan—Isolni Kattaoniko. Ia neng·takani salni gimin millionni manderang poraie niaha. Anga indake aganna, Sonibar salara Isolni dongimin neng·takani sal ong·bebeama uko sandie nigen; ong·a ong·ode an·ching uko ra·chake kakket ong·e ua salko manina nanggen. Sastro gita melijaode an·ching Isolni Kattako sanditaie, badia sal manchasa Isolni an·chingna on·gimin salara uko nikjaskal sandiangkugen.
Nambatgipako angni u·ianide, antini skanggipa salni gimin Sastroo maiko agana uko nichengna. Robibar sal, antini skanggipa salni gimin janapa Sastroo chang chetsan dongaia, aro uarangko name nie ua salni gimin maiko agana an·chinga nie nina. Antini skanggipa salko manichina aganode, ia on·sogimin seanirangonikon an·ching u·iaigen.
Sastroo skianiko an·chinga ra·chakna tarie dongengama? Iano an·chingni chanchianiko dake niani donggen! An·chingni poraiaoniko ra·chakna an·chinga tarie dongengama? Iaranga togie sing·anirang ong·jaenga. Anga an·tangde mai salko olakina somoi ra·na Isol agana ua salan angnade namaia. Sastro skiode, anga Sombar, Bristibar, Sukrobar ba Robibar, je salba angnade namaia. Ruuta somoirang re·angaha, skango angni Kristian ong·na a·bachengo, angni ong·nikaniko niaigija, anga Isolni Kattako manina chanchiaha. Sastroo ge·etani dongode, je salba angna neng·takna namaia! An·chingni Niam Gitaloniko antini skanggipa salko sandie nianio anga chanchia na·aba indake chanchipagen.
Bak Gittam:
Robibar Salo Chakatpilani
Hai an·chinga Matini segipa Nama Kattaoni a·bachengna, “Unon neng·takani salni chon·kamao,antini skanggipa salni wal seng·o, Magdalene Mariam aro ua sakgipin Mariam gopramko nina re·baaha” (Mati 28:1). Iano an·ching mingsa sakkiko nika je, Neng·takani salde antini skanggipa salde ong·jawa. Iano serikani gitade, Neng·takani sal matchotangaha aro antini skanggipa sal a·bachengengahachim. Iano salsani ja·mano salsa ong·baenganiko nika. Ia seanio pangchake, Robibar salkode Neng·takani sal mingja. Robibar salan Neng·takani sal inode jajaani ong·gen aro uan Sastroo aganani gita ong·ja.
Matini serikao indake donga je me·chikrang neng·takani salni badeango pringwalni re·baahachim indiba Jisu chakatpilahani gimin Uko nikejaha. Ian Markni sea baksa meliea, uano nambate sea. Markde seng·baaniko mesokna sal nabaaniko agana. Ua indine seaha, “Aro neng·takani sal badeango, Magdalene Mariam, aro Jakobni ma·gipa Mariam, aro Salome, uo nongna moslako breaha. Aro antini skanggipa sal pringni sal nao uamang gopramona re·baaha. Aro uamang saksara saksana aganengachim, Gopramni cholgugaoni ro·ongko sawa an·chingna romtomgen?” (Mark 16:1–3).
Ia sakgni nama kattako segiparangoniko, mamung u·igijani donggijaan ma·sina man·a. Mitam manderangde iako Sonibar attam ine agankua. Ibrirangni Neng·takani salko maniania sal napahaon bon·aha, uni gimin neng·takani sal napangon me·chikrang gopramona sokbaa ine uamang agana.
Iano seanirangko nisusaani gamchataniko nikna man·a. Markni serikaoniko nion, me·chikrang Sonibar attamo re·bae gopramni konggrang ong·ako nikaha ine aganna man·ja. Ia apsan me·chikrangni Robibar pringo gopramona re·angani giminsa ua sea, aro uamang indine sing·engachim, “Gopramni cholgugaoni ro·ongko sawa an·chingna romtomgen?” Uamang Sonibar attamo gopramona re·bae gopram oako nikahaode Robibar pringo gopramona re·baon ro·ongko jitmanahaniko u·imangnokchim. Uni gimin Matini “wal seng·o” ine seania Robibar pringsa ong·a ine u·ina man·a.
Niam Gitalo gittamgipa antini skanggipa salko janapania Mark 16:9 ong·a, “Aro antini skang salo pringni chakatenba, ua skang Magdalene Mariamna mikikang pa·aha, jeoniko ua sak sni korerangko a·rikahachim.” Iano agandapna nangani bang·ja, maina ian Jisuni Robibar pringo chakatpilaniko seanisan ong·taiaia. Nangchongmotgipa bakde, iano antini skanggipa salara uko manina rongtalgipa sal ong·a ine janapa dongja. Chakatpilani salko mandera·na ua salko manina nanga ine agana gri.
Bak Bri:
Chong·motgipa Neng·takani Salko Nikani
Chakatpilani gimin chu·soksrange seaniko an·ching Lukni serikaoniko nikna man·a, aro iano antini skanggipa salni gimin serikani brigipako nika. “Ia mande (Arimathaeani Joseph) Pilatona re·ange Jisuni manggisiko bi·aha. Aro uko ra·one, mosina ba·rachi remreme, saksakoba donkugijagipa ro·ongko kitgimin gopanio uko donaha. Ua sachisoani sal, aro neng·takani sal a·bachengbaengahachim” (Luk 23:52–54).
Poraidapangkuna skang, chisolo datkapani salo maiarang ong·aha uko name niattaina. Bang·bata Kristian dolan ia salko da·o Good Friday ine minga. Iani ia salkon “sachisoani sal” ineba mingachim, maina ia salara sokbaenggipa Neng·takani salna sachisoani ong·engachim. Ia podo indake janapa: “neng·takani sal a·bachengbaengahachim.” Iani ortoa, sachisoani salni ja·mano, neng·takani sal sokbaskaengahachim.
Jisuni sian salo maia gipin ong·aha? “Aro un baksa Galilioni re·bagipa me·chikrang uni ja·man ja·man re·ange goaniko aro maikai uni manggisiko dona, uko niaha. Unikoa re·pilange similgiparang aro similgipa toko daksoaha. Aro uamang neng·takani salo niam gita neng·takaha” (Pod 55, 56).
Jisuni siani Sukrobar salon, on·kange janggi tanggipa me·chikrang nongani torangko bree donaha aro Robibar pringo gopramona re·angna tarie dongaha. Unikode nal napahaon neng·takani sal a·bachengaha, aro uamang, “neng·takani salo niam gita neng·takaha.” Ian Neng·takani salara anti anti ong·bagipa Ge·eta Mingchikkungo ge·etgipa ong·a; ian jen saloba ga·akaigipa Watchangani Alanini neng·takani sal ong·ja.
Iani ja·mano pod gipino neng·takani salni ja·mano me·chikrang maiko dakaha uko aganangkua. “Indiba antini skanggipa salo, pringwalni uamang daksogimin similgiparangko ra·e gopramona re·angaha. Aro gopramoni ro·ong romtomaha ine nikaha.” (Luk 24:1, 2). Skanggipa, chakatpilani salo me·chikrang an·tangtangni dakna nanga kamko ka·na re·baahachim. Da·ororoni mondoli ua antini skanggipa salko Easter Sunday ine mingenga. Robibar. U·ina man·atenga je, Jisu pringwalnin chakatpilaha. Ua chakatpilani salko nama kattako segiparang ba me·chikrangba ua salni rongtalaniko agana dongja.
Mamung sing·kuani grian Lukni serikaoniko snigipa sal neng·takania basako ong·a uko tik u·ina man·a. Ua sal gittamni salrango maiarang ong·ahachim uko ua sulsul sea—Sukrobar, Sonibar, Robibar. Jisu sachisoani salo siaha, aro Neng·takani ong·baengahachim. Kristianrang ua salko Good Friday minga. Salgipin salara Neng·takani sal ong·baengahachim, uan “niam gita neng·takani,” ong·engahachim. Ge·etanio rongtalen “snigipa sal Jihova nang·ni Isolna neng·takani ong·a” inani gimin, Neng·takani salara Sonibar salan ong·nan nanga.
Iano u·ina namani donga je, Jisu a·sak salgisakko dakmano snigipa salo neng·takaha gitan, ia changoba neng·takani salo Uni piokani kamoni gopramo neng·takaha.
Neng·takani salni salgipino Jisu chakatpilaha. Da·alo uko manderang Easter Sunday ine mingtokenga, indiba Sastroo uko antini skanggipa sal inesa minga. Ia jena man·gijagipa Kristianni itihaso ong·giminrangko nike, chong·motgipa neng·takani salara badia uko u·ia. Ua salara Good Friday aro Easter Sunday ni gisepgriko ong·a. Lukni serikaoniko poraien, ua salgittamrangni somoio maiarang ong·aha uarangko niken skia bida donggijagipa mandeba Sastroni snigipa salara badia uko u·ina man·aia.
Da·ode an·chinga Niam Gital bongagipa antini skanggipa salni gimin seaniona sokbaaha. “Antini skanggipa salo, pringo andalengpition, Magdalene Mariam gopramona re·baaha aro gopramoni ro·ongko jitmanaha ine nikaha” (Johan 20:1). Johanni serikanio bang·gijasan chakatpilani gimin talatani gital kattarangko an·ching nikdapaia. Gipin nama kattako segiparang gitan Johanba darangniba ua antini skanggipa salko rongtale rakkina nanga ine serikani dongja. Da·on dipet, rongtale rakkina nanga ine serikani sakkiko ia nama kattako serikanirango nikjaenga.
Bak Bonga:
Jihudirangna Kenani
Ia apsan odhaio Johan skanggipa salni gimin janaptaia, aro ukon Robibaro olakiani somoi ine pe·srete agantoka. “Ua salni, chong·motan, antini skanggipa salni attamahaoa, je biapo sninggiparang gnangchim, uani do·garangko Jihudirangna kenani gimin chiptokon, Jisu re·bae uamangni jatchio chadenge uamangna aganaha, Na·simangna tom·tom ong·china” (Johan 20:19).
Ia an·tangtangko do·ga chipchangani salara Jisuni chakatpilani apsan salo ong·oba, uamangni tom·dakania ua salko mandera·e manina ine ong·achimma? Indake ong·na man·chongmotjawachim. Ua podo rongtalen sea donga je ua tom·dakania “Jihudirangna kenani gimin” tom·dakanisa ong·achim. Gopram konggrangaha ine sninggiparang u·iahachim, aro Jisuni bimangko sninggiparang cha·uangaha ine potani somoi sokbae sninggiparangko rim·na re·bagen ine uamang kene dongtokengachim. Chelchakaniko aro ka·donggrikaniko man·na inesa uamang do·ga chipchange tom·dake dongtokengachim.
Ong·amanchade, sninggiparangoni darangba Jisu siaoni chakatpilaha ineba bebera·kujaengachim. Mariam aro gipinrangni Jisuni chakatpilaniko aganon, aro Gitelko nikaha ine sakki on·on uamang bebera·kujaengachim ine Mark serika. “Ua re·ange un baksa skang donggiparangna uamangni kalimmitingo aro grapmitingo, uko aganeaha. Aro ua tangenga, aro uko ua nikaha ine knaoa uamang bebera·jaha. Iarangni ja·mano, uamangoni sakgni ja·achi a·baona re·angmitingo ua dingtang bimangchi uamangna mikang pa·aha. Aro uamang re·ange sakgipinrangna uko aganaha, indiba uamangkoba uamang bebera·jaha. Ja·mano sakchisana, cha·na tudengdalmitingo ua mikkang pa·aha; aro uni tangchapilmano uko nikgiparangko bebera·gijani gimin uamangni bebera·gija aro ka·tong rakana ua manengaha” (Mark 16:10–14).
Ia kattarango pangchake, an·ching indake u·ina man·a je, ua Robibar attamchibara uamangni tom·dake dongania maini gimin uko talata. Saniba aganani gita, chakatpilahanina kusi ong·e katchae ua salko manina uamang tom·daka ong·ja. Batesa, aiao inmanpilgipa obsota, Jisu chakatpilaha ine uamangoni darangba bebera·gipa dongjaengachim. Uamang kenengasachim, duk ong·engachim, grapengachim, aro Jisu chakataha ingipako bebera·jaengachim. Jisu uamangona re·bae mikkang pa·ahaon, Ua uamangni bebera·a donggijanina aro Uni chakatpilaniko nikgiparangni aganahaoba bebera·gijanina uamangko raken manengahachim. Ia indaka obostako, chakatpilanina katchae ua salo olakina tom·daka inania mairongpile namen chanchisretani ong·a!
Ia somionade an·ching Niam Gitalo antini skanggipa salni gimin seaniko ming dokko nibaaha, da·on dipetde iarangoniko mingsaonikoba Robibar salko manina nanga ine janapaniko nikbakuja. Uamang antini skanggipa salko Jisuni chakatpilani sal ine mandera·china, ua salo olakichina aro neng·takchina janapanian chu·gimikan dongsrangja. Nama Kattako segiparanga Jisuni chakatpilani bang·a bilsirangni ja·manosa seahachim, ua somoirangon Gisik Rongtalgipa uamangko antini skanggipa salko mandera·china aro manichina didina nangahachim. Gisikni kamde “pilak bebeona dilgen” (Johan 16:13) ine Jisu An·tangni sninggiparangna agana. Antini skanggipa salko neng·takani sal ine manina nanga ine agana dongode, Gisik Rongtalgipa Mati, Mark, Luk, aro Johanmangkon, indine Gitel agana, ine setokchina didignokchim.
Da·o an·ching dongkuenggipa minggniko niangskana. Iarangonikoba mamung sakkiko nikjahaode am·aniko an·ching dontongna nangaignok, maina am·na gita biapan dongjaha. Antini skanggipa salko Paul aro Lukmang bon·kame agangen, aro uamangni aganaoniko manderang namen ma·sisrete agantokaha.
Bak Dok:
Korintho Robibarko Maniani Dongja
Skanggipa Korinthirangna 16:1, 2 o, Paul indine seaha: “Aro rongtalgiparangna gilani gimin, jedake anga Galatiani manderangna ge·etaha, uandake na·simangba dakbo. Antini skanggipa salo, na·simang sakanti man·atangtang gita an·tangni sepango chimonge donchina, maikai angni re·baon gilarang ong·jawa … na·simangni on·aniko kasae Jerusalemona ra·angchina na·simang jerangko nitonika, uarangko chitirangmung anga watatgen.”
Paul maiko aganaha aro maiko aganjaha ka·sapae name nibo. Gilja ka·ao tangkarangko gilaha ine bang·a manderang chanchichipe aganaia. Indakede ong·ja. Paulara Asia Minorni mondolirangna dingtangmancha u·iatani chitirangko seatengachim, maina jerusalemo donggipa Kristianranga cha·ani aro ugita nanganirang dongjae neng·nikaniko man·tokengachim. Cha·ani, ba·ra kancha aro uandakgipa on·gilanirangko chimonge donsochinasa Paulara Korinthini manderanga aganatengachim. Ua chimonge dongiminrangko sakoba mande man·ahaon uarangko Jerusalemona ra·ena watatgenchim. “Chimonge dona” ingipara Greek ku·sikoniko pe·gipade bosturangko noko chimonge donanikosa miksongachim. Robibarko manigiparangba ia pe·e aganaikode ong·nikachim.
Antini skanggipa salo gilja ka·ani gri. Ua saloa bosturangko chimonge donanisa ong·achim. Mainasa Paulara Robibar salosa chimonge donchina aganatachim, aro ua saloa maiko dakna nangani dongachim?
Duk man·enggipa Kristianrangna maikobade dakna nanga ine Romni mondolinaba janapa. “Indiba da·o rongtalgiparangna, dangdike on·na anga Jerusalemona re·enga. Maina Jerusalemo donggipa rongtalgiparangoni kangalrangna adita on·paaniko dakna Makedonia aro Akaia namnikaha. Maina uamang uk namnikaha; aro uamangna gro nanggiparang uamang ong·a, maina gipin jatrang uamangni gisiknirangko bak man·paaode, uamang an·tangtangni be·ennirangchi uamangna dangdike on·na nanga. Uni gimin iako matchotoa, aro ia biteko na·simangna mohor su·oa, anga na·simangchiko Spainona re·anggen” (Romrangna 15:25–28).
Skanggipa, ua seatgipa chittikoa Neng·takani salo olakina tom·ao giljao poraiatna man·genchim. Salgipino kam ka·na uamang somoiko ra·na man·a—uan antini skanggipa sal ong·achim. Gisik ra·bo, Jerusalemo cha·ani aro nanganirangko on·gilatna nangengachim, aro nangania tangkamangmangsan ong·aijachim. Indake karap ong·ania Middle East jolode ong·ronggija ong·jachim, ine Luk Watata11:28–30 rango an·chingko gisik ra·ata.
Iano watata Paul an·tangni changa gita gisik seng·aniko jakkale mol·molaniko dakengachim. Romni Kristianranga ma·mong Jerusalem mondolina uamangona skigiparangko watate nama kattako aganateahani gimin Jerusalem ma·mong mondolina gro nanggiparang ong·achim. Uni gimin malchi gamchi, bosturangko on·skae uamangi groko chotchina uamangna aganskaengachim. Maidakgipa on·pilaniko Paulara uamangoniko am·skaengachim? Ian gisiko nangatani katta ong·a je, “ia biteko” na·simangna mohor su·a ingipara Greek ku·sikode cha·ani bitemanchako miksonga, indiba iano “kamni bite” koba miksongani ong·jolna man·a.
Paulni Korinthini mondolini manderangna aganatania, “angni re·bao mamung chimongani dongjana gita” antini skanggipa salo chimongsona aganani ong·achim. Indake bari baganrangoniko chimonge donania neng·takani salode dakna kragipa ong·jawachim. Uni gimin ia podrangoba Robibar salara salarini kamko ka·ani salsa ong·aia, toromni olakiani sal ong·ja ine mesokani ong·a.
Bak Sni:
Paulni Bakrobatsranggipa Skiprakani
Ian Robibar salko rongtale rakkianiko Sastroo agana dongama uko niatanio bon·kamgipa bak ong·enga.
Skangni mondolini gimin serikanio, Troaso donggipa mondolini manderangna watgrikani kattarangko aganani gimin Lukni serikani donga. Isolni rongtale aganaoniko ekatna am·rikote ia Watatarangna seaoniko ra·e uamang ong·gija basee ra·aona sokangpilaha. Maina Niam Gitalo ianosan antini skanggipa salo gilja ka·anini gimin agana dongaia. Maia ong·ahachim uko an·ching ia seaoniko name niatna nanga.
Chu·gimik seako niode uan walni tom·ani ine nika. “Aro chinga wanti grigipa cha·ani sal ja·mano Philippioni choe sal bongao Troasona uamangona re·baaha; uano chinga sal sni dongaha. Aro chinga antini skang salo chinga pita pe·na tom·oa, uni sal sao re·chakatna mangsonge, Paul uamangna skiaha; aro uni agana waljatchiona kingking bakroaha. Aro chingni tom·a kosakni nokdringo bang·a tochri gnangchim. Aro Eutykus minga, saksa pante nokdecholo asonggipa tusibeaha; aro Paul bate skioa, ua tusibee gittamgipa gadangoni ga·akonaha, aro uko siako de·tomaha. Aro Paul ong·onange uko tujete gipake inaha, Na·simang jikjaknabe, maina uni janggi uo gnang. Aro ua gakatange, pita pe·e cha·enba, ruutbee, seng·aona kingking uamang baksa agangrikaha, uandake ua re·chakataha. Aro uamang ua panteko janggi tange rimbae namen ka·dimeaha. Indiba chingade ringona re·soe, Paulko rimgatna Assosona chochakataha. Maina ua an·tangde a·gako re·na mangsonge indaken donaha” (Watata 20:6–13).
Troaso walgimik tom·anio maiba ong·ronggijanirangba ong·aha. Skanggipara uan knaronggijagipa kattarangko jinmana agananiba dongahachim. Pod 25 o indine agana, “Aro Da·o nibo, jerangni gisepo anga songnokko aganprake re·aha, na·simang pilakan angni mikkangko niktaijawaha ine anga u·ia.”
Indake u·iatna man·a je, ia watgrikani tom·anikoa antini skanggipa salni a·bachenggipa andalgipa bako ong·ataha. Tochrirang kuturio dongachim, aro waljatchiona kingking Paul skiprakangaha. Jihudirangni sal somoiko chananiko u·ie ra·ania iano nangchongmotgipa ong·a.
Salrangko chanania Romni chanani gita waljatchioni waljatchiona ong·jachim. Sastroode, salko chanani a·bachengania attamonisa a·bachenga.
A·bachengani ki·tapoba Ong·atani antio uandaken salko chanani ong·ahachim—“Aro atam aro pring ong·ahaoa sal sa ong·aha.” Minggipin kattarangchi aganode, attamonisa salko chanani a·bachenga.
Neng·takani salko maniani gimin indake talatani donga, “Uan na·simangna neng·takchina neng·takani sal ong·china … atamoni atamona na·simangni neng·takani salko manibo” (Levirangna 23:32). Indiba Sastro gitara attamara maidaka somoioni a·bachenga? “Aro atamo, sal napoa, uamang pilak sagipa aro kore chagiparangko uona rimbaaha” (Mark 1:32). Neng·takani salo an·sengatani kamko ka·na nangja ine Pharisirang skiani gimin, neng·takani sal badeangkujana kingking manderang sagiparangko Jisuona rimbajahachim. Uni gimin attamona, sal napahaona uamang sengesa sagiparangko rimbaahachim. Mose indine sea, “Atamo sal napon watchangani boliko on·na nanga” (Deuteronomy 16:6).
Nehemiani ki·tapo, neng·takani sal maidaka somoioni a·bachenga uko talataniko niktaina man·a. “Aro indake ong·aha, neng·takani salna skang Jerusalemni cholgugarang andalna a·bachengoa, anga do·garangko chipchangchina ge·etaha, aro neng·takani sal badejaskal uarangko ojachina ge·etaha” (Nehemia 13:19). Sal napo, andalna a·bachengo neng·takani sal a·bachengaha.
Da·ode an·chingara antini skanggipa salo Troaso Paulni bebera·rimskarang baksa tom·rimani gimin niatnaha. Ua walara Sonibar wal ong·engachim. Neng·takani sal, sal napahaon badeangahachim. Paul, manderang baksa dongrima salsni ong·ahachim, ua Sonibar walo manderangko wate ringo re·angna chanchiani dongkujachim. Ua bebera·rimska manderang baksa walgimik dongpaaha, unikode a·gako mail kolgrik re·ange Assoso ringo gadona ja·achi re·angskaaha.
Paul baksa uni songrerimskarang, Lukko man·chape, jen ia serikanirangko simsakbee serikaha, uan ia ringo songreaniko tik ka·ahachim. Iano niksenggipa obosta donga je, uamang Sonibar wal ong·kujaskalde, neng·takani sal badeangkujaskalde songreaniko a·bachengkujawachim. Robibar sal rongtalgipa sal ong·ode, un pringo ua mail kolgrik chel·gipa ramako re·angjawachim ba ringo re·na inoba ringko chona kam ka·anirangko ka·na Paul aro un baksa songrerimskarangna Isolni rongtalgipa neng·takani salo ka·na namjawachim.
Bak Chet :
Maina Eutykus Gilja nokoni Ga·aka
New English Bible ode, ua tom·aniko Sonibar walgimiko dakaha ine sea. Ia seanio mongsonggipa bakara Eutykusni nokde choloni ga·akone sianiko Paulni tangchaatpilani gitasa nika. Ia kengijagipa Paul, neng·takani salo salgimik aro Sonibar walo walgimik uamangna kam ka·e on·ahaoba Robibar pringo mail kolgrik ramako ja·achi re·ange an·tangni ripengskarang baksa songrerimna Assosona re·angaha. Neng·takani sal badeahao, Sonibar walo ring dongoba ringo re·anggija Paul ua biapon bebera·rimskarang baksa dongrikkuaiaha. Salgipin sal Robibaro mail 20 ja·achi rama re·nade je rongtalgipa olakiani saloba nama ong·jawahachim.
Mitam manderang pita pe·aniko Gitelni Meatam ine pe·e aganaha, indiba Sastroo indingipa sakiko nikja. Lukni aganani gitade skangni Kristianrang salantian pitako pe·achim. “Aro salanti watgalgija, gisiksan torom noko donge, aro nokrango pita pe·e uamang Isolko mitele, aro pilak manderangni ka·saako man·e, ka·sroke aro gisik sronge uamangni cha·aniko cha·paachim” (Watata 2:46).
Kosakgipa gadango bebera·giparang Gitelni Meatamko dakaha inede Sastroo aganja. Kattarangko niode uamang cha·ronggipa cha·anikosan cha·aia gita nika. “Aro ua gakatange pita pe·e cha·enba, ruutbee, seng·aona kingking uamang baksa agangrikaha…” (Watata 20:11). Cha·a inon pita pe·aniba dongaia ine an·ching u·ia. Uni gimin iano Gitelni Meatam inede tik ong·e aganna man·ja.
Indiba Kristoni duk chakani aro sianiko gisik ra·na Gitelni Meattamko dakaha ine inomangba Robibar salko olakiani sal ine manidilaniko iano nikja, maina Watata 2 oniko niode, pitako pe·ania salantian ong·aia ine nika, aro pita pe·a changantide Gitelni Meatamko daka ineba sakki dongja. Iano indake nikna man·gen je, Troaso walo tom·ania olakirongbewal olakiani somoi ong·ja. Ua walo walgimik uamangni tom·dakaniko serikani mongsonggipara bakara Eutykusko siaoniko chakatatpilani, aro Paulni an·tangko uan bon·chotgipa gronggrikani ong·gen, sina skang uamangko grongtaijawaha ingipa kattani giminsa ong·bataha. Uni gimin ia dingtangmancha—Sonibar walgimik— tom·dakaniko toromni gita olakiani bak inede aganna man·ja. Luk, simsake seriktimgipa, ua panteni siaoniko tangchaatpilaniko serikoba ua bakrobegipa skiprakanio maiko skiaha ukomangba serikani dongjaha. Iano dal·batgipa kattade Eutykusni kosakgipa gadangoni ga·akone sianiko Paulni chakatatpilani giminsa seani ong·bata, ua salara olakiani sal ingipa katta iano dongchapja.
An·ching da·o Niam Gitalo antini skanggipa salni gimin chang chetna sea gimikkon nia matchotaha. Iarang gimikon Robibar salko Isol rongtalate ua salo neng·takna nanga ine janapaniko on·tisaba ba mingsaba an·ching nikjaha. Ga·akna man·gijagipa Isolni Kattao bang·bata manderangan bebeko ja·rikani palo dakbewalko ja·riktokenga ine mesokani donga. sMillionni manderangan songsarekni chinko ra·e, mamungkoba u·ipagija manianiko kingkot ja·riktokasa ong·aienga.
Russiani rajani pringsao an·tangni apalbegipa a·bani ramako re·ani golpoko anga gisik ra·ata. A·bani noksik damsao ua saksa sipaini slai kee apalbegipa ramako kosak ka·ma re·roroenganiko nikaha. Niaion uko maikoba nitime dongenggipa ine nikaha. Uko nike raja uara maiko indake nitimna donako man·enga ine sing·aha. Maiko dakenga ukode ua u·ija, indiba aganako man·anasa ua indake re·roroenga ine aganchakaha. Nitimgipani captainko nike, ua mandeko maiko nitimna dona ine sing·aha, aro captainba ua biapo maiko dakna donahachim uko u·ija ine aganchakahachim. Una dal·batgipa naljokanina nitimna dongipa mandeko sandie ua mandeko maiko dakatenga ine sandion, uaba name ma·sija ine aganchakanikosa raja man·aiahachim. Basakoni ua indaka nitimna nangani ong·kataha, uarangko serikaoniko nichina raja ge·etaha, unon uamangni u·igijaniko u·iatani ong·kataha. Bang·a bilsirangna skang, ua barini bako golap bipangrangko ge·ahachim, aro ua bipangrangko saoba ga·dapjana gita nitimgipako donchina ge·eta dongahachim. Da·o golparang dongjahaoba uano nitimna dongipa ge·etaniko ra·galna gualahani gimin ua somoionaba nitimgipa mamung ortoko u·ijaoba ua biapko—bilsirangna slai kebite nitime dongengkuachim. Mamung golap bipang donggijagipa a·ako magna nitime dongkuengachim.
Da·alo millionni Kristianrang kakkete Robibar salni rongtalaniko name rakkina jotton ka·tokgiparang donga. Robibarko rongtale rakkina mamungkoba dakna nangja ine uamang u·ija. Antini skanggipa salko rongtale rakkianio mamung namgni dongja. Jisu indine aganaha, “Pilak je ge·ako salgini angni Paa ge·jachim, uko pikgen” (Mati 15:13).
Bak Sku :
Uamangni Manigipa Sal
Da·ode an·ching Robibarko manianini gimin Sastrooniko seaniko am·a bon·aha, indiba ua salko manina nanga ine seako nikjaha, da·ode skanggipa mondolinio mai salo gilja ka·a uko niatskanaha. Uamang antini skanggipa salko manijahaode mai salkosa uamang maniskaa? Watatarangni ki·tapo snigipa salo neng·takaniko seaniko bang·en nikgen. Changsaode Gipin Jatrang Paulko an·tangtangna Neng·takani salo skiprakchina mol·molahachim. “Aro uamangni ong·katangmitingo, ia kattarangko uamangna mikkangchini neng·takan salo aganchina mol·molaha… Aro neng·takan sal ong·taio, songjinma gimikni manderang chon·nasipile Isolni kattako knatimna tom·tokaha.” (Watata 13:42, 44).
Paul aro gipin Kristianrang mai salo neng·takani salko mania uko u·iatani bilakgipa sakkirangko seaniko an·ching nikna man·a. Jihudirangni torom noko gilja ka·mano, Gipin Jatrangko ua torom noko napna on·achim aro Gipin Jatrang neng·takani sal (Sabbath) changgipino Paulko uamangna skiprakchina mol·molahachim. Mande bang·ani gimin uamangna skiprakna Paul giljanokmangmangkosan jakkalaiaha ine bang·a manderangan agana, indiba indakede ong·ja. Mesokna gita, re·baenggipa Neng·takani salo Gipin jatrangna nama katako skiprakna Paulko tik ka·e donmanahachim, aro pod 43 o seani gitade, Jihudi ong·pagiparang ine ingipa katta donga, uamangba Isolni kattako knatimna skengachim. Jihudi ong·pagiparang ingipani ortoa, Gipin Jatrangoni bang·an Kristianona napbagiminrangsa ong·achim, aro Paul aro Barnabas uamangko “Isolni ka·saon dongkamchina, uamangna agane uamangko skiaha.”
Iano mairongpilgipa gisiko nangatani katta donga je, Neng·takani salni olakiani salo uamangko Isolni ka·saon dongkamchina didiaha! Neng·takani salni gimin da·ororo jerikitgiparanga niamko manie jokna jotton ka·giparang ine matnanga, aro neng·takani salara nama kattani bak ong·ja ine agana. Indiba Sastroko segiparangde indine aganja, uamanga batesa niamko manie bebera·e jokataniko man·na miksonggiparangsa ong·toka.
Gilja nok ba Jihudirang dongjaoba Paul Neng·takani (Sabbath) salko maniaha ine Watata16:13 o sakkiko on·a. Ua Greeceo donge, gilja nok donggijagipa biapo aro Jihudirang bang·gijagipa biapo kamko ka·e on·engachim. Ua Neng·takani (Sabbath) salo maiko dakahachim? “Aro neng·takan salo, cholgugani a·palchina chibimani rikamona, jeo biap donga ine chanchiachim, uchina re·angaha, aro chinga asonge tom·dakgipa me·chikrangna aganaha.”
Gilja ka·chakna gilja nok dongjaoba, bano ua gilja ka·na man·gen, uandake namgipa biapko ua sandiaha—ua biap basegiminara chibimasam ong·achim—aro un baksa re·angpagiparangna ua skiprakahachim. Beben, Paulni kam ka·aniko sandion, uni je biapoba Sabbath salko manina gisiko nanganiko darangba jena man·jawa. Ua Makedoniao neng·takani salko maniania antini skanggipa salsa ine na·a chanchikuengama? Mamung sing·na nangani grian Paulni Neng·takani (Sabbath) salo olakiani sakkiko an·ching nikna man·a, aro jena man·gija ong·nikpanan nangaigen. Uni gimin, Paulni chong·motgipa neng·takani (Sabbath) salko maniani gimin sawa maidake jeani dongkugen?
Changsataie, ia kattarangko niken, Paulni dakbewalko an·ching u·ina man·a, “Aro Paul uni dakbewal gita” (Watata 17:2) ine neng·takani salo maiko dakaha uko serika. “Aro ua gilja noko neng·takani salantian jegrike Jihudi aro Greekrangna skiaha” (Watata 18:4).
Bon·kame, watata Paulni janggi tanga gimiko ua antini skanggipa salko olakiani sal ine manigijani sakkiko chinga nang·na mesoke on·na skenga. Sina skangmangmang Jihudi dilgiparangna Paul indine aganaha, “Jongadarang, anga manderangna ba an·chingni pagitchamrangni dakbewalna mamung namgijako dakkujaoba anga Jerusalemo koedi ong·e Romrangni jakona on·ako man·aha” (Watata 28:17).
Iani gimin chanchiate nibo! Paul, antini snigipa salko pe·e gipin salko neng·takani sal ine maniskaahaode, Jihudirangni dakbewalni kosako mamungkoba daka dongkuja ine parakna man·jawachim. Ia mandeni bilakgipa sakkiko on·ani ba parakaniko nike man·e, Sastrooniko Robibar salko manina skiani donga ingipani gimin sandianiko bon·ata. Uko Sastroo janapanian dongja.
Antini skanggipa salko maniani sakkiko Sastroo nikode, uko manina an·chingna altuabatgenchim. An·chingba ia a·gilsako badia toromko mingsingbata, Protestant ba Katholikba ong·china, uamang baksa dongpana man·aigenchim. Indiba an·chingara dal·batgipa ba mingsingbatgipa torom aro ja·rikna altuabatgipa toromko am·jaenga; Sastroni gitasa an·chinga sandienga. Da·ode an·chinga uko u·iaha aro nikaha. Kakket ong·e an·ching indine aganna nangaigen je, manderangni dakbewalko ja·rikenggipara Isolni jakchi semangipa niamoni bikpilgipasa ong·enga. Isolni Kattaan an·chingko bon·kame bichal ka·gen. Je mingsingbatgipa torom ba mande jelbatgipa toromni manderangba “Jihova indine agana,” ingipa kattako jee dingtangko dakbadena man·jawa. Ia kattani aro bebera·ani giminde Sastroosanmangmang an·ching pangchakna nangaia.
Isolni Katta indine paraka, “Snigipa sal Jihiva nang·ni Isolna neng·takani ong·a, uno na·a mamung kamkoba ka·nabe” (Re·ongkata 20:10). Isol An·tangni on·gimin niamrangko ra·pilaha ba manina nangjaha ine aganaha ine Sastroo rongtale seaniko nikkujaskal, Ge·eta Mingchikkungko da·onaba an·ching manina nangengkua ine an·ching ra·chakna nanggen. Isol jeko aganaha ukon Ua miksonge agana, aro jekon Ua miksongaha ukon Ua aganaha.
Saobarang indine agannaba donga je, ia a·gilsakode kam ka·e janggi tangnade brigipa ge·etaniko manina man·jawani gimin, ua ge·etaniko manijaoba Isol kema ka·aigen. Satande manderangko Isolni ge·etaniko pe·atna gita, Neng·takani salko manigija dongatna gitaan kamko ka·gen, indiba Isolde pangnaba an·ching dakna amgijakode dakchina agankuja. Je a·selni giminba Isolni ge·etaniko pe·na nangani dongja.
Na·a indine agannaba donga, “Indiba angni kamni nokgipade angko Sonibaro kam ka·aniko nangnika, angni nokdangni manderangko anga okumu dongatna sikja.” Indake jajaanina aganchakaniko skangon Jisu a·brio skimitingo aganmanaha. Ua indine aganaha, “Indiba Uni songnok aro toromko am·chengbo, unon ia pilakkon na·simangna on·dapgen” (Mati 6:33). “Ia pilakko” ingipara an·chingni cha·ani, gana chinani aro kamrangko man·chape miksongani ong·a. Jisuni miksonge agananide, Jisuni agananiko dakgenma ma nang·ko kamo rakkigipani kattako manigenma uko baseani dongode, an·ching Jisuko manianisa dongna nanga. Isolni skana bate an·ching gamrangna chanchianiko nangchongmotbatgipa ine skang donna nangja.
Isol pangnan mandeni kam jeba ong·china kam gimaatana bate Neng·takani salko dal·nikbatgiparangna simsakteaniko on·a. Bang·a somoirangon Neng·takani salko name manigiparangna dingtangmancha uamangni kamna cholko dake on·anirangba dongaha. Basakobarangde, uamangni kamko dal·bate ra·genma ine Isolni dake nianirangba dongaha, unikode uamangni bebera·ani kri Isol uamangna nambata cholko dake on·skaa. Jeba ong·china, “iarang pilakko” ingipara an·chingni Uo ka·dongchake Uko manianiao pangchaka.
Gitelni chong·motgipa Neng·takani salko maniani ja·pangde Isolko an·tangtangni ka·tongko donna nangani ong·a! Ka·saanisa Isolni dedrangko Uni ge·etaniko manigija siana bate tangna baseaniona sokata. Jisu indine agana, “Angna ka·saode indide angni ge·etanirangko manibo” (Johan 14:15). Watata Johan, ia kattarangchi ka·saa ingipa kattako talata, “Maina ian Isolna ka·sara, chong·motan Uni ge·etanirangko mania” (1 Johan 5:3).
Da·alo baseanide dal·a katta ong·ja—ka·sae niamko maniani, ba ka·sajani gimin kata manigijani—maiko daknaka. Iako chin dakbo aro uko pangnaba gualnabe! Neng·takani salko maniani, chong·motgipa snigipa sal Neng·takani salko manioba Isolna ka·sani gri maniaiode namgni gri ong⸱aigen. Ka·saani griode pilak niam manianiranga dakna nangani gimin dakanisa ong·aigen, indiba Isolna ka·sani dongode, ge·eta mingantian kusini aro katchaanisa ong·skagen. Neng·takani salko maniani bidingode, iakon nang·ni ka·sae Isol baksa nangrimani dake ra·bo, aro uan nang janggi tangani sal dongenga dipet, nang·ko kusi ong·atbatgipa antini salba ong·gen!

