Lesson 17

Ā  Ā  Ā  Download

Naāˆ™a uāˆ™inaba donga je Sinai Aāˆ™brio, Isol Mosena Geāˆ™eta Mingchikkungko onāˆ™aha. Indiba apsan somoion, Isol Mosena nikronggijagipa nokko rikchina nosako sale onāˆ™jahama? Ukon torom tambu ine mingaha, ian dingtangmanchagipa torom nok ongāˆ™a jean Isol Anāˆ™tangni manderang baksa donganiko mesokaha. Ia dingtangmanchadake tariani aro dangdike onāˆ™ani kamrangara nokkol itaoni jakgitel ongāˆ™atipa jatna janggi jokaniko rokom gittam daksamsoanichi mesokaha. Torom tambuni kamrangko namedake niaton Jisu maikai gimagipako jokatna aro mondoliko dilna kamko kaāˆ™ahachim, uni gimin chuāˆ™gimik aro bangāˆ™bate uāˆ™ie raāˆ™na nangāˆ™ko dakchakgen. Torom tambu adita aiao inmangipa katchinike agananirangni giminba uāˆ™ie raāˆ™ani chabi ongāˆ™a. Gisiko nangatgipa sandianirangko dakani nangko sengoenga maina ia Poraiani torom tambu aro uni donnugimin ortorangni gimin sandianiko dakgen.

1. What did God ask Moses to build?1.Maiko Isol Moseko rikchina aganaha?

ā€œAro uamang angna torom tambuko dakchina, maikai anga uamangni gisepo dongna manāˆ™genā€ (Reongkata 25:8).

Aganchakani: Jihova Moseko torom tambuko rikchina aganaha – dingtangmanchagipa rikani jean salgini Isol dongchakna manāˆ™ani ongāˆ™gen.

Torom Tambuni Gimin Kanāˆ™dike Talatani

Aāˆ™bachenge rikgipa torom tambu namen nitogipa aro rongtalgipa, tambuchi pingāˆ™gipa ongāˆ™achim (gro gipeng 45 feet aro 15 feet) jeon Isolni dongpaani ongāˆ™a aro dingtangmanchagipa dangdike onāˆ™ani kamrangko kaāˆ™rongachim. Pakmarangko sonachi paāˆ™dapgimin doktarangchi dakaha aro patrarangko krokani biaprangna uarangni nabakrangko sonachi paāˆ™dapachim (Reo. 26:15-19,29). Nokingko mitapbri pindapanirangchi tariaha: Chingchreani baāˆ™ra, doāˆ™bokni kimil, mes bipani bigil, aro susuni bigil (Reo. 26:1,7-14). Uno kuturi geāˆ™gni dongaha: Rongtalgipa Biap aro Rongtalbatsranggipa Biap. Ritchagipa, jrimgipa dongpenggipa baāˆ™ra (porda) jechin kuturi geāˆ™gniko dingtangataha. Torom tambuni sarani apala 75 feet aro gro 150 feet ongāˆ™achim (Reo. 27:18). Uko dotsotdok rupani goāˆ™olrangchi rikaha aro seāˆ™engipa mosinani baāˆ™rarangchi duule kadingdeaha aro pengāˆ™aha (Reo. 27:9-16).

2. What did God expect His people to learn from the sanctuary?2.Isol Anāˆ™tangni manderangko ia torom tambuoniko maiko skie raāˆ™aniko nangnikaha?

ā€œNangāˆ™ni reāˆ™ani, O Isol, rongtalgipa biapo donga: Isol gita sawa Dalāˆ™gipa ongāˆ™a?ā€ (Git. 77:13).

Aganchakani: Isolni reāˆ™ani, janggi jokanina daksamsoaniko, aāˆ™gilsakni torom tambuo parapeāˆ™aha. Sastro skianiko dakaha je torom tambuo pilakan – maāˆ™chakani, jakkalani bosturang, aro dangdike onāˆ™ani kamrangara Jisuni anāˆ™chingko jokatna kam kaāˆ™anio chinrang ongāˆ™a. Iani ortode anāˆ™ching jejake chuāˆ™gimikan torom tambuni mesokgipa chinrangko maāˆ™sia gita, janggi jokatani kamko kaāˆ™ani gimin chuāˆ™gimikan maāˆ™sina manāˆ™a. Indake, ia Poraianiko dakanio nangchongmotani gimin ongāˆ™gija dake aganna manāˆ™ja.

3.Torom tambuko rikna noksa salanirangko Mose banoniko manāˆ™aha? Ia nokara bako dakjagringaha?

ā€œIa agananirangni skotong ian; indakgipa kamal dalāˆ™gipa anāˆ™chingni gnang, salgirango

Dalāˆ™gipani singhasonni jakrao asonggipa, Mandeni ongāˆ™gija Gitelni pingāˆ™gimin chongāˆ™motgipa torom tambuni rongtalanirangko dangdike onāˆ™gipa… Maina ua aāˆ™gilsako donggenchim, ua kamal mamung dakeba ongāˆ™jawachim, maina niam gita onāˆ™anirangko onāˆ™giparang gnang. Iamang salginirangko dake mesokaniko aro jagringko manigiparang, Mose torom tambuko chuāˆ™sokatnasion skiako manāˆ™aha gitan; maina ua agana, Mikrakbo, aāˆ™brio nangāˆ™na mesokgimin mesokani gita pilakkon dakboā€ (Ibri. 8:1,2,4,5).

Aganchakani: Isol Anāˆ™tangan Mosena torom tambuko rikchina skianiko onāˆ™aha. Uan salgio donggipa chongāˆ™motgipa torom nokko dakjagringani ongāˆ™achim.

Mai jakkalani bosturang saāˆ™rao dongachim?

Aganchakani:

Altar of burnt offering

A. Homni ganchi, jeon matburungrangko boli onāˆ™aha, uko napchakramni ningāˆ™o donaha (Reo. 27:1-8). Ganchi Kristoni sichakgipa chisolko mesoka. Matburung Jisuko mesoka, jean chongāˆ™motgipa boli ongāˆ™a (Johan 1:29).

The laver of water

B.Susrangchakani, uko ganchi aro torom tambuona napchakramni gisepo donaha, ian pitoloniko tarigimin dalgipa susrangchakgipa rachakani ongachim. Iano kamalrang anāˆ™tangtangni jakrangko aro jaāˆ™arangko hom boli onāˆ™na skang ba torom tambuo napna skang suāˆ™sranganiko dakrongaha (Reo. 30:17-21; 38:8). Chiara paponi rongtalataniko aro gital dake atchitaianiko mesoka (Titus 3:5).

5.Mai jakkalani bostuko rongtalgipa biapo donaha?

Aganchakani:

Table of Shewbread
A.Mesokani Pitani Tebil (Reo. 25:23-30). Ian Jisuko mesoka, tanggipa pita (Johan 6:51).

Seven-branch candlestick

B.Gasa Bolsni (Reo. 25:31-40) iaba Jisuko mesoka, aāˆ™gilsakni sengāˆ™a (Johan 9:5;1:9). To Gisik Rongtalgipako mesoka (Zekaria 4:1-6; Parapeāˆ™a 4:5).

Altar of incense
C.Chachatni Ganchi (Reo. 30:7,8). Ian Isolni manderangni bianirangko mesoka (Parapea 5:8).

6.Mai jakkalani bostuko rongtalbatsranggipa biapo donga?

Answer

Aganchakani: Kuāˆ™monggrikani Niam Sunduk, ian sangipa jakkalni bostu jekon Rongtalbatsranggipa kuturio donaha (Reo. 25:10-22), ian sonachi paāˆ™dapgimin shittim bolni sunduk ongāˆ™a. Bakosni kosako sonaoniko tarigipa sakgni saāˆ™grerangko donaha. Saāˆ™gre sakgnini gisepo pap watram dongachim (Reo. 25:17-22), jeon Isol dongaha. Ian salgio Isolni singhasonko mesokaha, jean saāˆ™gre sakgnini gisepo dongaha (Git. 80:1).

Ā Niam sundukni ningāˆ™o maia donga?

Answer

Aganchakani: Geāˆ™eta Niam Mingchikkung, jekon Isol roāˆ™ongni rongāˆ™plengrango seaha, aro jekon Uni manderang pangnan manijringgenchim (Para. 14:12), uarangko niam sundukni ningāˆ™o donahachim (Deut. 10:4,5). Indiba pap watramde uarangko kosako ongaha, jean jena kingking Isolni manderang pap kurachake gisik pilgen aro papko watgalgen (Toe Skiani. 28:13), anāˆ™chichi pap watramni kosako kamalchi satkikianiko dake kaāˆ™sachakaniko onāˆ™dapaniko dakangkugenchim (Levi. 16:15, 16). Matbururngni anāˆ™chiara Jisuni anāˆ™chiko mesokaha jean pap kema kaāˆ™anina ongāˆ™atna nanggenchim (Mati. 26:28; Ibri. 9:22).

8. Why did animals need to be sacrificed in the sanctuary services?8.Maini gimin matburungrangko torom noko dangdike onāˆ™anirango boli onāˆ™na nangaha?

ā€œAro niam gita pilakkon anchio rongtalata, aro anchi onggijade pap wata ongjaā€ (Ibri. 9:22). ā€œMaina ian kuāˆ™monggrikani niamni angni anāˆ™chi, paprangko watanina bangāˆ™ana rugiminā€ (Mati. 26:28).

Aganchakani:Ā  Matburungrangko boli onāˆ™aniko dakna nangani ongāˆ™a jedakode manderang Jisuni anāˆ™chi ongāˆ™atgijade, uamangni paprangko mamungdakeba watna manāˆ™jawachim ine uāˆ™ina dakchakgen. Namgijani, aro jagokmanatpilāˆ™gipa bebe ongāˆ™anide, papni dormahara jringjrotna sianian ongāˆ™a (Rom. 6:23). Anāˆ™ching pilakan pap kaāˆ™ahani gimin, anching pilakan sianiko manna nangaha. Jensalo Adam aro Hoba pap kaahaon, Jisuna agre uamang pangnajolna sina nanggnokchim, indiba Jisu pilak mandeni sastina gamchakna Anāˆ™tangni chuāˆ™soksranggipa janggiko boli onāˆ™aha (Para. 13:8). Pap kaāˆ™ani jaāˆ™mano, Isol papi mandeko matburungko boli onāˆ™aniko nangnikaha (Aba. 4:3-7). Papi mande anāˆ™tangni jaktangchi matburungko soāˆ™otna nangahachim (Levi. 1:4,5). Ian namen anāˆ™chi ongāˆ™atani aro jada changatani ongāˆ™pilahachim aro papi mandeko aiao inmangipa papni sastini biteko rana nangani gimin ipakna manāˆ™pilgija dake chanchianiko ongāˆ™ataha (jringjrotna siani) aro Jokatgipa aro Sakgipinko antangni palo chadengna nanganiko nikaha. Jokatgipa gride, darangba janggi jokna kaāˆ™dongani dongjachim. Matburungko hom boli onāˆ™ani kamrangchi Isol Anāˆ™tangni saksakamkam Depanteni manderangni paprangna sichaknasiako mesokaha (1 Kor. 15:3). Jisuara uamangni Jokatgipasan ongāˆ™aijaha, indiba uamangni palo ongāˆ™gipa Jokatgipaba ongāˆ™aha (Ibri. 9:28). Jensalo Johan Napbolatgipa Jisuko grongahaon, ua aganaha, ā€œHiawa nibo, Isolni Mes Biāˆ™sa, aāˆ™gilsakni papko raāˆ™anggipaā€ (Johan 1:29). Niam Gitchamo, manderang janggi jokaniko manāˆ™na chisolsakchiko niahataha. Anāˆ™ching janggi jokaniko manāˆ™na Sko Bikrokko nipilalataha. Janggi jokna darangoba gipin chol dongja jechin anāˆ™ching jokna manāˆ™gen (Wat. 4:12).

9. How were animals sacrificed in the sanctuary services, and with what meaning?9.Maikai torom tambuo matburungrangko hom boli onāˆ™aha, aro mai miksonganio onāˆ™aha?

ā€œAro homni skoni kosako ua anāˆ™tangni jakko dondapchina; unon una nangrimaniko dakna ine uko una raāˆ™chakgen…Ganchini sambao, salgrochipak ua uko soāˆ™otchinaā€ (Levi. 1:4, 11).

Aganchakani: Jensalo papi mande hom bolina matburungko torom tambuni saāˆ™raona raāˆ™baahaon, kamal una atteko aro soreako una onāˆ™egen. Papi mande anāˆ™tangni jakrangko matburungni skoo done anāˆ™tangni paprangko kuāˆ™rachakgen. Ian papi mandeni anāˆ™tangni papko matburungona raāˆ™angskaa gita mesokani chin ongāˆ™a. Ua somoionin papi mande dos dongjaha aro matburungsa dos dakgipa ine chanako manāˆ™aha. Daāˆ™ode matburungsa dosi dakgipa ine chanako manāˆ™ahani gimin, papni sastiko manāˆ™skana nangaha – uan siani dormaha ongāˆ™aha. Ua anāˆ™tang jaktangchi soāˆ™otaniara papi mandena papni giminsa dosi grigipa matburung sina gita nangskaaha aro anāˆ™tangni papni gimin dosi grigipa Messia sina nangskagnokchim ine skianiko manāˆ™aha.

10. When a sacrificial animal was offered for the entire congregation, what did the priest do with the blood? What does this symbolize?10.Basako mande jinmana matburungko hom boli onaniko dakrongachim, Maiko kamal anchi baksa dakronga? Ian maiko mesoka?

ā€œUnon to nonggimin kamal matchu charani anāˆ™chioniko gronggrikani tambuona raāˆ™bachina. Aro kamal anāˆ™tangni jaksiko anāˆ™chio simbole uko Jihovani mikkango, pengāˆ™ani barani mikkango, changsni satkikichinaā€ (Levi.4:16,17).

Aganchakani: Jensalo mande jinmani papna hom boli onāˆ™aniko dakon, Jisuni palo chadenggipa kamal anāˆ™chiko, (Ibri. 3:1), torom tambuona raāˆ™anggen aro kuturi gegniko dingtangatgipa dongpenggipa baāˆ™rao satkikianiko dakaha. Dongpenggipa baāˆ™rani samsachipako Isol donga. Indake, manderangni paprangko raāˆ™galaniko daka aro mesokani gita torom tambuona raāˆ™anganiko dakaha. Kamalchi anāˆ™chiko raāˆ™e dangdike onāˆ™ani kamara Jisuni salgio anāˆ™chingna dangdike onāˆ™aniko dakjagringsoaha. Chisolsako Jisuni papni aāˆ™sel sichakani jaāˆ™mano, Ua chakatpilaha aro anāˆ™chingni kamal ongāˆ™e salgio Uni anāˆ™chini gimin dangdike onāˆ™na salgiona doangaha (Ibri. 9:11,12). Aāˆ™gilsakni torom tambuo kamalrangni anāˆ™chini gimin dangdike onāˆ™aniara Jisuni salgini torom noko jensalo anāˆ™ching Uni bimungo pap kuāˆ™rachakaniko dakon Uni anāˆ™chiko jakkale anāˆ™chingni paprangko serikaoniko raāˆ™gale kema watanina kam kaāˆ™aniko mesoka (1 Johan 1:9).

As our Sacrifice, Jesus brings us a completely transformed life with all sins forgiven.11.Torom tambuo dangdike onāˆ™anirango pangchake, maia minggni mongsonggipa dakna manāˆ™ani bilrango Jisu Anāˆ™tangni manderangna dangdike onāˆ™aha? Maia aiao inmanpilgipa namgnirangko anāˆ™ching Uni kaāˆ™sae dangdike onāˆ™aoniko manāˆ™a?

ā€œMaina anāˆ™chingni watchangani, Kristo, boli onāˆ™gimin ongāˆ™aba ongāˆ™ahaā€ (1 Kor. 5:7). ā€œIndide salgirangko batanggipa, Isolni Depante Jisu, anāˆ™chingni dalāˆ™a kamal dalāˆ™gipa ongāˆ™ani gimin, anāˆ™ching kuāˆ™rachakako kimkim rimāˆ™na hai. Maina anāˆ™chingni kamal dalāˆ™gipa anāˆ™chingni bilgrirangna duk manāˆ™pana amgijagipa ongāˆ™ja, indiba pap gri pilakni gimin anāˆ™ching gita dakmajoako manāˆ™aha. Uni gimin anāˆ™ching kaāˆ™saani singhasonona kenmangija sepangna hai, maikai anāˆ™ching kaāˆ™sachakako manāˆ™gen, aro nangani salo dakchakna kaāˆ™saako manāˆ™genā€ (Ibri. 4:14-16).

As our High Priest, Jesus gives us the power to live right in the present and in the future.

Aganchakani: Jisu anchingni paprangna Boli onāˆ™gimin ongāˆ™e aro salgini Dalāˆ™gipa Kamal ongāˆ™e dangdike onāˆ™aha. Anāˆ™chingni boli Mes Biāˆ™sa aro anāˆ™chingni Palo ongāˆ™e Jisuni sichakanian, aro Uni anāˆ™chingni salgini Kamal ongāˆ™e bilakgipa dangdike onāˆ™jringani minggni aiao inmanani kamrangko chuāˆ™sokataha:

  1. Batanggimin pilak paprangko kema watani baksa, Gital atchiani, chongāˆ™motan chuāˆ™gimik janggi tanganio dingtanganiko manāˆ™aha.
  2. Daāˆ™o aro mikkangchi chongāˆ™motgipa janggi tangna bilko onāˆ™aha (Johan 3:3-6; Rom. 3:25).

Jisu, anāˆ™chingni Boli ongāˆ™e, anāˆ™chingni pilak paprangko kema kaāˆ™e anāˆ™chingni janggi tanganina chuāˆ™gimik dingtanganiko raāˆ™baaha.Ā 

Ā Anāˆ™ching Dalāˆ™gipa Kamal ongāˆ™e, Jisu anāˆ™chingna daāˆ™o aro mikkangchi chongāˆ™motgipa janggi tangna bilko onāˆ™aha.Ā Ā 

Ia minggni aiao inmangipa kamrang mandeko toromi ongāˆ™ataha – jean chongāˆ™motgipa nangrimaniko mande aro Isolni gisepo dakani ongāˆ™a ine miksongani ongāˆ™a. Uano mandena anāˆ™tangni kamrangchi toromi ongāˆ™na dakna manāˆ™ani chol aro rama dongja maina toromi ongāˆ™nade aiao inmanani kamrangko nanga jekon Jisuosan chuāˆ™sokatna manāˆ™a (Wat. 4:12). Mandeara Jokatgipao kaāˆ™dongesa toromi ongāˆ™na manāˆ™a jekon ua anāˆ™tangnade dakna amja. Iako Sastroni gita ā€œbeberaāˆ™achi toromi ongāˆ™aniā€ ine miksongani ongāˆ™a. Anāˆ™ching Jisuko anāˆ™chingni janggi tanganirango sason kaāˆ™gipa ongāˆ™china agana aro anāˆ™ching Un baksa chuāˆ™gimik bakrimaniko dake nangenggipa aiao inmanani kamrangko kaāˆ™na Uo kaāˆ™donga aro pangchaka. Ia toromi ongāˆ™ani, jean aiao inmane anāˆ™chingna Kritochi chuāˆ™sokataha, iasan chongāˆ™motgipa toromi ongāˆ™ani ongāˆ™a. Gipin rokomde tolāˆ™pnikanisan ongāˆ™aia.Ā 

12.Sastro maia mingdok Jisuchi toromi ongāˆ™aniko anāˆ™chingna onāˆ™na kuāˆ™rachakaha?

  1. Ua anāˆ™chingni batanggimin paprangko pindapgen aro anāˆ™chingko dosi chanjawaha (Isaia 44:22; 1 Johan 1:9).
  2. Anching abachengonin Isolni bimango ongatako manaha (Aba. 1:26,27). Anāˆ™chingko Isolni bimangona ongāˆ™atpilna Jisu kuāˆ™rachakaha (rom. 8:29).
  3. Jisu anāˆ™chingna toromi ongāˆ™e janggi tangna skaniko onāˆ™aha aro indake uko chuāˆ™sokatna anāˆ™chingna bilko onāˆ™aha (Phil. 2:13).
  4. Aiao inmangipa bilchi, Jisu Isolko namnikatgipa kamrangkosan katchae kaāˆ™na anāˆ™chingna onāˆ™a (Ibri. 13:20,21; Johan 15:11).
  5. Ua anāˆ™chingoniko siako raāˆ™gale Uni pap gri ongāˆ™gipa janggi tanganichi aro sichakanichi anāˆ™chingna toromi ongāˆ™aniko onāˆ™aha.
  6. Jisu reāˆ™bapile anāˆ™chingko salgichina rimdojana kingking bebe ongāˆ™anio anāˆ™chingko rakkina daitoko jako raāˆ™e kam kaāˆ™engaha (Phil. 1:6; Juda 1:24).

Jisu ia pilak rasongan gapgipa kuāˆ™rachakanirangko nangāˆ™ni janggi tanganio chuāˆ™sokatna tarie dongenga! Naāˆ™ara tariama?

13. Mandeara beberaāˆ™achi toromi ongāˆ™na gitara maiba dakna nangani dongama?

ā€œAngko Gitel, Gitel, ingipa pilakan salgini songnoko napna manāˆ™gen, ia ongāˆ™ja; indiba salgio donggipa angni Paani namnikako dakgipasaā€ (Mati 7:21).

Aganachakani: Oe. Anāˆ™ching Uni Pagipani namnikako dakna nanggen ine Jisu aganaha. Niam Gitchamni salrango, je mandean chongāˆ™mot ongāˆ™e gisik pilāˆ™na mes biāˆ™sako hom boli onāˆ™na raāˆ™bajringgen, ia anāˆ™tangni papna duk ongāˆ™ani aro anāˆ™tangni gisik kaāˆ™tong gimikchi anāˆ™tangni janggi tangao Gitelni dilaniko manāˆ™na skaniko mesokenga. Daāˆ™alo, anāˆ™ching toromi ongāˆ™na aiao inmangipa kamrangko kaāˆ™na manāˆ™jaoba, anāˆ™ching salantion Jisuna onāˆ™kangtaitaina nanga (1 Kor. 15:31), anāˆ™chingni janggi tanganirangko reāˆ™dilna Uko okamna nanga jedakode ua aiao inmanani kamrangko nikna manāˆ™gen. Anāˆ™ching bamna sikna nanggen aro Jisu bachina dilenga uko jaāˆ™rikna nanggen (Johan 12:26; Isaia 1:18-20). Anāˆ™chingni papni bewalrangan anāˆ™tangtangni namnika gita draatako manāˆ™aha (Isaia 53:6) aro indake anāˆ™ching Satanni aāˆ™bachengo dakaha gita (Isaia 14:12-14) Isolni kosako bobil dake chakataha. Anāˆ™chingni janggi tanganirango Jisuko sason kaāˆ™na onāˆ™nara basakobade mkronko ote galna ba jakko denāˆ™sote galatna nengāˆ™beani gita (Mati 5:29,30) namen nengāˆ™ani ongāˆ™a, maina papchi pekatako manāˆ™aha aro Isolni aiao inmangipa bilchisan chena gita amgen (Mark 10:27). Bangāˆ™an beberaāˆ™aniko daka je Jisuan uamangni kamrang jegita ongāˆ™oba janggi jokaniko beberaāˆ™ode salgichina rimangaigen. Indiba indakede ongāˆ™ja. Ian tolāˆ™napanisan ongāˆ™aia. Kristian mande Jisuni dakmesokaniko jaāˆ™rikna nanggen (1 Pitor 2:21). Jisuni bilakgipa anāˆ™chini bil iako anāˆ™chingna chuāˆ™sokatgen (Ibri. 13:12), indiba ian anāˆ™ching anāˆ™chingni janggi tanganirangko Jisuni chuāˆ™gimik sason kaani bilo onāˆ™na nanggen aro jechi Ua dila, ramarang gaāˆ™nangjaoba (Mati 7:13,14,21) uchi reāˆ™na nanggen.

14. What was the Day of Atonement?14. Namgrimatani salara maia?

Answer

Aganchakani:

Ian bilsio changsa bichal kaāˆ™ani sal ongāˆ™a – jekon Nangrimatani Sal ine mingaha – Israelo ongāˆ™aha (Levirangna 23:27). Pilakan pilak papna gisik pilāˆ™na nangahachim. Jerangan gisik pilāˆ™na jechakaha uamangko ua salon Israelni aāˆ™tiponiko galataha (Levi. 23:29).

Manggni dobokrangko baseaha: Mangsade, Jihovani doāˆ™bok ongāˆ™a; manggipinde, Azazelna ongāˆ™a, jean Satanko mesoka (Levi. 16:8). Jihovana gaāˆ™akgipa dobokko soāˆ™otachim aro manderangni paprangna boli onāˆ™aha (Levi. 16:9). Indiba ia salo anchiko Rongtalbatsranggipa Kuturiona raangaha aro pap watramni kosako satkikidapaha. Ia dingtangmanchagipa bichalni salosan mangmang dalgipa kamalĀ  Rongtalbatsranggipa Kuturiona pap watramni mikkango Isolko grongna napangaha. Anāˆ™chiko satkikianiako (Kristoni sichakaniko mesoka) Isolchi raāˆ™chakaha, aro manderangni kuāˆ™rachakgimin paprangko torom tambuoniko dalāˆ™gipa kamalona raāˆ™angskaha. Uni jaāˆ™mano ia kuāˆ™rachakgimin paprangko ua azazelona raāˆ™angskaha, jekon bakraona watataha (Levi. 16:16, 20-22). Ia bewalo, torom tambu manderangni paprangoniko rongtalatako manāˆ™ahachim, jekon dongpenggipa baāˆ™rani mikkangona anāˆ™chiko satkikiachi raāˆ™angaha aro jean bilsi gimikna chimonge dongahachim.

Aganchakani:

  1. Ian bilsio changsa bichal kaāˆ™ani sal ongāˆ™a – jekon Nangrimatani Sal ine mingaha – Israelo ongāˆ™aha (Levirangna 23:27). Pilakan pilak papna gisik pilāˆ™na nangahachim. Jerangan gisik pilāˆ™na jechakaha uamangko ua salon Israelni aāˆ™tiponiko galataha (Levi. 23:29).
  2. Manggni dobokrangko baseaha: Mangsade, Jihovani doāˆ™bok ongāˆ™a; manggipinde, Azazelna ongāˆ™a, jean Satanko mesoka (Levi. 16:8). Jihovana gaāˆ™akgipa dobokko soāˆ™otachim aro manderangni paprangna boli onāˆ™aha (Levi. 16:9). Indiba ia salo anchiko Rongtalbatsranggipa Kuturiona raangaha aro pap watramni kosako satkikidapaha. Ia dingtangmanchagipa bichalni salosan mangmang dalgipa kamal Rongtalbatsranggipa Kuturiona pap watramni mikkango Isolko grongna napangaha. Anāˆ™chiko satkikianiako (Kristoni sichakaniko mesoka) Isolchi raāˆ™chakaha, aro manderangni kuāˆ™rachakgimin paprangko torom tambuoniko dalāˆ™gipa kamalona raāˆ™angskaha. Uni jaāˆ™mano ia kuāˆ™rachakgimin paprangko ua azazelona raāˆ™angskaha, jekon bakraona watataha (Levi. 16:16, 20-22). Ia bewalo, torom tambu manderangni paprangoniko rongtalatako manāˆ™ahachim, jekon dongpenggipa baāˆ™rani mikkangona anāˆ™chiko satkikiachi raāˆ™angaha aro jean bilsi gimikna chimonge dongahachim.

Isolna gaāˆ™akgipa doāˆ™bok Jisuko mesoksogipa ongāˆ™a, jean anāˆ™chingni paprangna sigenchim.Ā 

Ā 

(15)Nangrimatani Salara Isolni dalāˆ™begipa janggi jokatna miksonganiko mesokani bakĀ Ā  ba dakjagringani ongāˆ™ama, jedake aāˆ™gilsakni torom tambuo aro dangdike onāˆ™ani kamrango dakaha?

ā€œUni gimin salgirango gnaggiparangko dake mesokanirangkode iarangchi, indiba salgini chongāˆ™motrangko iarangna bate nambata bolirangchi rongtalatna nangaā€ (Ibri. 9:23).

Aganchakani: Oe. Ua salni dangdike onāˆ™ani kamrang salgini torom nokdringo chongāˆ™motgipa Dalāˆ™gipa Kamalchi papko kimite galaniko mesokaha. Uni anāˆ™chiko ongāˆ™atanichi janggini kiāˆ™tapo sea manāˆ™giparangna jakkalaha, Anāˆ™tangni manderangko pangnajolna dangdike onāˆ™china basee raāˆ™aniko Kristo mangrakatgenchim. Ia dingtangmanchagipa bichal kaāˆ™aniara, Israelrangni somoio Yom Kippur gita chacha ongāˆ™a, jean aāˆ™gilsakna bonāˆ™kamgipa namataniko dakna dakjagringaha. Chengoni dakronggipa bilsini Namatani Salni bilsiprako ongāˆ™atgipa chinoniko kaāˆ™dongataniko manāˆ™a je Jisu, anāˆ™chingni Dalāˆ™gipa Kamal, salgio Anāˆ™tangni manderangna baltichakengkua, aro Uni anāˆ™chi ongāˆ™atanio beberaāˆ™gipa sakantini paprangko kimite galna tarie dongenga. Bonāˆ™kamgipa namatani kam bonāˆ™kamgipa bichal kaāˆ™aniona dilanga, jean mande sakantini janggi tanganio papni gimin namatna kamko kaāˆ™a, jean janggi ba siani biteko ongāˆ™ata.

Nangchongmotgipa Obostarang

Gipin Poraiani minggni lessonrango naāˆ™a nikna manāˆ™gen je aāˆ™gilsakni torom tambu aro dingtangmanchagipa Namatani Salara bonāˆ™kamani somoio nangchongmotgipa obostarangni ongāˆ™gniko dakjagringsoaha, jekon Isol salgini torom nokdringo chuāˆ™sokatgen.

Bichal Kaāˆ™na Tarik

Gipin Poraiani lesson, anāˆ™ching nangchongmotgipa Sastroni katchinike seanirangko sandie nigen jeon Isol salgio bichal kaāˆ™aniko aāˆ™bachengna somoiko donaha. Ian gisikko dingāˆ™atani ongāˆ™jama!

(16) Isol iani gimin parapeāˆ™aniko dakon, naāˆ™a anāˆ™tangna gital dake nikgipa bebe ongāˆ™aniko raāˆ™chakna sikjawama?

Nangāˆ™ni Aganchakani: ____________________________


Nipiltaianiko Dakani

  1. Maia jakkalani bosturang torom tambuni sarao dongachima? (2)

_______ Pap watani _______ Chokkirang

_______ SoreaĀ Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā  _______ Hom Boli onāˆ™anirangni ganchi

  1. Pap watramni kosako Isol donga. (1)

_______ OeĀ  _______ Ongāˆ™ja

  1. Kaāˆ™mao donsogipa bangbangrango kattarangchi gapatbo:

Ā Chisol Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā  Jisu Ā Ā Ā Ā  rongtalani Ā Ā Ā Ā Ā Ā  biāˆ™anirang Ā Ā Ā Ā Ā Ā  sengāˆ™a

Ā Mesokani: Hom boli onanirang C h i s o l ko mesoka.

Soreani chi papko _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ mesoka

Mesokani pitani tebil _ _ _ _ ko mesoka jean tanggipa pita ongāˆ™a.

Gasa bolsni Jisuko mesoka, jean aāˆ™gilsakni _ _ _ _ _ ni ongāˆ™a.

Chaāˆ™chatko soāˆ™ani ganchi Isolni manderangni _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ko mesoka.

4.Torom tambuni aro uni kamrangni miksonganiara (1)

_______ Saāˆ™grerangni gimin manderangna uāˆ™ina dakchakna ongāˆ™achim.

_______ Manderangna beāˆ™en chaaniko onāˆ™na ongāˆ™achim.

_______ Janggi jokaniko onāˆ™na miksongani chin ongāˆ™achim.

  1. Sawa Torom Tambuko rikna noksa salaha? (1)

_______ Noah _______ Aaron _______ Saāˆ™gre _______ Isol

  1. Geāˆ™eta Mingchikkungrang kuāˆ™monggrikani niam sundukni ningāˆ™o ongāˆ™achim. (1)

_______ Ongāˆ™aĀ  _______ Ongjāˆ™a

  1. Bolina soota mangipa matburung (1)

_______ Gisik Rongtalgipako mesoka

_______ Dakgrik dinggrikaniko mesoka

_______ Jisuko mesoka

  1. Torom Tambuo pangchake, maia minggni dakna manāˆ™ani bilo Jisu anāˆ™chingna dangdike onāˆ™aha? (2)

_______ Raja _______ Dalāˆ™gipa Kamal

_______ Hom Boli _______ Aāˆ™gilsak salgisakko sason kaāˆ™gipa

  1. Torom Tambuni gimin badiarangĀ  bebe ongāˆ™achim (2)

_______ Uno kuturi geāˆ™gittam donga

_______ Uan baāˆ™rachi pingāˆ™gipa nok ongāˆ™achim

_______ Uan 500 feet gro aro 1,000 feet gipenga ongāˆ™achim

_______ Aāˆ™palnirangko sonani krongrangchi aro mosina baāˆ™rachi tariachim

_______ Nokkingrangko Egyptni itrangchisa tariachim

_______ Suāˆ™srangchakaniko rongtalbatsranggipa kuturio donahachim

  1. Beberaāˆ™achi toromi ongāˆ™anisan chongāˆ™motgipa toromi ongāˆ™ani ongāˆ™a (1)

_______ Ongāˆ™a _______ Ongāˆ™ja

  1. Beberaāˆ™achi toromi ongāˆ™ani (1)

_______ Mandeni kam kaāˆ™achisa reāˆ™bara

_______ Kristo Jisuo beāˆ™beraachisan ongāˆ™na manāˆ™a

_______ Napbolachisa ongāˆ™a

  1. Papi mandeni bolina raāˆ™bagipa matburungko sawa soāˆ™otaha? (1)

_______ Isol _______ Papi mande

_______ Kamal

  1. Jisuni onāˆ™gipa toromi ongāˆ™ani gimin badia agananirang bebe ongāˆ™a? (3)

_______ Ian Isolni bimangona ongāˆ™atpilani ongāˆ™a

_______ Ian aiao inmanani kam ongāˆ™ja

_______ Anāˆ™chingni nama kamrangan uni dalāˆ™gipa bak ongāˆ™a

_______ Ian anāˆ™chingni batanggimin pap kaāˆ™gimangko pindapa

_______ Ian anāˆ™chingko kakket ongāˆ™e janggi tangna skata

_______ Ian anāˆ™chingni watgalna sikgijagipa paprangko pindapa

  1. Namatpilāˆ™ani salni gimin kamao onāˆ™sogimino badia agananirang bebe onga? (4)

_______ Ian jarikitan ongāˆ™a

_______ Ian bichal kaāˆ™ani sal ongāˆ™achim

_______ Ian kalāˆ™grike roani aro kusi ongāˆ™ani sal ongāˆ™achim

_______ Ian bonāˆ™kame bichal kaāˆ™aniko mesoka

_______ Azazelara Satanko mesoka

_______ Anāˆ™chiko rongtalbatsranggipa kuturiona raāˆ™anga

  1. Toromi ongāˆ™aniara Isol baksa chongāˆ™mot nangrimani ine miksongani ongāˆ™a. (1)

_______ Ongāˆ™a _______ Ongāˆ™ja

  1. Matburungko soāˆ™otaniara papara pilak manderangni kosako siani sastiko raāˆ™bara ine uāˆ™ina dakchaka. (1)

_______ Ongāˆ™a _______ Ongāˆ™ja

  1. Naāˆ™ara Kristoni toromi ongāˆ™aniko raāˆ™chakna skengama, jean pap kema kaāˆ™aniko, paponi rongtalaniko, aro daāˆ™o aro mikkangchi janggi tangna bilko manāˆ™gopaha? (1)

_______ Raāˆ™chakna ska _______ Raāˆ™chakna sikja