चुकीचे  वळण

 दावीदाची एक अत्यंत सुंदर प्रार्थना स्तोत्र ४३:३ मध्ये नोंदवलेली आहे: “तू आपला प्रकाश व आपले सत्य प्रकट कर; ती मला मार्ग दाखवोत; तुझ्या पवित्र डोंगरावर, तुझ्या निवासस्थानी मला पोहचवोत.”

 देवाचे वचन समजून घेण्यासाठी हीच तळमळीची विनंती प्रत्येक सत्य शोधणार्‍याच्या अंतःकरणात असली पाहिजे. शिकण्याची आणि आज्ञा पाळण्याची तयारी हे, ज्यांना पवित्र आत्म्याद्वारे ज्ञान प्राप्त करायचे आहे, अशा सर्वांचे वैशिष्ट्य असले पाहिजे. अशांनाच परमोच्च आनंदाचे सुंदर वचन पूर्ण होईल. "जे धार्मिकतेसाठी भुकेले व तहानलेले आहेत ते धन्य, कारण ते तृप्त होतील" (मत्तय ५:६).

 पण, जर देवाने आपल्या प्रार्थनेचे उत्तर दिल्यावर, त्या सत्याचे पालन करण्याचा आपला हेतू नसेल, तर सत्यासाठी प्रार्थना करण्यात काहीच फायदा नाही. देव आपल्याला देऊ शकणाऱ्या सर्वात मोठ्या कृपेपैकी एक म्हणजे त्याच्या वचनाचे ज्ञान देणे. आणि देवाच्या इच्छेचे ज्ञान मिळावे म्हणून प्रार्थना करणे आणि मग, कोणत्याही कारणामुळे, उत्तर मिळाल्यावर त्याचे पालन करण्यास नकार देणे ही सर्वात गर्विष्ठ गोष्ट आहे.

 अनेक लोक पवित्र शास्त्राला त्यांच्या क्षीण, दुर्बळ अनुभवाशी जुळवून घेण्याविषयी  दोषी आहेत,  त्याऐवजी आपला अनुभव पवित्र शास्त्राच्या मागण्यांशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करावा लागतो. सत्याची एकच महान निर्णायक कसोटी आहे आणि ती म्हणजे पवित्र शास्त्र. प्रत्येक धार्मिक विचार, आपण वाचलेले प्रत्येक पुस्तक आणि आपण ऐकलेला प्रत्येक उपदेश हे प्रेरित शास्त्राच्या अचूक नियमाने मोजले पाहिजे. आपल्याला लहानपणी काय शिकवले गेले, किंवा बहुसंख्य लोक कशाचे अनुसरण करत आहेत, किंवा आपल्या भावना आपल्याला काय विचार करण्यास किंवा विश्वास ठेवण्यास प्रवृत्त करतात, याने फरक पडत नाही. निरपेक्ष सत्याच्या कसोटीसाठी हे घटक अवैध आहेत. अंतिम प्रश्नाचे उत्तर देणे आवश्यक आहे: या विषयावर देवाचे वचन काय म्हणते?

 काही लोकांना असे वाटते की ते जे काही मानतात त्यात ते प्रामाणिक असले, तर देव त्यांचा स्वीकार करील आणि त्यांना वाचवील. तथापि, केवळ प्रामाणिकपणा पुरेसा नाही. एखादी व्यक्ती प्रामाणिक असू शकते आणि प्रामाणिकपणे चुकीची असू शकते. मला आठवते की अनेक वर्षांपूर्वी मी वेस्ट पाम बीच, फ्लोरिडा येथे जाण्यासाठी गाडी चालवत होतो. मला असे वाटले की मी तिथे बरोबर जात आहे. रात्र होती आणि मी बऱ्याच वेळापासून कोणतेही रस्त्याचे मार्गदर्शक चिन्ह पाहिले नव्हते. अचानक माझ्या गाडीच्या दिव्यांमुळे एक चिन्ह दिसले ज्यावर "बेल ग्लेड १४ मैल" असे लिहिले होते. माझे हृदय विदीर्ण झाले, मला समजले की मी वेस्ट पाम बीचच्या विरुद्ध दिशेने प्रवास करत आहे. मी चुकीच्या रस्त्यावर होतो. त्या रात्री माझ्यापेक्षा कोणीही अधिक प्रामाणिक असू शकले नसते, पण मी प्रामाणिकपणे चुकीचा होतो. आता, मी रस्त्याने पुढे जात राहिलो असतो आणि म्हणालो असतो की कुठेतरी, पुढे मला वेस्ट पाम बीच सापडेल. त्याऐवजी, मी गाडी वळवली आणि जिथे मी चुकीचे वळण घेतले होते तिथे परत गेलो आणि वेस्ट पाम बीचकडे जाणाऱ्या योग्य रस्त्यावर आलो. हेच एक योग्य काम होते.

 अध्याय दोन

 २. संकुचित विचार आणि बहुमताचे राज्य

देवाच्या वचनाद्वारे जे लोक दुरुस्त होण्यास तयार आहेत त्यांना खूप काही सांगायचे आहे. सर्वात जास्त दयेस पात्र असलेले लोक ते आहेत ज्यांचे मन बंद आहे. ते त्यांच्या वैयक्तिक मतांपेक्षा भिन्न असलेल्या कोणत्याही माहितीला विरोध करतील. त्यांनी आपले मन आधीच बनवले आहे आणि त्यांना वस्तुस्थितीने त्रास करून घ्यायचा नाही. हे विशेषतः शब्बाथच्या विषयावर खरे आहे.

 असंख्य लोकांनी आठवड्याच्या कोणत्या दिवशी उपासना करावी याबाबत काही ठरलेली मते वारशाने मिळवलेली असतात, आणि त्यांना दुसऱ्या कोणत्याही दृष्टिकोनाकडे निष्पक्षपणे पाहणे अतिशय कठीण वाटते त्यापैकी अनेकांना हे माहीत आहे की दहा आज्ञांपैकी एक आज्ञा आठवड्याच्या सातव्या दिवशी उपासना करण्याची आहे. त्यांना हेही माहीत आहे की सातवा दिवस म्हणजे शनिवार. तरीसुद्धा, ते दृढपणे अशा परंपरेचे पालन करत राहतात जी देवाने सांगितलेल्या दिवसापेक्षा वेगळी आहे. ते रविवारी, म्हणजे आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी उपासना करतात — ज्यासाठी पवित्र शास्त्रामध्ये कोणतीही आज्ञा नाही.

 ते असे का करतात? बहुतांश रविवारी उपासना करणाऱ्या लोकांनी फक्त आपल्या समाजातील धार्मिक बहुसंख्य लोकांचे अनुकरण केलेले असते; त्यांना वाटते की इतके लोक जे करत आहेत, ते नक्कीच योग्यच असणार. पण असा निष्कर्ष काढणे सुरक्षित आहे का? धार्मिक बाबतीत बहुसंख्य लोक नेहमीच योग्य असतात का?

 पवित्र शास्त्र या प्रश्नांची उत्तरे स्पष्टपणे नकारात्मक देते. उपलब्ध माहितीचा प्रत्येक स्त्रोत हेच दर्शवतो की धार्मिक बाबतीत तरी, बहुसंख्य लोक नेहमीच चुकीचे ठरले आहेत. येशूने स्वतः म्हटले आहे, "आणि जसे नोहाच्या दिवसांत होते, तसेच मनुष्याच्या पुत्राच्या दिवसांतही होईल" (लूक १७:२६). पुरातून वाचण्यासाठी फक्त आठ लोक तारवात गेले. ख्रिस्ताने शिकवले की जगाच्या शेवटी फक्त तुलनेने कमी लोकच वाचवले जातील. तो म्हणाला, "अरुंद दरवाजाने आत जा; कारण नाशाकडे जाण्याचा दरवाजा रुंद व मार्ग पसरट आहे आणि त्यातून आत जाणारे पुष्कळ आहेत; परंतु जीवनाकडे जाण्याचा दरवाजा अरुंद व मार्ग संकुचित आहे आणि ज्यांना तो सापडतो ते थोडके आहेत." (मत्तय ७:१३, १४).

 हे अगदी खरे आहे की आज ख्रिस्ती लोकांचा मोठा गट, ज्यात अनेक प्रसिद्ध प्रचारक आणि धर्मशास्त्रज्ञ  समाविष्ट आहेत, सातव्या दिवसाच्या शब्बाथाऐवजी रविवार पाळत आहेत.  केवळ ह्या वस्तुस्थितीने  कोणालाही अतिप्रभावित   करू नये. ख्रिस्ताच्या वचनाच्या प्रकाशात पाहिले असता,  उलट ती एक प्रकारचा इशारा देणारी गोष्ट ठरावी. सत्य कधीही जनतेमध्ये लोकप्रिय  नव्हते. आणि आज बहुसंख्य असलेले लोक, जसे सर्व मागील युगांमध्ये होते, ते सत्याचा शोध घेण्याऐवजी असा धर्म शोधत आहेत जो सोपा, आरामदायक असेल आणि त्यांना त्यांना पाहिजे तसे जगण्याची परवानगी देईल. 

 शब्बाथविषयक सत्याची कसोटी  काय असायला पाहिजे? फक्त एकच गोष्ट – देवाचे वचन. दुर्दैवाने, लाखो लोकांनी या विषयावर स्वतः पवित्र शास्त्राचा अभ्यास कधीच केलेला नाही. मी असे सुचवतो की, आपण या बहुसंख्य गटाच्या रविवार पाळण्याच्या पद्धतीची  कसोटी घ्यावी आणि ते योग्य आहे का ते शोधावे. जर ते पवित्र शास्त्रासंबंधी असेल,  तर आपण सर्वांनी ती स्वीकारली पाहिजे आणि प्रत्येक रविवारी निष्ठेने उपासना केली पाहिजे.  पण जर पवित्रशास्त्र त्याला पाठिंबा देत नसेल, तर आपण देवाच्या वचनात मन लावून शोध घेत राहिले पाहिजे, जोपर्यंत तो दिवस आपल्याला सापडत नाही, जो देवाने आपल्यासाठी राखून ठेवला आहे.

  या विषयाकडे पाहण्याचा मला माहीत असलेला सर्वात प्रामाणिक मार्ग म्हणजे आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाबद्दल पवित्र शास्त्रामध्ये जे काही सांगितले आहे ते पुर्णपणे तपासणे. नवीन करारात रविवारचा संदर्भ देणारे फक्त आठ शास्त्रवचने आहेत आणि या शास्त्रवचनांचा काळजीपूर्वक अभ्यास करून आपण खात्री बाळगू शकतो की विचारात घेण्यासारखे सर्व पुरावे आपल्यासमोर आहेत. आठवड्याचा पहिला दिवस पाळण्याबाबत जर पवित्र शास्त्रामध्ये काही अधिकार असेल, तर ते यापैकी एका शास्त्रवचनातून शोधावे लागेल.

 आपण या प्रकारच्या सखोल अभ्यासाच्या  परिणामांना सामोरे जाण्यास तयार आहोत का? इथेच आपल्या पुर्वग्रहाची  परीक्षा होईल. हा वस्तुनिष्ठ शोध जे काही प्रकट करतो, त्यासाठी आपण आपले मन पुर्णपणे खुले ठेवू शकतो का? हे काही फसवणुकीचे प्रश्न नाहीत. वैयक्तिकरित्या, मला कोणता दिवस शब्बाथ आहे याची पर्वा नाही. जर पवित्र शास्त्र शिकवत असेल, तर मी सोमवार, गुरुवार, शुक्रवार किंवा रविवार आनंदाने पाळीन. खूप वर्षांपूर्वी, मी एक ख्रिस्ती होण्याचे आणि देवाचे वचन जिथे नेईल तिथे त्याचे अनुसरण करण्याचे ठरवले होते, माझ्या भावनांचा विचार न करता. मी कोणता दिवस पवित्र मानतो, यामुळेने मला काही फरक पडत नाही, जोपर्यंत तो पवित्र शास्त्रामध्ये आज्ञा दिलेला दिवस आहे. नवीन करारामध्ये आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाचा उल्लेख असलेल्या प्रत्येक संदर्भाची तपासणी करण्यास सुरुवात करताना तुम्हालाही असेच वाटेल अशी मला आशा आहे.

 अध्याय तीन

रविवारी पुनरुत्थान  चला पहिल्या शुभवर्तमानापासून सुरुवात करूया. मत्तय लिहितो, “शब्बाथानंतर आठवड्याचा पहिला दिवस उजाडताच मग्दालीया मरीया व दुसरी मरीया ह्या कबर पाहण्यास आल्या.” (मत्तय २८:१). येथे आपल्याकडे काही अतिशय मनोरंजक पुरावे आहेत की शब्बाथ आठवड्याचा पहिला दिवस असू शकत नाही. या नोंदीनुसार, पहिला दिवस सुरू होत होता, तेव्हा शब्बाथ संपत होता. ते सलग दोन दिवस आहेत. शास्त्रवचनांच्या आधारे कोणीही रविवारला शब्बाथ म्हणू शकत नाही. ते गोंधळात टाकणारे आणि पवित्र शास्त्राच्या विरुद्ध दोन्हीही असेल.

  मत्तयाच्या साक्षीचा सारांश असा आहे की शब्बाथाच्या दुसऱ्या दिवशी पहाटे स्त्रिया आल्या आणि त्यांना आढळले की येशू आधीच उठला आहे. हे पुढील शुभवर्तमानाशी पुर्णपणे जुळते, ज्यामध्ये काही अधिक तपशील जोडले आहेत. लक्षात घ्या की मार्क पहाटेची तुलना "सूर्य उगवण्याशी" करतो. त्याने लिहिले, "नंतर शब्बाथ गेल्यावर मग्दालीया मरीया, याकोबाची आई मरीया व सलोमे ह्यांनी तिकडे जाऊन त्याला लावण्याकरता सुगंधद्रव्ये विकत घेतली. आणि आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी भल्या पहाटेस सूर्योदयाच्या समयी त्या कबरेजवळ आल्या.तेव्हा त्या एकमेकींना म्हणत होत्या, “आपल्याकरता कबरेच्या तों डावरून धोंड कोण लोटील?" (मार्क १६:१-३).

 या समांतर शुभवर्तमानातील वृत्तांमुळे "आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाची पहाट होत असताना" या मत्तयच्या शब्दांच्या अर्थाबद्दल एक सामान्य गैरसमज दूर होतो. काहींनी याचा अर्थ शनिवारी संध्याकाळी सुर्यास्तापूर्वी असा लावला आहे. हिब्रू पद्धतीनुसार सूर्यास्तावेळी शब्बाथ संपत असल्याने, त्यांनी असे गृहीत धरले आहे की स्त्रिया सुर्यास्तावेळी पहिला दिवस सुरू होण्यापूर्वीच आल्या होत्या.

 येथे आपण मजकूर मजकुराशी तुलना करण्याचे महत्त्व    पाहतो. मार्कच्या वचनामध्ये लिहिल्याप्रमाणे  स्त्रिया शनिवारी रात्री आल्या आणि त्यांना कबर रिकामी आढळली, हे मत अशक्य  ठरते. तो त्याच स्त्रिया रविवारी सकाळी सूर्योदयाच्या वेळी आल्याचे नमूद करतो, पण त्या "आपल्यासाठी कबरेच्या दारावरून दगड कोण बाजूला करील?" असा प्रश्न विचारत होत्या. साहजिकच, जर त्या आदल्या रात्री तिथे असत्या आणि त्यांना रिकामी कबर आढळली असती, तर त्यांना माहीत असते की दगड आधीच दारातून काढलेला होता. अशा प्रकारे, आपल्याला स्पष्टपणे समजू शकते की मत्तयाने वर्णन केलेली "पहाट" रविवारी सकाळी सूर्योदयाच्या वेळी केलेल्या पहाटेच्या भेटीचा संदर्भ देत आहे.

 नवीन करारातील पहिल्या दिवसाचा तिसरा संदर्भ मार्क १६:९ मधील एक साधे वर्णनात्मक विधान आहे, "[आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी प्रात:काळी त्याचे पुनरुत्थान झाल्यावर त्याने पहिल्याप्रथम मग्दालीया मरीया हिला दर्शन दिले; हिच्याचमधून त्याने सात भुते काढली होती." येथे फारशी टिप्पणी करण्याची गरज नाही, कारण हे वचन फक्त रविवारी सकाळी लवकर झालेल्या पुनरुत्थानाची तीच कथा पुन्हा सांगत आहे. लक्षात घेण्यासारखी महत्त्वाची गोष्ट ही आहे की, यापैकी कोणत्याही मजकुरात आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाला पवित्र म्हटले असल्याचे सुचित केलेले नाही. पुनरुत्थानाच्या सन्मानार्थ कोणीही हा दिवस पाळल्याचे कोणतेही संकेत नाहीत.

 अध्याय चार

खरा शब्बाथ शोधणे

पुनरुत्थानाच्या घटनांचे सर्वात संपूर्ण शब्दचित्र   लूकच्या शुभवर्तमानात आढळते आणि येथे आपण आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाचा चौथा संदर्भ वाचतो. "त्याने  (अरिमथाईचा योसेफ)  पिलाताकडे जाऊन येशूचे शरीर मागितले. ते त्याने खाली काढून तागाच्या वस्त्राने गुंडाळले व खडकात खोदलेल्या कबरेत ठेवले. ह्या कबरेत अद्याप कोणाला ठेवले नव्हते. तो तयारी करण्याचा दिवस होता; आणि शब्बाथ सुरू होणार होता." (लूक २३:५२–५४).

 पुढे वाचण्यापूर्वी, आपण या वधस्तंभाच्या दिवसाचे प्रेरित वर्णन काळजीपूर्वक तपासूया. ख्रिस्ती लोकांचा मोठा गट  सहमत आहे की या घटना आपण आता उत्तम शुक्रवार    म्हणतो त्या दिवशी घडल्या. येथे याला "तयारीचा दिवस"   म्हटले आहे, कारण तो जवळ येत असलेल्या शब्बाथसाठी विशेष व्यवस्था करण्याचा काळ होता. खरे तर, मजकूर अगदी सोप्या भाषेत सांगतो की "शब्बाथ जवळ येत होता". याचा अर्थ तो पुढील दिवशी येणार होता.

 येशूच्या मृत्यूच्या दिवशी आणखी काय घडले? "गालीलाहून त्याच्याबरोबर आलेल्या स्त्रियांनी त्याच्यामागून येऊन ती कबर पाहिली व त्याचे शरीर कसे ठेवले हेही पाहिले. मग त्यांनी परत जाऊन सुगंधी द्रव्ये व सुवासिक तेले तयार केली. शब्बाथ दिवशी आज्ञेप्रमाणे त्या स्वस्थ राहिल्या." (वचन ५५, ५६).

 त्या दुर्दैवी शुक्रवारीच्या उर्वरित काळात, समर्पित महिलांनी अभिषेकाचे साहित्य खरेदी केले आणि रविवारी सकाळी कबरेला भेट देण्यासाठी पुढील तयारी केली. नंतर, सूर्यास्ताच्या वेळी शब्बाथ सुरू होताच, त्यांनी "आज्ञानुसार शब्बाथ दिवशी विश्रांती घेतली." हे त्या पवित्र दिवसाची ओळख दहा आज्ञांमधील विशिष्ट आठवड्याचा शब्बाथ म्हणून करते आणि वल्हांडण किंवा आठवड्याच्या कोणत्याही दिवशी येऊ शकणाऱ्या इतर कोणत्याही सण-शब्बाथ म्हणून नाही.

 पुढील वचन स्त्रियांनी शब्बाथच्या दुसऱ्या दिवशी काय केले ते सांगते. "मग आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी मोठ्या पहाटेस, आपण तयार केलेली सुगंधी द्रव्ये घेऊन त्या कबरेजवळ आल्या. तेव्हा कबरेवरून धोंड लोटलेली आहे असे त्यांना आढळले." (लूक २४:१, २). सर्वात आधी, आपण हे लक्षात घेतो की स्त्रिया पुनरुत्थानाच्या दिवशी त्यांचे नियमित काम करण्यासाठी आल्या होत्या. आधुनिक चर्च आठवड्याच्या त्या विशिष्ट पहिल्या दिवसाला पुनरूथानचा  रविवार म्हणून संबोधतात. येशू त्या पहाटेच्या अंधाऱ्या वेळेमध्ये कधीतरी उठला यात शंका नाही. शुभवर्तमानाच्या कोणत्याही कथनात आपल्याकडे असा कोणताही पुरावा नाही की स्त्रियांनी किंवा इतर कोणीही पुनरुत्थान ज्या दिवशी झाले त्या दिवसाला पवित्र म्हणुन उपमा  दिली नाही.

 लूकाने दिलेले त्या महत्त्वपूर्ण आठवड्याअखेरीच्या घटनांचे वर्णन हे निर्विवादपणे सिद्ध करते की खरे सातव्या दिवसाचा शब्बाथ अजूनही अचूक ओळखता येतो. तो सलग तीन दिवसांतील घटनाक्रम स्पष्टपणे मांडतो — शुक्रवार, शनिवार, आणि रविवार. येशू तयारीच्या दिवशी मरण पावला, आणि शब्बाथ जवळ येत होता. ख्रिस्ती लोक आज त्याला “उत्तम शुक्रवार” म्हणून ओळखतात. पुढचा दिवस होता शब्बाथ “आज्ञेप्रमाणे.” आणि कारण आज्ञेमध्ये स्पष्ट लिहिले आहे: “सातवा दिवस म्हणजे परमेश्वराचा शब्बाथ,” त्यामुळे तो शब्बाथ शनिवारच असला पाहिजे.

 हे लक्षात घेणे खूप मनोरंजक आहे की येशूने आपल्या तारणाच्या कार्यापासून शब्बाथ दिवशी कबरेत विश्रांती घेतली, जशी त्याने आपल्या निर्मितीच्या कार्यापासून  शब्बाथ दिवशी विश्रांती घेतली होती.

 शब्बाथनंतरच्या दिवशी येशू उठला. आज त्या दिवशी “ईस्टर रविवार” असे म्हटले जाते, पण पवित्र शास्त्र त्याला “आठवड्याचा पहिला दिवस” असेच संबोधते. हे निर्विवाद ऐतिहासिक सत्य — ज्यावर संपूर्ण ख्रिस्ती समाज एकमताने विश्वास ठेवतो — यांच्या प्रकाशात, खऱ्या शब्बाथविषयी कोणीही अज्ञानाचे कारण देऊ शकत नाही. तो दिवस म्हणजे “उत्तम शुक्रवार” आणि “ईस्टर रविवार” यांच्यामधला दिवस आहे. लूकाने दिलेली नोंद ही त्या तीन दिवसांची इतकी अचूक कालक्रमानुसार मांडणी आहे की अगदी साधा आणि अशिक्षित माणूससुद्धा आधुनिक दिनदर्शिकेवर पवित्र शास्त्रामधील सातवा दिवस ओळखू शकतो.

 आता आपण रविवारसंबंधी नवीन करारातील पाचवे विधान तपासण्यास तयार आहोत. "आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी पहाटेस अंधारातच मरीया मग्दालीया कबरेजवळ आली, आणि कबरेच्या तोंडावरून धोंड काढलेली आहे असे तिने पाहिले." (योहान २०:१). योहानाने केलेल्या पुनरुत्थानाच्या वर्णनात  फारशी नवीन माहिती नाही. इतर सर्व लेखकांप्रमाणे, त्याने आठवड्याचा पहिला दिवस कधीही पवित्र मानला गेला किंवा कोणीही पवित्र पाळला याचा कोणताही संकेत दिलेला नाही. आतापर्यंत, सर्व शुभवर्तमानातील कथांमधील महत्त्वाचा समान धागा अशा पुराव्याचा पूर्ण अभाव हाच राहिला आहे.

  अध्याय पाच

यहूद्यांच्या भीतीमुळे

 

 त्याच अध्यायात योहान पुन्हा "पहिल्या दिवसाचा" उल्लेख करतो आणि याचा अर्थ अनेकदा रविवारच्या उपासनेचा संदर्भ असा चुकीचा लावला गेला आहे. "मग त्याच दिवशी संध्याकाळी, आठवड्याचा पहिला दिवस असताना, यहुदी लोकांच्या भीतीमुळे शिष्य जेथे एकत्र जमले होते तेथे दारे बंद असताना, येशू आला आणि त्यांच्यामध्ये उभा राहिला, आणि त्यांना म्हणाला, तुम्हाला शांती असो" (योहान २०:१९).

 जरी ही बंद दारांमागील भेट पुनरुत्थानाच्या त्याच दिवशी झाली असली तरी, ती त्या घटनेची विशेष आठवण होती का? परिस्थितीनुसार तसे असणे अशक्य आहे. मजकूर स्पष्टपणे सांगतो की तेथे ते "यहुदी लोकांच्या भीतीमुळे" एकत्र जमले होते. घाबरलेल्या शिष्यांना कबर रिकामी असल्याचे आधीच कळाले होते आणि येशूचे शरीर चोरल्याचा आरोप लवकरच त्यांच्यावर केला जाईल अशी त्यांना अपेक्षा होती. संरक्षणासाठी आणि आत्मविश्वासासाठी ते बंद खोलीत एकत्र जमले होते.

 वस्तुस्थिती अशी आहे की त्यांनी ख्रिस्त मेलेल्यांतून उठला आहे यावर विश्वास ठेवला नाही. मार्कच्या वर्णनावरून असे दिसून येते की त्यांनी मरीया आणि इतर शिष्यांची साक्ष पुर्णपणे नाकारली, ज्यांनी पुनरुत्थित प्रभूला खरोखर पाहिल्याची बातमी आणली होती. "तिने जाऊन हे वर्तमान त्याच्याबरोबर पूर्वी असलेल्या आणि आता शोक करत व रडत असलेल्या लोकांना सांगितले. आता तो जिवंत असून तिच्या दृष्टीस पडला होता हे ऐकून त्यांनी विश्वास ठेवला नाही. ह्यानंतर त्यांच्यापैकी दोघे जण बाहेरगावी चालले असता त्यांना तो दुसर्‍या रूपाने प्रकट झाला. त्यांनी जाऊन इतरांना सांगितले तरी त्यांनी त्यांच्यावरही विश्वास ठेवला नाही. नंतर अकरा जण जेवायला बसले असता त्यांनाही तो प्रकट झाला; आणि ज्यांनी त्याला उठलेले पाहिले होते त्यांच्यावर त्यांनी विश्वास ठेवला नाही म्हणून त्याने त्यांचा अविश्वास व अंत:करणाचा कठीणपणा ह्यांविषयी त्यांना दोष लावला." (मार्क १६:१०-१४).

 या शब्दांवरून आपण त्या रविवारी दुपारी बंद दरवाजांच्या मागे झालेल्या लज्जास्पद भेटीवर शांतपणे विचार करायला हवा. काही जणांनी जसे चित्रित केले आहे, तसे हे पुनरुत्थानाबद्दलच्या आनंदाने भरलेले नव्हते किवा कोणताही विशेष स्मरणसमारंभ नव्हता. वस्तुतः, शिष्यांनी त्या घटनेला चमत्कार मानून ओळखले सुद्धा नव्हते. ते भयभीत, निराश, आणि अविश्वासाने भरलेले होते. जेव्हा येशू त्यांच्यासमोर प्रकट झाला, तेव्हा त्याने त्यांच्यावर कडक शब्दांत कानउघडणी केली — त्यांच्या विश्वासाच्या अभावामुळे आणि आपल्या सहकाऱ्यांच्या साक्षीला नाकारल्यामुळे. अशा प्रसंगाला पुनरुत्थानाच्या सन्मानार्थ आनंदमय स्मृतिसभा ठरवणे अत्यंत दिशाभूल करणारे आहे.

 आत्तापर्यंत आपण नव्या करारातील आठपैकी सहा वचनांचा काळजीपूर्वक अभ्यास केला आहे, आणि या कोणत्याही संदर्भात रविवारी उपासना केल्याचा एकही उल्लेख सापडलेला नाही. उलट, प्रत्येक उल्लेखात आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी उपासना, प्रार्थना, विश्रांती, किंवा पुनरुत्थानाचा सन्मान यांसाठी काहीही मान्यता दिली गेली नसल्याचे स्पष्टपणे दिसते. शुभवर्तमान  घटना घडल्यानंतर अनेक वर्षांनी लिहिले गेले, त्यामुळे पवित्र आत्म्याला   लेखकांना संपूर्ण तथ्यांनी प्रेरित करण्यासाठी अनेक संधी मिळाल्या. येशूने स्वतः आपल्या शिष्यांना सांगितले होते की पवित्र आत्म्याचे कार्य म्हणजे “तो तुम्हाला सर्व सत्यात मार्गदर्शन करील” (योहन्न १६:१३). जर रविवारी उपासना करणे हे सत्याचा भाग असता, तर पवित्र आत्म्याने मत्तय, मार्क, लूक, आणि योहान यांना ते निश्चितच प्रकट केले असते. असे आपला प्रभू स्वतः म्हणाला होता.

 आता आपण उर्वरित दोन संदर्भांकडे वळूया. जर या मजकुरात आपल्याला कोणताही पुरावा मिळाला नाही, तर आपल्याला शोध सोडून द्यावा लागेल, कारण पाहण्यासाठी दुसरीकडे कुठेही काही नाही. पौल आणि लूक हे शेवटचे साक्षीदार आहेत ज्यांनी आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाचा उल्लेख केला आहे आणि त्या दोघांनीही याबद्दल काय म्हटले आहे. त्यांच्या म्हणण्याचे बरेचदा चुकीचे अर्थ लावले गेले आहेत.

  अध्याय सहा

करिंथमध्ये रविवार पाळला जात नव्हता

१ करिंथ १६:१, २ मध्ये, पौलाने लिहिले: “आता पवित्र जनांसाठी जी वर्गणी गोळा करायची तिच्याविषयी मी गलतीयातील मंडळ्यांना आज्ञा दिल्याप्रमाणे तुम्हीही करा. आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी तुम्ही प्रत्येकाने जसे आपणाला यश मिळाले असेल त्या मानाने आपणाजवळ द्रव्य जमा करून ठेवावे; अशा हेतूने की, मी येईन तेव्हा वर्गण्या होऊ नयेत.”

 प्रेषिताने काय म्हटले आणि काय म्हटले नाही, हे कृपया काळजीपूर्वक लक्षात घ्या. अनेकांनी असे गृहीत धरले आहे की धार्मिक सभा  झाली आणि वर्गणीची थाळी फिरवली गेली. पण तसे नाहीये.

 पौल आशिया मायनरमधील मंडळ्यांना विशेष विनंत्या करत होता कारण यरूशलेममधील अनेक ख्रिस्ती लोक अन्न आणि दैनंदिन गरजांच्या तीव्र अभावामुळे खूप दुःख भोगत होते. त्यामुळे पौलाने करिंथ येथील मंडळीला विनंती केली की त्यांनी अन्न, वस्त्र, इत्यादी गोष्टी गोळा कराव्यात आणि तो पाठवण्यासाठी लोक येईपर्यंत त्या वस्तू आपल्या घरीच साठवून ठेवाव्यात. “आपल्याजवळ साठवून ठेवावे” या शब्दांचा मूळ ग्रीक भाषेतील अर्थही अगदी स्पष्टपणे दाखवतो की ही कृती घरी वैयक्तिकरित्या काही बाजूला ठेवण्याची आहे. अगदी रविवारी उपासना करणारे मंडळीदेखील या अर्थाशी सहमत आहेत.

 आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी कोणतीही सेवा  आयोजित केली गेली नव्हती. गोळा करणे आणि साठवणे हे त्या दिवशी केले जाणार होते. पौलाने हे काम रविवारी का करण्यास सुचवले आणि ते पूर्ण करण्यासाठी काय करावे लागले?

 सर्वप्रथम, पौलाचे पत्र मंडळीसमोर शब्बाथच्या दिवशी वाचले गेले असावे — कारण त्या दिवशी सर्वजण उपासनेसाठी एकत्र येत असत. त्यामुळे हे संकलनाचे काम करण्याची पहिली संधी म्हणजे त्यानंतरचा दिवस — आठवड्याचा पहिला दिवस, म्हणजे रविवार.

हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की यरूशलेममध्ये अन्नटंचाई होती, आणि गरज पैशांपेक्षा अधिक अन्नधान्य, कपडे व दैनंदिन गरजांच्या वस्तूंची होती. पौलने ज्या मदतीचे आवाहन केले होते, ती आर्थिक मदत नसून प्रत्यक्ष जीवनावश्यक वस्तू गोळा करण्याची होती. मध्यपूर्वेतील त्या काळातील प्रदेशांमध्ये अशी दुष्काळसदृश परिस्थिती नवीन नव्हती. लूकदेखील प्रेरितांची कृत्ये ११:२८–३० मध्ये याचा उल्लेख करतो, जिथे त्याने सांगितले आहे की एका मोठ्या दुष्काळाच्या वेळी ख्रिस्ती मंडळ्यांनी यरूशलेमच्या विश्वासूंना मदत पाठवली होती.

 रोममधील मंडळी त्या पीडित ख्रिस्ती लोकांच्या विशेष गरजांबद्दल एक संकेत देते. “सध्या तर मी पवित्र जनांची सेवा करत करत यरुशलेमेस जातो. कारण यरुशलेमेतील पवित्र जनांतल्या गोरगरिबांसाठी काही आर्थिक साहाय्य करणे मासेदोनिया व अखया येथील लोकांना बरे वाटले होते. त्यांना बरे वाटले होते खरे आणि ते त्यांचे ऋणी आहेत; कारण जर परराष्ट्रीय त्यांच्या आध्यात्मिक गोष्टींचे अंशभागी झाले आहेत, तर ऐहिक गोष्टींत त्यांची सेवा करण्यास ते त्यांचे ऋणी आहेत. ह्यास्तव हे फळ म्हणून त्यांच्या पदरात टाकून झाले की तुमच्याकडील वाटेने मी स्पेन देशास जाईन.” (रोम १५:२५–२८).

 या ठिकाणी प्रेषित आपल्या वक्तृत्वपूर्ण आवाहनात एका संवेदनशील मुद्द्याला स्पर्श करतो.  रोममधील ख्रिस्ती यरुशलेममधील मातृ मंडळीचे ऋणी होते, कारण त्यांनीच त्यांच्याकडे सुवार्ता सांगण्यासाठी शिक्षक पाठवले होते. पौल त्यांना विनंती करतो की, त्यांनी त्यांच्याकडून प्राप्त झालेल्या आध्यात्मिक सत्यांच्या कृतज्ञतेपोटी शारीरिक किंवा भौतिक देणग्या परत कराव्यात. पौलाच्या मनात कोणत्या प्रकारच्या देणग्या होत्या?   हे खूप मनोरंजक आहे की ते त्याचे वर्णन 'या फळावर' शिक्कामोर्तब करणे असे करतात. येथे वापरलेला ग्रीक शब्द "कार्पोस" आहे, जो अक्षरशः फळांसाठी वापरला जाणारा एक सार्वत्रिक शब्द आहे. याचा अर्थ "आपल्या श्रमाचे फळ" असा देखील होऊ शकतो.

 हे पौलाच्या करिंथ येथील ख्रिस्ती लोकांना दिलेल्या सल्ल्यावर प्रकाश टाकते की, त्यांनी आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी आपले काम करावे, "जेणेकरून मी आल्यावर कोणतीही गर्दी होणार नाही." बागेतून आणि शेतातून उत्पादन गोळा करणे आणि साठवणे यासारखे काम शब्बाथ दिवशी निश्चितच योग्य नव्हते. या वचनांमध्ये, रविवारची पुन्हा एकदा धर्मनिरपेक्ष कार्यांसाठी दिवस म्हणून ओळख करून दिली आहे आणि धार्मिक विधींचे कोणतेही संकेत दिलेले नाहीत.

 अध्याय सात

पौलाचा सर्वात लांब उपदेश

 हे आपल्याला रविवारच्या पवित्रतेसाठी कोणताही आधार देऊ शकणाऱ्या शेवटच्या संदर्भाकडे घेऊन येते. लूकने सुरुवातीच्या मंडळीच्या इतिहासात, पौलाची त्रोवसमधील विश्वासणाऱ्यांसोबत झालेली नाट्यमय निरोपाची भेट वर्णन केली आहे. जे देवाच्या आज्ञांचे उल्लंघन योग्य ठरवण्यासाठी कोणताही छोटासा बहाणा शोधतात, त्यांनी प्रेषितांच्या कृत्यांतील या वर्णनाचा गंभीरपणे विपर्यास केला आहे. नवीन करारामध्ये आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी धार्मिक सभा झाल्याची ही एकमेव नोंद असल्यामुळे,  म्हणून याचे विशेष काळजीपूर्वक आणि उत्सुकतेने परीक्षण करणे आवश्यक आहे.

 संपूर्ण संदर्भानुसार, ती रात्रीची सभा होती. "आणि आम्ही बेखमीर भाकरीच्या दिवसांनंतर फिलिप्पीहून जहाजाने निघालो आणि पाच दिवसांनी त्रोवसला त्यांच्याकडे आलो; तेथे आम्ही सात दिवस राहिलो. आणि आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी, शिष्य भाकर मोडण्यासाठी एकत्र आले असताना, पौलाने त्यांना उपदेश केला, कारण तो दुसऱ्या दिवशी निघणार होता; आणि मध्यरात्रीपर्यंत त्याचे भाषण चालू ठेवले. आणि ते एकत्र जमले होते त्या वरच्या खोलीत अनेक दिवे होते. आणि खिडकीत युतुख नावाचा एक तरुण बसला होता, त्याला गाढ झोप लागली होती: ...आणि तो तिसऱ्या मजल्यावरून खाली पडला, आणि त्याला मृत समजून उचलण्यात आले. आणि पौल खाली गेला, त्याच्यावर पडला, त्याला मिठी मारून म्हणाला, 'काळजी करू नका; कारण त्याचे जीवन त्याच्यामध्ये आहे.' मग तो पुन्हा वर आला, आणि भाकर मोडून खाल्ली, आणि बराच वेळ बोलला, अगदी पहाट होईपर्यंत, मग तो निघाला. आणि त्यांनी त्या तरुणाला जिवंत आणले, आणि त्यांना खूप सांत्वन मिळाले. आणि आम्ही जहाजावर चढून अस्साकडे निघालो, तेथे पौलाला घेण्याचा आमचा विचार होता: कारण त्याने तसे ठरवले होते, स्वतः पायी जाण्याचा त्याचा विचार होता" (प्रेषितांची कृत्ये २०:६-१३).

 त्रोवसमधील या रात्रभर चाललेल्या सभेत काही अतिशय असामान्य गोष्टी आहेत. प्रथम, तो वक्त्यासाठी आणि मंडळीसाठी एक गंभीर, मार्मिक प्रसंग असावा. वचन २५ मध्ये पौलाने घोषित केले, "आणि आता, पाहा, मला माहित आहे की ज्यांच्यामध्ये मी देवाच्या राज्याची घोषणा करत फिरलो आहे, तुम्ही सर्वजण माझे तोंड पुन्हा पाहणार नाही."

 हे स्पष्ट आहे की ही निरोपाची सभा आठवड्याच्या पहिल्या दिवसाच्या रात्रीच्या वेळी झाली होती. खोलीत दिवे होते आणि पौलाने मध्यरात्रीपर्यंत उपदेश केला. वेळ मोजण्याच्या यहुदी पद्धतीला समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. दिवसांची गणना मुर्तीपूजक रोमन पद्धतीनुसार, म्हणजे मध्यरात्रीपासून मध्यरात्रीपर्यंत केली जात नव्हती. पवित्र शास्त्रामध्ये, दिवस संध्याकाळी सुरू होतो.

 उत्पत्तिमध्ये निर्मितीच्या आठवड्याचे सर्व दिवस एकाच प्रकारे वर्णन केले आहेत—"संध्याकाळ झाली आणि सकाळ झाली, तो पहिला दिवस... संध्याकाळ झाली आणि सकाळ झाली, तो दुसरा दिवस," इत्यादी. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, दिवसाची सुरुवात नेहमी संध्याकाळने होते.

 यामुळेच शब्बाथाचे वर्णन या शब्दांत का केले आहे हे स्पष्ट होते, "तो तुमच्यासाठी विश्रांतीचा शब्बाथ असावा, ...संध्याकाळपासून संध्याकाळपर्यंत तुम्ही आपला शब्बाथ पाळावा" (लेवीय २३:३२). पण पवित्र शास्त्रानुसार संध्याकाळ कधी सुरू होते? "आणि सायंकाळी, सूर्य मावळल्यावर, त्यांनी आजारी असलेल्या सर्वांना, आणि भुतबाधा झालेल्यांना त्याच्याकडे आणले" (मार्क १:३२). परुश्यांनी शब्बाथ दिवशी बरे करणे चुकीचे आहे असे शिकवल्यामुळे, लोकांनी आपले आजारी लोकांना येशूकडे आणण्यापूर्वी शब्बाथ संपण्याची वाट पाहिली. म्हणूनच, त्यांनी त्यांना "सायंकाळी, सूर्य मावळल्यावर" आणले. मोशेने लिहिले, "तू वल्हांडण सायंकाळी, सूर्य मावळताना अर्पण करशील" (अनुवाद १६:६).

 नहेम्यामध्ये आपल्याला शब्बाथाच्या सुरुवातीचे आणखी एक वर्णन दिले आहे. "शब्बाथ सुरू होण्यापूर्वी यरुशलेमेच्या वेशींच्या आसपास अंधार पडू लागे; म्हणून मी आज्ञा केली की वेशींचे दरवाजे लावून घ्यावेत आणि शब्बाथ संपेपर्यंत ते उघडू नयेत; शब्बाथ दिवशी काहीएक बोजा आत आणता येऊ नये म्हणून मी आपले काही चाकर वेशीवर ठेवले." (नहेम्या १३:१९). हे निश्चितपणे शब्बाथाचे पहिले क्षण सूर्यास्ताच्या वेळी, जेव्हा अंधार पडू लागतो, तेव्हाच सुरू होतात हे दर्शवते.

 आता आपण हे ठोस पवित्र शास्त्रातील तत्त्व त्रोवसमध्ये पौलाच्या आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी झालेल्या सभेला लागू करण्यास तयार आहोत. रात्रीची वेळ लक्षात घेता, ती शनिवारी रात्री झाली असावी. शब्बाथ सुर्यास्ताला संपला आणि आठवड्याचा पहिला दिवस सुरू झाला. पौल, जो शब्बाथावर लोकांसोबत राहता यावे म्हणून पूर्ण सात दिवस थांबला होता, त्याने शनिवारी रात्री जहाजाने न निघण्याचा निर्णय घेतला. त्याऐवजी,  त्याने संपूर्ण रात्र विश्वासूंशी संगती केली आणि मग रविवारी सकाळी वीस मैल पायी चालत अस्सोस येथे जहाजावर जाऊन प्रवास सुरू केला.

 योगायोगाने, पौलाचे मिशनरी सहकारी—  ज्यामध्ये लूक देखील होता, ज्याने काळजीपूर्वक नियोजित प्रवासातील महत्त्वाचे टप्पे नोंदवले, याच जहाजावर होते. हे फारच महत्त्वाचे आहे की त्यांनी शनिवारच्या रात्री, शब्बाथ संपेपर्यंत समुद्रात निघण्याचे टाळले. पत्कार खेचणे आणि पालांशी झगडणे हे जसे पवित्र दिवशी योग्य ठरणार नव्हते, तसेच पावलाचे रविवारी सकाळी भूमी ओलांडून वीस मैल चालणेही शब्बाथच्या दिवशी योग्य ठरले नसते. ना पाऊल, ना त्याचे सहकारी, देवाच्या पवित्र शब्बाथ दिवशी अशा सांसारिक कार्यांत गुंतले असते.

अध्याय आठ

युतुख चर्चमधून का बाहेर पडला ?

 

 

 न्यू इंग्लिश पवित्र शास्त्रामध्ये  असे नमूद केले आहे की, ही सभा शनिवारी रात्री आयोजित केली होती. कथेचा मुख्य भर खिडकीतून खाली पडल्यानंतर युतुखला मृतातून जिवंत करण्यावर असल्याचे दिसते. धैर्यवान पौलाने, शब्बाथ दिवशी आणि शनिवारी रात्री रात्रभर सेवा केल्यानंतर, रविवारी सकाळी अस्साकडे आपल्या साथीदारांना भेटण्यासाठी वीस मैल चालत गेला. त्यांनी शब्बाथ संपल्यानंतर शनिवारी रात्री द्वीपकल्पाभोवती जहाजातून प्रवास केला. पौलाचा दुसऱ्या दिवशी पायी केलेला तो लांबचा प्रवास कोणत्याही पवित्र दिवशी अत्यंत अनुचित ठरला असता.

 काहींनी भाकर मोडण्याचे कार्य प्रभुभोजनाबरोबर जोडले आहे, परंतु असे मत शास्त्राधारांवरून  सिद्ध करता येत नाही. लूक आपल्याला खात्री देतो की ते सुरुवातीचे ख्रिस्ती लोक  रोज भाकर मोडत होते. "ते दररोज एकचित्ताने व तत्परतेने मंदिरात जमत असत, घरोघरी भाकर मोडत असत आणि देवाची स्तुती करत हर्षाने व सालस मनाने जेवत असत." (प्रेषितांची कृत्ये २:४६).

 पवित्र शास्त्र या मताची पुष्टी करू शकत नाही की पौलाने वरच्या खोलीतील विश्वासणाऱ्यांसोबत प्रभूभोजन घेतले. या शब्दांवरून असे दिसते की, ते त्यांनी एकत्र वाटून घेतलेले एक सामान्य जेवण होते. "मग तो पुन्हा वर आला, आणि भाकर मोडून, खाल्ल्यावर." (प्रेषितांची कृत्ये २०:११). येथे आपल्याला दिसते की खाणे हे भाकर मोडण्याशी संबंधित होते. प्रभुभोजनाचा उल्लेख या पद्धतीने करणे संभव नाही.

 परंतु जरी त्या निरोपाच्या सभेत ख्रिस्ताच्या दुःखाचे आणि मृत्यूचे स्मरण समाविष्ट असले तरी, त्यामुळे रविवार पाळण्याला कोणताही आधार मिळत नाही. प्रेषितांची कृत्ये २ मधून आपण पाहिले आहे की भाकर दररोज मोडली जात होती, आणि कोठेही प्रभूभोजन कोणत्याही विशिष्ट दिवसाशी जोडलेले नाही. त्रॉआसमधील सभा ही नियमित साप्ताहिक उपासना नव्हती हे कोणालाही स्पष्ट होईल. त्या रात्रभर चाललेल्या सत्राचे महत्त्व तरुण युतुखला चमत्काराने मृतातून उठवल्यामुळे आणि पौल त्याच्या मृत्यूपूर्वी त्यांना पुन्हा कधीही पाहणार नव्हता या वस्तुस्थितीमुळे दिसून येते. विशिष्ट वेळ होती. ही सभा संपूर्णपणे शनिवारी रात्री पार पडली, पण त्याचा कोणताही आध्यात्मिक अर्थ लूकने सुचित केलेला नाही. काळजीपूर्वक लिहिणारा इतिहासकार लूक पौलाच्या दीर्घ उपदेशाचे तपशील देत नाही, पण युतुखुसच्या जीवंत होण्याचा चमत्कार मात्र तो विश्वासपूर्वक नोंदवतो.  हे स्पष्टपणे दिसते की लूक अधोरेखित करू इच्छितो तो मुद्दा म्हणजे युतुखुस सभेतून कसा खाली पडला, तो प्रसंग कसा घडला—हे आहे, ना की तो कोणत्या दिवशी घडला हे.

 आता आपण नवीन करारातील आठवड्याच्या पहिल्या दिवशीचे सर्व आठही उल्लेख सखोलपणे तपासून पाहिले आहेत. यापैकी एकाही ठिकाणी असा कणभरही पुरावा आढळत नाही की रविवार कधीही देवाने पवित्र ठरवला होता, किंवा मानवाने तो पवित्र म्हणून साजरा केला. देवाच्या अचूक आणि अचूक पारख करणाऱ्या वचनाने हे उघड केले आहे की बहुतांश लोक सत्याऐवजी परंपरेचे अनुसरण करत आहेत. कोट्यावधी लोक एका रिकाम्या, मुर्तिपूजक प्रतीकावर आंधळेपणाने विश्वास ठेवण्यामध्ये फसवले गेले आहेत.

 मला एका रशियन झारची (राजाची) गोष्ट आठवते, जो एके दिवशी सकाळी त्याच्या विशाल राजवाड्याच्या आवारातील सीमेवर फिरायला गेला होता. तिथे त्याने एका सैनिकाला खांद्यावर बंदूक घेऊन, अंगणाच्या भिंतीच्या एका निर्जन कोपऱ्याजवळ इकडे-तिकडे गस्त घालताना पाहिले. त्याने त्या सैनिकाला, जो स्पष्टपणे पहारा देत होता, विचारले की तो कशाचे रक्षण करत आहे. त्या माणसाने उत्तर दिले की तो फक्त आदेशांचे पालन करत आहे आणि त्याला त्या विशिष्ट ठिकाणी का नेमले आहे हे माहीत नाही. झारने रक्षकाच्या सुभेदाराला विचारले की सैनिक काय करत आहे, पण त्यालाही काही कल्पना नव्हती. राजवाड्याच्या सुरक्षेची जबाबदारी असलेल्या प्रमुखाशी सल्लामसलत करण्यात आली, पण तोही त्या नेमणुकीचे कोणतेही कारण देऊ शकला नाही. शेवटी, राजाने जुन्या लष्करी नोंदी शोधण्याचा आदेश दिला आणि रहस्य उलगडले. अनेक वर्षांपूर्वी, राणी मातेने अंगणाच्या त्या कोपऱ्यात काही गुलाबाची रोपे लावली होती आणि कोवळी रोपे तुडवली जाऊ नयेत म्हणून एका सैनिकाला त्यांचे संरक्षण करण्यासाठी पाठवले होते. नंतर, कोणीतरी तो आदेश रद्द करायला विसरले आणि वर्षांनुवर्षे दररोजच्या पहारेकऱ्याची ही प्रथा चालू राहिली—बंदुका घेतलेले सैनिक, रिकाम्या गुलाबाच्या जागेचे रक्षण करत होते.

      आज लाखो प्रामाणिक ख्रिस्ती लोक असे आहेत जे रविवारची पवित्रता जपण्याचा धार्मिक प्रयत्न करत आहेत. त्यांना हे कळत नाही की खरे तर जपण्यासारखे काहीही नाही. आठवड्याचा पहिला दिवस हा गुलाबांच्या रिकाम्या अंगणासारखाच पवित्रतेपासून वंचित आहे. येशू म्हणाला, "जे झाड माझ्या स्वर्गीय पित्याने लावले नाही, ते उपटून टाकले जाईल" (मत्तय १५:१३).

 अध्याय नऊ

त्यांनी पाळलेला दिवस

 आता आपण रविवार पाळण्यासंबंधीच्या सर्व संभाव्य स्त्रोतांची तपासणी केली आहे आणि कोणताही अनुकूल पुरावा न मिळाल्याने, आपण त्या सुरुवातीच्या मंडळीच्या प्रेरित इतिहासाकडे वळूया. जर त्यांनी आठवड्याचा पहिला दिवस पाळला नाही, तर त्यांनी कोणता दिवस पाळला? प्रेषितांची कृत्ये हे सातव्या दिवसाचा शब्बाथ पाळण्याचे एक सुसंगत नमुना स्थापित करते. एका प्रसंगी, परराष्ट्रीय लोकांनी पौलाला विनंती केली की त्यांनी त्यांच्यासाठी शब्बाथ दिवशी एक विशेष सेवा आयोजित करावी. "यहुदी लोक सभास्थानातून बाहेर गेल्यावर, परराष्ट्रीय लोकांनी विनंती केली की पुढील शब्बाथ दिवशी हे वचन त्यांना सांगितले जावेत... आणि पुढील शब्बाथ दिवशी जवळजवळ संपूर्ण शहर देवाचे वचन ऐकण्यासाठी एकत्र आले" (प्रेषितांची कृत्ये १३:४२, ४४).

 या गतिमान वचनांमध्ये काही अतिशय मनोरंजक मुद्दे आहेत, जे पौल आणि त्याच्या ख्रिस्ती सहकाऱ्यांच्या शब्बाथ पाळण्याच्या पद्धतीला प्रमाणित करतात. सभास्थानात उपदेश केल्यानंतर, जिथे परराष्ट्रीय लोकांना प्रवेश करण्याची परवानगी नव्हती, परराष्ट्रीय लोकांनी पौलाला "पुढील शब्बाथ दिवशी" त्यांना उपदेश करण्याची विनंती करून गराडा घातला. अनेकांनी आरोप केला आहे की पौल शब्बाथ दिवशी फक्त सभास्थानांमध्ये उपदेश करत असे कारण त्याच्याकडे यहुदी लोकांचा तयार समुदाय होता ज्यांच्यावर तो काम करू शकत होता. हा एक खोटा दावा आहे. या प्रकरणात, पौलाने पुढील शब्बाथ दिवशी परराष्ट्रीय लोकांना सेवा देण्यासाठी वेळ निश्चित केला, आणि वचन ४३ नुसार, ज्यांनी त्या दिवशी त्याचे ऐकले, त्यापैकी बरेच जण विश्वासाचे "धर्मांतरित"  होते. याचा अर्थ ते ख्रिस्ती धर्माचे नवदीक्षित होते, आणि पौल व बर्णबा यांनी त्यांना "देवाच्या कृपेत राहण्यासाठी" समजावले.

 त्यांच्या शब्बाथ उपासनेबद्दल देवाच्या कृपेत राहण्याच्या संदर्भात बोलले जाते हे किती मनोरंजक आहे.  शब्बाथाचे आधुनिक समीक्षक शब्बाथ पाळणाऱ्यांना नियमशास्त्राचे पालन करणारे  म्हणून संबोधण्याचा प्रयत्न करतात, जे सुवार्तेद्वारे मिळणाऱ्या कृपेसाठी परके आहेत. पवित्र शास्त्राच्या लेखकांचे तसे नाही, जे सतत आज्ञाधारकतेचा संबंध विश्वासाने केलेल्या खऱ्या तारणाशी जोडतात.

 प्रेषितांची कृत्ये १६:१३ मध्ये आपल्याकडे निश्चित पुरावा आहे की पौलाने शब्बाथ पाळला, जरी तिथे सभास्थान   किंवा यहुदी नव्हते. तो ग्रीसमध्ये सेवा करत होता, जिथे काही तुरळक यहुदी होते आणि एकही सभास्थान नव्हते. शब्बाथ दिवशी त्याने काय केले? "मग शब्बाथ दिवशी आम्ही वेशीबाहेर नदीकाठी, जेथे प्रार्थना होत असते असे आम्हांला वाटले तेथे जाऊन बसलो; आणि ज्या स्त्रिया तेथे जमल्या होत्या त्यांच्याबरोबर बोलू लागलो."

 हजेरी लावण्यासाठी चर्च नसतानाही, प्रेषिताने असे ठिकाण शोधले जिथे धार्मिक उपासना केली जात असे—नदीकाठी प्रार्थनेचे ठिकाण—आणि तिथे गेलेल्यांना उपदेश केला. निःसंशयपणे, या असामान्य मैदानी मिशनमध्ये पौलाची शब्बाथावरील सखोल निष्ठा कोणाच्याही लक्षात आल्याशिवाय राहणार नाही. समजा, हा मासेदोनियाचा  अनुभव शब्बाथाऐवजी आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी घडला असता तर काय झाले असते. यात शंका नाही की, तो रविवारच्या उपासनेसाठी पूर्ण पुरावा म्हणून जाहीर केला गेला असता, आणि आम्हालाही ते मान्य करावे लागले असते. पण पौलाच्या या खऱ्या शब्बाथपालनाच्या उदाहरणाविरुद्ध कोणताही  संभाव्य युक्तिवाद सादर केला जाऊ शकतो?

 पुन्हा, आपण पौलाच्या नेहमीच्या सवयीबद्दल या वचनात वाचतो, "आणि पौलाने आपल्या सवयीप्रमाणे त्यांच्याकडे जाऊन, तीन शब्बाथ दिवस शास्त्रांतून त्यांच्याशी वादविवाद केला" (प्रेषितांची कृत्ये १७:२). "आणि तो प्रत्येक शब्बाथ दिवशी सभास्थानात वादविवाद करत असे, आणि यहुदी व ग्रीक लोकांना पटवून देत असे" (प्रेषितांची कृत्ये १८:४).

 अखेरीस, आम्ही महान प्रेषितांच्या वैयक्तिक साक्षीचा उल्लेख करतो की त्यांनी आयुष्यात कधीही रविवार पवित्र मानला नाही. त्यांच्या मृत्यूपूर्वी, पौलाने यहुदी पुढाऱ्यासमोर  जोर देऊन सांगितले,  “बंधुजनहो, मी आपल्या लोकांविरुद्ध किंवा पूर्वजांच्या संप्रदायांविरुद्ध काही केले नसता मला यरुशलेमेत बंदिवान करून रोमी लोकांच्या हाती देण्यात आले.' (प्रेषितांची कृत्ये २८:१७)."

 थोडा विचार करा. जर पौलाने कधीही जाणूनबुजून शब्बाथ तोडला असता, किंवा सातव्या दिवसाऐवजी दुसरा कोणताही दिवस पाळला असता, तर तो प्रामाणिकपणे हे सांगूच शकला नसता की त्याने यहूदी परंपरेविरुद्ध काहीही केले नाही. एका निष्कलंक प्रामाणिक माणसाच्या या स्पष्ट आणि निर्विवाद विधानाच्या आधारे, आपण पवित्र शास्त्रामध्ये रविवार पाळण्याच्या अधिकाराचा शोध इथेच थांबवतो.  तो (अधिकार) तिथे (पवित्र शास्त्रामध्ये) नाहीच.

 आपल्याला तो (संदर्भ) सापडला असता, तर आपली धार्मिक जबाबदारी निस्वार्थपणे पार पाडणे खूप सोपे झाले असते. आपल्याला देशातील बहुतेक मोठ्या धार्मिक संस्थांचा, प्रोटेस्टंट आणि कॅथोलिक या दोन्ही पंथांचा पाठिंबा आणि उदाहरण मिळाले असते.

 परंतु, आपल्याला सर्वात लोकप्रिय किंवा सर्वात सोयीस्कर मार्ग नको आहे; आपल्याला पवित्र शास्त्रामध्ये सांगितलेला मार्ग हवा आहे. आणि तो आपल्याला सापडला आहे.

प्रामाणिकपणे सांगायचे झाल्यास, आपल्याला हे कबूल करावेच लागेल की देवाच्या महान हस्तलिखित नियमात आज्ञा दिलेल्या दिवसापेक्षा वेगळा दिवस पाळण्याची सध्याची प्रचलित प्रथा त्या वचनाच्या विरुद्ध आहे, जे (वचन) शेवटी आपला न्याय करेल. कितीही लोकप्रिय, बहुमताचे मत असले तरी, "परमेश्वर असे म्हणतो" या साध्या आणि महत्त्वाच्या साक्षीला रद्द करू शकत नाही. या विषयावरील आपल्या सिद्धांतासाठी आपण फक्त पवित्र शास्त्र आणि पवित्र शास्त्रावरच उभे राहिले पाहिजे.

 देवाचे वचन असे घोषित करते, "सातवा दिवस परमेश्वर तुझ्या देवाचा शब्बाथ आहे; त्या दिवशी तू कोणतेही काम करू नकोस" (निर्गम २०:१०). जोपर्यंत आपल्याला पवित्र शास्त्रामध्ये असा कोणताही संकेत मिळत नाही की देवाने तो नैतिक नियम मागे घेतला आहे, जो त्याने जगाला अशा शक्तीच्या आणि वैभवाच्या मोठ्या गाजावाजासह (मोठ्या दिमाखात आणि ऐश्वर्यात) दिला होता, तोपर्यंत आम्ही दहा आज्ञा आजही प्रासंगिक आणि बंधनकारक मानू.   देवाने जे काही सांगितले, त्याचा नेमका तोच अर्थ होता, आणि त्याने जे म्हटले त्यामागे तो ठाम होता.

 काही लोकांचे म्हणणे आहे की देवाने आपल्याला चौथ्या आज्ञेतून सूट दिली आहे, कारण ज्या स्पर्धात्मक, औद्योगिक समाजात आपल्याला उदरनिर्वाह करावा लागतो, तिथे सातवा दिवस (शब्बाथ) पाळणे अशक्य आहे. हे निःसंशयपणे खरे आहे की सैतानाने आर्थिक जगाची अशी काही हाताळणी केली आहे, ज्यामुळे शब्बाथ पाळणाऱ्यांना निश्चितपणे तोटा होतो. परंतु देवाने कधीही अशक्य गोष्टीची मागणी केली नाही. कोणत्याही कारणास्तव देवाची आज्ञा मोडणे कधीही आवश्यक नसते.

 तुम्ही कदाचित म्हणाल, “माझा मालक मला शनिवारी काम करण्यास सांगतो, आणि मी माझ्या कुटुंबाला उपाशी ठेवू शकत नाही.” या संकटाचे उत्तर आपल्याला प्रभुने खूप पूर्वी डोंगरावरी उपदेशात दिले आहे. तो म्हणाला: “तर तुम्ही पहिल्याने देवाचे राज्य व त्याचे नीतिमत्त्व मिळवण्यास झटा म्हणजे त्यांच्याबरोबर ह्याही सर्व गोष्टी तुम्हांला मिळतील.” (मत्तय ६:३३). याआधीच्या वचनात “ही सर्व गोष्टी” म्हणजे अन्न, वस्त्रे आणि नोकरी यांचा संदर्भ आहे. येशू आपल्याला अगदी स्पष्टपणे सांगत आहे की, जर कधी त्याच्या आज्ञा पाळणे आणि आपल्या मालकाचे आदेश पाळणे यामध्ये संघर्ष झाला, तर आपल्याने प्रथम त्याला प्राधान्य दिले पाहिजे. भौतिक गोष्टी कधीच देवाच्या इच्छेच्या पालनापेक्षा महत्त्वाच्या ठरू नयेत.

 प्रत्येक परिस्थितीत, जो ख्रिस्ती कोणत्याही अडचणीकडे न पाहता शब्बाथ पाळण्याचा निर्णय घेतो, त्याच्या विश्वासाचा देव सन्मान करतो. अनेक वेळा देव चमत्कार करून शब्बाथ पाळणाऱ्यासाठी खास व्यवस्था करतो. काही वेळा, तो आपल्या मुलांची परीक्षा घेतो — त्यांची नोकरी जाऊ देतो — आणि मग त्यांच्या विश्वासाच्या प्रत्युत्तरात त्यांच्यासाठी अधिक चांगल्या संधी उपलब्ध करतो. तरीही, आपण त्याच्यावर विश्वास ठेवून आज्ञा पाळल्यावर, परिस्थिती काहीही असो, “त्या सर्व गोष्टी” आपल्याला नेहमी दिल्या जातात.

 परमेश्वराचा शब्बाथ पाळण्याचे खरे रहस्य हे आहे की आपल्या हृदयात शब्बाथाचा प्रभू असावा.  देवाच्या मुलांना त्याच्या आज्ञा मोडण्याऐवजी मृत्यू निवडायला लावणारी गोष्ट म्हणजे प्रेम. येशू म्हणाला, "जर तुम्ही माझ्यावर प्रेम करता, तर माझ्या आज्ञा पाळा" (योहान १४:१५). प्रेषित योहानाने प्रेमाची व्याख्या या शब्दांत केली आहे, "कारण देवाची प्रीती हीच आहे की आपण त्याच्या आज्ञा पाळाव्यात" (१ योहान ५:३).

 म्हणूनच, हा प्रश्न केवळ एका दिवसाचा नसून एका मार्गाचा आहे — प्रेमातून येणाऱ्या आज्ञापालनाचा मार्ग किंवा प्रेमाच्या अभावातून होणाऱ्या अवज्ञेचा मार्ग. हे लक्षात ठेवा आणि कधीही विसरू नका. शब्बाथ पाळणे — अगदी खरा सातवा दिवस असला तरी — जर ते देवाप्रती प्रेम आणि भक्तीने भरलेल्या हृदयातून होत नसेल, तर ते व्यर्थ ठरते. प्रेमाशिवाय आज्ञा पाळणे हे यांत्रिक आणि कंटाळवाणे होते, पण प्रेमासह प्रत्येक आज्ञा पाळणे हे आनंद आणि समाधानाचे कारण बनते.

 तुमच्या शब्बाथ पाळण्याचा पाया अशा प्रकारच्या वैयक्तिक प्रेमपूर्ण नात्यावर ठेवा, आणि तो तुमच्या आठवड्यातील सर्वात आनंददायक दिवस ठरेल — तुमच्या उर्वरित आयुष्यभरासाठी.