Lesson 16
Saāgrerangara chongāmot ongāa! Basakobarangde cherubim ba seraphim ineba okama, ia bilakgipa dangdike onāgipa gisikrangko Sastroni itihas jolgimikon nikna manāa. Bangābata changon uamang Isolni manderangko chelchakenga aro dilenga ine nikna manāa aro basakobarangde uamang namgijarangko sasti ona. Indiba uamangni mingsa nangchongmotgipa kamara katchinike agananiko parapeāani aro talatanian ongāa.
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Isol maikoba dingtangmancha Anātangni saāgrerangchi aganaha ine naāa uāiama, jedakode anāchingni jakchakgijagipa aāgilsakni manderangna agantalate onāna manāgen? Parapeāa 14 o, Ua aiao inmangipa kenbeani kattarangko ia bonākamgipa salrangna parapeāaha, je nama kattarangko bilangenggipa saāgre sakgittamni mesokani chino see donaha. Ia pilak chuāsokjanakingkingde Jisu reābakujawa! Ia Poraianiko Dakdilani nangāna chuāgimik nikna, aro bangki Poraianiko Dakdilani lesson chetrang beberaāna amsokgijagipa skie raāanirangko chuāgimik mesoke onāgen. Isolni nangāna dingtangmancha dake nama kattarangko talate onānasiani tarie dongbo.
1.Maini gimin anāchingara Parapeāa kiātapko poraienga? Iako mohor suāe donjahama?
Aganchakani: Parapeāa kiātapko poraianio mingdok nangchongmotgipa aāselrang donga:
- Ua mamungsaloba mohor suājaha (Parapea 22:10). Ruāuta bilsi anāajolna Kristo aro Satanni gisepo dakgrikaniko, aro bonākamani salo diabolni chalakki dakanirangko Parapeāa kiātapo oparake onāaha.Ā Parapeāa kiātapara mohor suāgimin ongāa ine manderang beberaāgen ine ua kaādongenga indiba je manderangan Satanni tolānapanirangko aābachenganionin uāisamsoa mamungsaloba altuaede manderangko ua tolānapna manājawa.
- āParapeāaā ni ortoan āoprake onāaniā ba donugija parake onāani ine miksongani ongāa.
-uni bikpil kattade mohor suāako chipe donanian ongāa. Ian pangnan donugija oprake donani onāgenga.
Parapeāa kiātapara dingtangmanchagipa Jisuni kiātap ongāa.
Ian āJisu Kristoko parapeāanichiā aābachengaha (Parapeāa 1:1). Parapeāa 1:13-16 o Uni gimin kattani noksakoba mesoke talataniko dakaha. Darang gipin Sastroni kiātap Jisuko aro Uni bonākamgipa salrango skianirangko aro Anātangni kam aro Uni manderangna miksonganiko Parapeāa kiātap gitade parapeājaha.
- Parapeāa kiātapko mongsonggipa seanide anāchingni salo donggipa manderangko
Ā Ā Ā Ā Ā Kristoni reābana skang tarisoanian ongāa (Parapeāa 1:1-3; 3:11; 22:6,7,12, 20).
- Parapeāa kiātapko poraigiparangna aro uni kuāpattianiko knachakgiparangna
Ā Ā Ā Ā dingtangmanchagipa pattianiko onāna kuārachaka (Parapāea 1:3; 22:7).
- Parapeāa kiātap Isolni bonākamgipa somoini manderangni gimin (Uni mondoli)
Jagokmanāatpile rongtale talataniko daka. Jensalo naāa Parapeāa kiātapo bonākamgipa salni obostarangni ongāenganiko tale mesokaniko nikon, ian Sastroko janggiona reābapila gita ongāata. Ian maiko Isolni mondoliara bonākamani salrango chongāmot ongāe skiprakna nangachim ukoba agananiko daka (Parapea 14:6-14). Ia Poaraianiko Dakdilani ua skiprakani gimin nigopataniko daka jedakode naāa uko knaon uni gimin uāina manāgen.
Ā
Uāiatani: Aābachengna skang kaāsapae Parapea 14:6- 14 ona poraichengbo.

2.Isol Anātangni mondoliko nama kattako pilak jatrangna raāangchina geāetaha (Mark 16:15). Maikai Ua ia rongtalgipa kamko Parapea kitapo mesokaha?
āAro anga salgini jatchio bilanggipa sakgipin saāgreko nikaha, aro mandena aganprakna jringjrotna nama kattako manāeā¦Aro gipin, gnigipa saāgre, jaārike inahaā¦Aro gipin, gittamgipa saāgre, jaārike gamābee inaha,ā¦ā(Parapeāa 14:6,8,9).
Aganchakani: āSagreā ingipa kattara ākoborko raātimgipaā ine miksongani ongāa, uni gimin ian kragipa katta ongāaha maina Isol Anātangni nama kattani minggittam chanchianirangko bonākamani salrango skiprakna sakgittam saāgrerangko jakkale mesokaha. Kosakni bil baksa nama kattako raāanga ine anāchingko gisik raāatna Isol saāgrerangko mesokani chinrang dake jakkala.
3.Maia minggni nangchongmotgipa chanchianirangko Parapeāa 14:6 o bonākamani
Ā Ā Ā Ā Ā Ā salrangna Isolni nama kattani gimin parapeāaha?
Ā Ā Ā Ā Ā āAro anga salgini jatchio bilanggipa sakgipin saāgreko nikaha, ua aāao donggiparangna,
Ā Ā Ā Ā Ā Ā jringjrotni nama kattaā pilak jat, maāchong, aro manderangnaā (Parapeāa 14:6).
Aganchakani:Ā Minggni nangchongmotgipa chanchina naganirangara: (1). uan ājringjrotna nama kattaā aro (2). uko aāgilsakni pilak mandena skiprakna nanga. Saāgre sakgittamni nama nama kattani gimin rongtalbee talataniko daka jedakode manderang beberaāachi aro Jisu Kristokosan raāchake jokataniko manāgen (Wat. 4:10-12; Johan 14:6). Janggi jokatani mamung gipin chol dongjani gimin, ian namgijani bil jean janggi jokaniko manāna gipin chol rama donga ine aākange raāa.
Ā
Satanni Togiani
Santanni togianirangoni, bilakgipa minggni togianirangkoba manāgopa:
Kamrangchi janggi jokani, aro (2) papo janggi jokatani. Ia minggni togianirangko oprake onāaha aro saāgre sagittamni nama kattarango parepeāaha. Bangāan, iako maāsigija, minggni tolāe skianirangoni mingsako beberaāaha jeon anātangtangni janggi jokaniko rikna jotton kaāenga, ian ongāna amgijani beberaani ongāa. Anāching indakeba bilake agantalataniko dakna nanga je darangba saāgre sakgittamni nama kattarangko manāgope skigijade chongāmotgipa nama kattako skijaenga.

4.Maia bingbri dingtangmanchagipa chanchianirangko skanggipa saāgreni nama kattao manāgopaha?
Ā Ā Ā Ā Ā Ā āIsolna kenbo, aro una rasongko onābo; maina uni bichalni konta sokbaaha. Aro salgiko aro aāako aro sagalko aro chirangni chimikrangko dakgipako olakkiboā (Parapea 14:7).
Ā
Aganchakani:
- Isolna kenbo. Iani ortode anāching Isolko manderaāna nanga aro Uko kaāsaani, kaādongani, aro manderaāani baksa Uko niatna ā chongāmotan Uni geāetaniko dakna sikgiparang ongāna. Ian anchingko namgijaoniko rakkigen. āKaāsara aro bebechi namgija pindapaniko manāa; aro Jihovana kenanichi namgijaoni anāpilani ongāaā (Toe Skia. 16:6). Gisik sengāgipa Solominba agana, āIsolna kenbo, aro Uni geāetanirangko manibo, maina ian piak mandeni dakna nanggniā (Aganpraka 12:13).
- Isolna rasongko onābo. Jensalo anāching ringāmitelaniko, mitelaniko dakon, aro Uni
- anāchingna namanina Isolna bamon ia geāetaniko anāching chuāsokata. Bonākamani salrango mongsonggipa pap kaāanirangoni mingsara mitelpilna changgijanian ongāa (1Tim. 3:1,2).
- Uni bichalni konta sokbaaha. Ian mesokaniko daka je sakantian Isolna agane onāna nanggen, aro ian rongtalbee agangipa katta ongāa je daāon bichal kaāani ongāengaha. Mitam peāanirango, āsokbaaā ingipa kattani palo āsokbaahaā ine peāskara. (Ia bichal kaāani gimin chuāgimik talataniko Poraianiko Dakdilani 18 aro 19 o dakaha.)
- Dakgipako Olakkibo. Ia geāetani pilak rokom mite olakkianirangko jegalani ongāa ā anātangko olakkiani ā aro aāgilsak maiobanisa ongābara ine skianirangkoba manāgopa, jean Isolko Ongāatgipa aro Piokgipa ongāa ine jechakaniko daka. (Bangāa kiātap seanirang aro agananirang anātangko dalānikani aro gamchatnikaniko daka, jean anātangko olakkiniona dilangna manāa. Kristianrang anātangtangni gamchataniko Kristoo manāa, jean anāchingko Isolni depante aro demechikrang ongāataha.)
Ā
Nama kattara aāgilsakko Isol Jihovachi ongāatani aro piokaniko manāgopa. Ongāatgipako olakkianira Uko dongimin salo manianikoba manāgopa jekon Ua Ongāataniko gisik raāna dingtangmacha dake Ua salko (Snigipa sal Nengātakani) donaha. Parapea 14:7 snigipa sal Nengātakani Salni gimin agananiko daka jean rontalbeen, āsalgi, aro aāa, sagalā ingipa kattarangchi talataniko dakaha aro uarangan Nengātakani Salko dalānikna agangipa kattarang ongāa (Reongkata 20:11) aro uarangko iano jakkalaha (Poraianiko Dakdilani 7 o Nengātakani Salni gimin bangābate uāibatna nibo.) Anāchingni pangchakanirangko Isolonikosan manāna ama, jean anāchingko Uni bimang gita aābachengonin dakaha. Jerangan Isolko Ongāatgipa ine olakkija ā uamang jegitaba jekoba olakkibo ā mamungdakeba uamangni pangchakani jaādilrangko manāna amjawa.

5.Maia nangchongmotgipa agananiko gnigipa saāgre Babylonni gimin aganaha? Parapeāa 18 ni saāgre maiko dakchina Isolni manderangko didiataha?
Ā Ā Ā Ā Ā āAro gipin, gnigipa saāgre, jaārike inaha, Gaāakaha, gaāakaha, dalāgipa Babylonā (Parapea 14:8). āIarangni jaāmano anga sakgipin saāgre bil gnangbegipako salgioni ongāonako nikahaā¦Aro ua bilake chrike inaha, Gaāakaha, gaāakaha, dalāgipa Babylonā¦Aro anga salgioni gipin kuārang indinako knaaha, Uoni ongākatbabo, O angni manderangā (Para. 18:1,2,4).
Ā Aganchakani: āBabylon gaāakahaā ine gnigipa saāgre aganaha, aro salgioni kuārang pilak Isolni manderangko changsanon ongākatbachina aganaha jedakode uamang nisiatanio bak manāpajawa. Babylonara maia uko naāa uāijaode, naāa altubeen uno donganio bonāegen. Iani gimin chanchiatbo ā naāa daāo Babylono ongāna manāa! (Poraiani 20 o Babylonni gimin rongtale mesokaniko onāa.)

6.
Gitamgipa saāgreni nama katta maini gimin chanchina nangatgipa mikrakataniko dakaha?
āAro gipin, gitamgipa saāgre, jaārike gamābee inaha, Saoba ua matburungko aro uni bimangko olakkiode, aro anātangni mikkingo, ba anātangni jako uni chinko raāode, uaba uni kaāonangani ringchakanio bringija tarisogimin Isolni kaāoangani draka bitchiko ringgenā (Parapeāa 14:9,10).
Aganchakani: Gitamgipa saāgreni nama katta matburung aro uni bimangko olakkiana aro matburungni chinko uamangni mikkingo ba jako raāanina mikrakataniko dakaha. Skanggipa saāgreni nama katta chongāmotgipa olakkianiko dakchina geāetaha. Gitamgipa saāgre tolāgipa olakkianiko dakanina sastiko manāani gimin aganaha. Ia matburungara sawamancha naāa uāiama? Aro uni chinara maia? Naāa uāijaskalde, naāa uāigijan matburungko olakkianio bonāegen. (Poraiani Lesson 20 o matburung aro uni chinni gimin chuāgimik talataniko onāa. Poraiani Lesson 21 o uni bimangni gimin talataniko daka.)

7.Maia mingbri talatanirangko Isol Parapeāa 14:12 o Anātangni manderangni gimin onāaha jerangan saāgre sakgitamni nama kattarangko raāchakgen aro jaārikgen?
āIanon rongtalgiparangni, chongāmotan Isolni geāetaniko aro Jisuko beberaāako rakkigiparangni, chakchika gnangā (Parapeāa 14:12).
Aganchakani:
- Uamang chakchika, jotking daka, aro chonākamaona kingking kakket bebe ongāa. Isolni manderang Uko uamangni chakchikachi, kaāsaani kamchi aro uamangni janggi tanganirango rongtalanina kakket bebe ongāanichi parakaha.
- Uamang toromigiparang, ba ārongtalgiparang ongāa,ā maina uamang chuāgimikan Isolchipak onga.
- Uamang Isolni geetanirangko rakkia. Ia bebegipa manderang katchaen Uni onāgipa Geāeta Niam Mingchikkungna, aro gipin pilak geāetanirangna mania aro bama. Uamangni skanggipa miksonganiara Uko namnikatna ongāa, jenan uamang kaāsaaha (1 Johan 3:22). (Poraiani 6 Geāeta Mingchikkungni gimin bangābate uāiataniko onāa.)
- Uamango Jisuni saki donga. Iako Jisuo ābeberaāani,ā ineba pena manāgen. Minggnion, Isolni manderang chuāgimikan Jisuko jaārikna aro chuāgimikan Uo kaādongna nanga.

8.Saāgre sakgittamni nama kattarangko pilak manderangna skiani jaāmano maia bakan taāraken ongāaha?
āAro anga nikaha, aro nibo aram gipok; ua aramo asonggipa mandeni depante saksa gitachim, aro uni skoo sonani mukut, aro uni jako matgipa atchliā (Parapea 14:14).
Aganchakani: Sagre sakgittamni nama kattarangko mande sakantina skiani bak tapan, Jisu aramrango Antangni manderangko salgini nokona rimna rebapilgen. Uni rebahaon , Parapeāa odhai 20 o janapgipa bilsi 1,000 aābachengnok. (Poraiani Lesson 12 ia bilsi 1,000 gimin agananiko daka. Poraiani Lesson 8 Jisuni gnigipa reābapilani gimin chuāgimik talataniko daka.)
9. 2 Pitor 1:12 o, watata ādaāona nanggipa nama kattaā ni gimin agana. Maiko ua miksonga?

Aganchakani: Daāona nanggipa nama kattara jringjrotni nama katta jean dingtangmancha somoina taāraken dakna nangani donga. Mesokatanirang:
- Noani Chi dubiani gimin nama katta (Aba.6 aro 7:2; 2 Pitor 2:5). Noa toromi ongāani gimin saksa skiprakgipa ongāachim. Ua reābagnigipa aāgilsakko nisiatgnigipa chi dubiani gimin mikrataniko dakon Isolni kaāsaani gimin skiaha. Chi dubiani nama kattaan ua somoina ādaāona nanggipa nama kattaā ongāa. Uni bakbak dakchina inwataniara āringona napboā ine ongāachim. Ian namen nangchongmotgipa ongāa jekon skiprakjana gita daitoko raājawahachim.
- Jonani Ninevehna nama katta (Jona 3:4). Jonani ānama kattaraā Nineveh songjinma sal 40ni jaāmano nisiataniko manāgen ine ongāachim. Jona Jokatgipakoba dedoaha, aro songjinma gisik pilāaha. Sal 40ni gimin mikrakataniko watchanganiara kakketgijanisan ongāgnokchim. Ian ua somoina nanggipa nama katta ongāachim. Ian ua somoina dingtangmancha dake kragipa ongāaha.
- Johan Napbolatgipani nama katta (Mati 3:1-3; Luk 1:17). Johanni ānama kattaraā Jisu, reābagnigipa Messaiani gimin ongāachim. Uni kamara Jisuni skanggipa reābaani gimin nama kattako skiprakna aro manderangko tarisona nangani ongāachim. Skanggipa reābaani nama kattako watchangna nanganiara chanchina manāgijanisan ongāgenchim.
- Saāgre Sakgittamni nama kattarang (Parapeāa 14:6-14). Isolni ādaāasalna nama kattaraā saāgre sakgittamni kattarango donga. Chongāmotde, Jisu Kristochi manāgipa janggi jokanian ia nama kattarangni mongsonggipa japang ongāa. Indioba, saāgre sakgitamni ānama kattaraā Jisuni gnigipa reābapilanina manderangko tarinaba aro Satanni bilakbegipa tolānapanina uamangni mikronrangko ona dakchakani ongāa. Jena kingking manderang ia nama kattarangko maāsijaskalde, Satan uamangko rimāgittange nisiatna manāgen. Jisu anāchingko ia dingtangmanchagipa nama kattako uāie raāna nanga ine uāia, uni giminsa kaāsachakanio Ua uamangna onāaha. Uarangko watchangna nangjawa. Kaāsapae naāa gipin lessonni Poraianiko dakon gisiko nangbate uarangko sandianiko dakna bimchipe biābo.
Ā
Nangni mitam sandie nikanirang haida nangāko jagokmanpilatnaba donga. Indiba pilakan chuāongnikgen. Nangāni kaātong aiao inmanpile ilāengatako manāgen. Naāa Jisuko nangāna aganenga gita uāigen! Maina, uarangan Uni nama kattarang ongāa.
Ā Noahni dingtangmanchagipa ānama kattaraā chi dubinasianian ongāachim. (Picture Words)
Ā (10)Gitelni salna skang sako ānama kattakoā raābagen ine Sastro agana?
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā āNibo, Jihovani dalāgipa aro kengnigipa sal reābana skang, Anga naāsimangona ElijaĀ Ā Ā Ā
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā katchinikgipako watatgenā (Malaki 4:5).
Ā
Aganchakani: Elija katchinikgipa. Anāching minggipin singāanirangko nikon, uano maiba Elijani gimin uāie raāna nangchongmotani donga.
Ā
(11) Maiko Elijah dakaha jechin Gitel uo gisik nangatako manāaha?
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Uāiatani: Kaāsapae 1 Rajarang 18:17-40 ko poraibo.
Ā
Aganchakani: Elija manderangko anātangtangni chanchianirangko tik dakchina didiataniko dakaha jenan uamang dangdike onāgenchim (pod 21). Israel jat gimikan ongānasipile miteko olakkitokahachim. Bangāan chongāmotgipa Isolko aro Uni geāetanirangko watgaltokaha.Ā Uano Isolni katchinigipa, Elija, saksan aro 450 Baalni katchinikgiparang dongachim (pod 22). Elija kupattianiko dakaha je dolgnian, ua aro miteko olakkigiparang ganchirangko rikgen aro amābolrangko kosako gate matchu bolotrangko uarango dongen. Ua uni jaāmano agananiko dakaha je uamang chongāmotgipa Isolko Uni ganchio waāalko kamate Anātangko parakchina aganaha. Songsarekni Isol aganchakaniko dakjaha, indiba Elijani chongāmotgipa Isol salgioniko waāalko watonate Elijani boliko kamtokaha.
Ā
Nama Katta Chanchianiko Dakchina Dabiaha
Elijani nama katta gisikni gita ningātue gaāakangani aro aāsongni Isolko watgale miteko olakkiani somoio sokbaaha. Ian salgioni inditan bil gnangbee sokbaaha je uan ādakronggipa kamrangkoā dontongatpilaha aro aāsongko gisik nangataniona sokataha. Elija uni jamano manderangko sana dangdike onāgen, Isolko ma Baalko, basee raāaniko dakchina molāmolaniko dakaha. Ningātue aro chuāgimik gisiko nangataniko manāe, manderang Isolko manina basee raāaniko dakaha (pod 39).

Aganchakani: Daāona nanggipa nama kattara jringjrotni nama katta jean dingtangmancha somoina taāraken dakna nangani donga. Mesokatanirang:
Noani Chi dubiani gimin nama katta (Aba.6 aro 7:2; 2 Pitor 2:5). Noa toromi ongāani gimin saksa skiprakgipa ongāachim. Ua reābagnigipa aāgilsakko nisiatgnigipa chi dubiani gimin mikrataniko dakon Isolni kaāsaani gimin skiaha. Chi dubiani nama kattaan ua somoina ādaāona nanggipa nama kattaā ongāa. Uni bakbak dakchina inwataniara āringona napboā ine ongāachim. Ian namen nangchongmotgipa ongāa jekon skiprakjana gita daitoko raājawahachim.
Jonani Ninevehna nama katta (Jona 3:4). Jonani ānama kattaraā Nineveh songjinma sal 40ni jaāmano nisiataniko manāgen ine ongāachim. Jona Jokatgipakoba dedoaha, aro songjinma gisik pilāaha. Sal 40ni gimin mikrakataniko watchanganiara kakketgijanisan ongāgnokchim. Ian ua somoina nanggipa nama katta ongāachim. Ian ua somoina dingtangmancha dake kragipa ongāaha.
Johan Napbolatgipani nama katta (Mati 3:1-3; Luk 1:17). Johanni ānama kattaraā Jisu, reābagnigipa Messaiani gimin ongāachim. Uni kamara Jisuni skanggipa reābaani gimin nama kattako skiprakna aro manderangko tarisona nangani ongāachim. Skanggipa reābaani nama kattako watchangna nanganiara chanchina manāgijanisan ongāgenchim.
Saāgre Sakgittamni nama kattarang (Parapeāa 14:6-14). Isolni ādaāasalna nama kattaraā saāgre sakgittamni kattarango donga. Chongāmotde, Jisu Kristochi manāgipa janggi jokanian ia nama kattarangni mongsonggipa japang ongāa. Indioba, saāgre sakgitamni ānama kattaraā Jisuni gnigipa reābapilanina manderangko tarinaba aro Satanni bilakbegipa tolānapanina uamangni mikronrangko ona dakchakani ongāa. Jena kingking manderang ia nama kattarangko maāsijaskalde, Satan uamangko rimāgittange nisiatna manāgen. Jisu anāchingko ia dingtangmanchagipa nama kattako uāie raāna nanga ine uāia, uni giminsa kaāsachakanio Ua uamangna onāaha. Uarangko watchangna nangjawa. Kaāsapae naāa gipin lessonni Poraianiko dakon gisiko nangbate uarangko sandianiko dakna bimchipe biābo.
Nangni mitam sandie nikanirang haida nangāko jagokmanpilatnaba donga. Indiba pilakan chuāongnikgen. Nangāni kaātong aiao inmanpile ilāengatako manāgen. Naāa Jisuko nangāna aganenga gita uāigen! Maina, uarangan Uni nama kattarang ongāa.
Noahni dingtangmanchagipa ānama kattaraā chi dubinasianian ongāachim. (Picture Words)
(10)Ā Gitelni salna skang sako ānama kattakoā raābagen ine Sastro agana?
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā āNibo, Jihovani dalāgipa aro kengnigipa sal reābana skang, Anga naāsimangona ElijaĀ Ā Ā Ā
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā katchinikgipako watatgenā (Malaki 4:5).
Ā
Aganchakani: Elija katchinikgipa. Anāching minggipin singāanirangko nikon, uano maiba Elijani gimin uāie raāna nangchongmotani donga.
Ā
11.Maiko Elijah dakaha jechin Gitel uo gisik nangatako manāaha?
Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Uāiatani: Kaāsapae 1 Rajarang 18:17-40 ko poraibo.
Aganchakani: Elija manderangko anātangtangni chanchianirangko tik dakchina didiataniko dakaha jenan uamang dangdike onāgenchim (pod 21). Israel jat gimikan ongānasipile miteko olakkitokahachim. Bangāan chongāmotgipa Isolko aro Uni geāetanirangko watgaltokaha.Ā Uano Isolni katchinigipa, Elija, saksan aro 450 Baalni katchinikgiparang dongachim (pod 22). Elija kupattianiko dakaha je dolgnian, ua aro miteko olakkigiparang ganchirangko rikgen aro amābolrangko kosako gate matchu bolotrangko uarango dongen. Ua uni jaāmano agananiko dakaha je uamang chongāmotgipa Isolko Uni ganchio waāalko kamate Anātangko parakchina aganaha. Songsarekni Isol aganchakaniko dakjaha, indiba Elijani chongāmotgipa Isol salgioniko waāalko watonate Elijani boliko kamtokaha.
Nama Katta Chanchianiko Dakchina Dabiaha
Elijani nama katta gisikni gita ningātue gaāakangani aro aāsongni Isolko watgale miteko olakkiani somoio sokbaaha. Ian salgioni inditan bil gnangbee sokbaaha je uan ādakronggipa kamrangkoā dontongatpilaha aro aāsongko gisik nangataniona sokataha. Elija uni jamano manderangko sana dangdike onāgen, Isolko ma Baalko, basee raāaniko dakchina molāmolaniko dakaha. Ningātue aro chuāgimik gisiko nangataniko manāe, manderang Isolko manina basee raāaniko dakaha (pod 39).

āThere has not risen one greater than John the Baptist. ... And if you are willing to receive it, he is Elijah who is to comeā (Matthew 11:11, 14).
Answer:Ā Ā Ā Jesus called Johnās preaching to prepare people for His first advent āElijah,ā or the Elijah message. Johnās message, as in Elijahās day, made truth very clear and then insisted on a decision. The Bible says of John the Baptist, āHe will ... go ... in the spirit and power of Elijahā (Luke 1:17).

13.
Maikai ia katchike agananiara anāchingni somoinaba jakkalna manāa ine anāching uāina mana -mongsongbate Kristoni gnigipa reābapilna skang?
āNibo, Jihovani dalāgipa aro kengnigipa sal reābana skang, anga naāsimangona Ellija katchinikgipako watatgenā (Malaki 4:5). āJihovani dalāgipa aro kebegnigipa sal reābana skang, sal andalpilgen aro jajong anāchi pilāgenā (Joel 2:31).
Ā
Aganchakani: Kaāsapae iakon uāie raābo je Joel 2:31 o janapgipa minggni obostarang āJihovani dalāgipa aro kenbegnigipa saloā reābagen ā skanggipa Elijani nama katta reābagen, aro gnigipa, aiao inmangipa salgio chinrang ongāgen. Ian anāchingko minggni obostarangko uāina dakchakgen. Sal andalani May 19, 1780 bilsio ongāaha. Ua apsan walon, jajong anāchi pilāaha. Mati 24:29 minggipin chinko nikna manāaha ā askirang gaāakani, jean November 13, 1833 ongāaha. Ianoniko, anāching uāina manāa je bonākamgipa somoini Elijani nama kattara 1833 ni sepang jolo ba uni jaāmano aābachengna nanga ā chongāmotan Jihovani dalāgipa salni reābana skang.
Ā
Salgio chinrangni Jaāmano Gnigipa Elijani Nama Katta
Ian rongtalbea je Johanni āElijani Nama kattaā gnigipa āElijani nama kattaā jakkalna manāja maina Isolni dalāgipa salgio chinrang Johanni uni nama kattako skiprakani, 1,700 bilsirangni jaāmanosa nakataha. Joel 2:31 o Elijani nama katta 1833 bilsio salgio chinrangni nakatani jaāmanosa aābachengna nangaha aro Jisuni gnigipa reābapilanina manderangko tarina nangaha. Parapea 14:6-14 ni nama katta rokom gittam ānama kattaā iana tiktak melia. Ian 1844 bilsio aābachengaha aro Jisuni gnigipa reābapilanina (pod 4) aāgilsak gimikni manderangko tarienga jean rokom gittam nama katta aāgilsakni pilak mandeona sokangani jaāmano chuāsokgen. (1844 bilsini somoini gimin Poraiani 18 & 19 o chuāgimik talaniko daka).
Ā
Nama Katta Chanchianiko Dakna Dabia
Elija namgijako mikkangchakna molāmolchaaniko dakaha aro sako uamang manigen pilaknan base raāaniko dakchina aganaha.Ā Apsandake daalo anchingna ongipa Isolni rokom gittam nama kattaba onga. Basee raāaniko dakna nanggen. Isolni rokom nama katta Satan aro uni miksonganirangko oprake onāaniko daka. Ian Isolni kaāsaaniko aro Uni nangnikanirangko parapeāa. Daāalo Isol manderangko chongāmotgipa olakkianiona reābapilchina okamenga -Isolkosan olakkiani onga. Uāieba sakobasa ba jekobasa olakkianide bamgijani ongāa aro jringjrotna sianio biteko manāgen. Isol Elijani salo (1 Raja. 18:37,39) aro Johan Napbolatgipani salrango aiao inmanpile manderangni kaātongrangona sokaha. Manderangni saāgre sakgittamni nama kattana aganchakaniko dakengon Ua apsandake bonākamani salrangoba dakgen (Parapeāa 18:1-4).
14.Maia aiao inmanpilgipa pattianiko Elijani nama kattako (Saāgre sakgittamni nama katta) skiprakaniara raābagen?
āElijaā¦ua pagiparangni kaātongko degiparangna aro degiparangni kaātongrangko pagiparangna anāpilatgenā (Malaki 4:5,6).
Aganchakani: Isolko mitelbo! Elijani nama katta - ba saāgre sakgittamni nama katta ā nokdangni memborrangko kaāsaanio, sepangchapchap ongāe, katchaanio, salgini nangrimanio damsan raābagen. Mairongpilgipa pattiani!

15.
āNama Kattaā inaniara namgipa kobor ongāa. Parapeāa 14 ni nama kattarangara namgipa koborrangko onāama?
Aganchakani: Oe, Hai anching sagre sakgitttamni nama kattarangko nigopate nipiltaianiko dakna:
- Sakantian bonākamani salni nama kattako knana aro maāsina cholko manāgen. Darangba watchanggalako manājawa.
- Diabolni manderangko jaāguatna aro nisiatna bilakgipa kamrangko anāchingna parakatgen, jedakode anāching mamungdakeba jaāgao keāataniko manājawa.
- Ia bonākamani salrango Isolni nama kattako gipatanio salgini bil dongpagen aro reāchapgen.
- Isolni manderang chakchikgipa ongāgen. Ua uamangko ārongtalgiparangā ine okamgen.
- Isolni manderangko Jisuni saki donggen.
- Isolni manderang, kaāsae, Uni geāetanirangko manigen.
- Isol anāchingna inditan kaāsaaha je Ua anāchingna dingtangmancha Jisuni gnigipa reābapilanina anāchngko tarina nama kattako watataha.
- Isolni ia bonākamgipa salrangna onāgipa nama kattara kaāsaanio aro kuācholsan ongāanio nokdangni memborrangko damsan ongāatgen.
- Saāgre sakgittamni mongsonggipa gisiko nangatbataniara Jisu Kristochi sakantinan janggi jokaniko onāaha. Ua Anātangni toromi ongāaniko anāchingni batanggimin janggi tangniko pindapna onāaha aro aiao inmanpile Anātangni toromi ongāaniko onaha jedakode anāching salantio kaāsachakanio dalārorona aro Ugita ongāna manāgen. Unbaksa, anāching chuāsokgija ongāna manāja. Ua gride, anāching chuāsokna manāja.
Ā
Poraidapani
Saāgre sakgittamni nama kattarangni gimin chanchianirangko Poraianirangko daknasienggipao talataniko daknasienggiparangara iarangan ongāa:
- Isolni bichal kaāani konta sokbaaha!
- Babylononi ongākatbabo.
- Matburungni chinko raānabe.
Ā Naāa mikkangchi ia Poraianirangko biāan baksa poraion bangābata namgipa koborrangko parapeāgen. naāa mitamrango aiao inmangen aro mitamrangko kusi ongāgen, jagokmanpilgen aro mitamrango duk manāgen. Badiaba chanchianirangkode raāchakna rakdugagen. Indiba Jisu anāching sakanti sakprakna ia bonākamgipa salrango dakchakna salgioni nama kattarangko watatahani gimin, knaana, aro mingantikon chuāgimik maāsiana, aro mingantiko chuāgimik jaārikana bate gamchatbatgipa dongja.
6. Jisuo Anātangni manderangko ia bonākamgipa aāgilsakni itihaso reādilna aro dakchakna dingtanmanchagipa minggitam chanchianirangko skie raāna manāanina naāa mitelaniko dakjawama?
Nangāni Aganchakani: _________________________________________
Nangāni Singāanirangna Aganchakaha
- Jisuni reābana skang saāgre sakgittamni nama kattara pilak mandeonan sokgenma? Daāo dongenggipa billion manderang, ian maikai ongāna manāgen?
Ā Aganchakani: Oe, ian ongāgen maina Isolan kuārachakaniko dakaha (Mark 16:15). Paul anātangni salo agananiko dakaha ājeko salgini ningāo pilak dakgimino aganprakaha (Kol. 1:23). Jona, Isolni kaāsachakanichi, Nineveh songjinma gimikona sal 40ni gisepo sokaha (Jonah 3:4-10). Sastro agana Isol kamko matchotatgen aro kanādikatgen (Rom. 9:28). Chananiko dakbo. Ian bakbakan ongāgen!
2. Mose aro Elija Jisu baksa bimang dingtangani aābrio mikkang paābebeahama (Mati 11:10-14), ma, iara mikjumang nikanisa ongāama?
Aganchakani: Ia obosta chongāmot ongāa. Greek kattao āhorama,ā ko ānikaniā ine pod 9 o peāaha, jeni miksonganian āmaiko nikmanahaā ine miksongani ongāa. Mose siaoni chakatatako aro salgichi rimdoako manāaha (Juda 1:9), aro Elija sigija manggitting rimdoako manāaha (2 Raja. 2:1,11,12). Ia mande sakgni, jerangan aāgilsako dongaha, diabolni bilongbee dakgrikaniko aro saknaaniko manāaha aro Isolni manderangni kosako bobil dake chakataha, aro maiko Jisu chagronggenchim uko uāiaha. Uamang uko kaādongatna aro gisik raāatna reābaaha jedakode Uni songnokona jerangan sianiko chaātotgija (Elija gita) rimdoaniko manāgenchim aro anāchingni paprangna Uni sichakahani gimin gopramrangoni (Mose gita) janggiona chakatpilgenchim.Ā
3. Jensalo Jisu uan Elija ongāa ine aganon (Mati 11:10-14) maini gimin Johan Napbolatgipa uan Elija (Johan 1:19-21) ongāja ine aganskaha?
Luk 1:13-17 oni ia singāanina aganchakani reābara.Ā Je saāgrean Johanni atchiani gimin uāiataha indine aganaha, āNangāni jikgipa Elisabeth nangāna de baāgen, aro naāa uni bimungko Johan mingna nanggen⦠Maina Gitelni nikanio ua dalāgipa ongāgenā¦aro dedrangna pagiparangni kaātongko, aro toromigiparangni chanchirongana manigijagiparangko pilāatna, tarisranggipa manderangko Gitelna tarisona uan Elijani gisik aro bilchi, uni mikkango reāsogenā (pod 13-17). Jensalo Jisu Johanko Elija aganon, Ua Elija gita dake uni janggi, gisik, bil aro kamni giminsa aganengachim. Ia bonākamani salrangna Elijani nama katta apsan bebe ongāa. Ian nama kattani giminsa, mandeni gimin ongāja. Uni gimin Johan bimangchongchong Elijade ongāja, indiba ua Elijani nama kattakosa agane onāengachim.
4. Saāgre sakgittamni nama kattako manāchapgija Jisuni bonākamgipa somoina chuāgimik bebe ongāaniko daāalo saoba skiprakna manāgenma?
Aganchakani: Manāja. Saāgre sakgittamni nama kattako manāchapna nanga. Parapeāani kiātapo, Jisu Anātangan Uni bonākamgipa somoini nama kattako parapeāaha (Para. 1:1) aro indine aganaha je Uni manderang kiātapo jekon parapeāaha ugitan jaārikna nanga (Para.1:3; 22:7). Uni gimin beberagiparang bonkamani somoirango Jisuni nama kattarangko Parapeani kitaponiko skiprakna nanga. Beben, ian, Uni dingtangmanchagipa Parapeāa 14:6-14 o janapgipa saāgre sakgittamni nama kattako manāgopaha. Jisu ia nama kattarangko pod 6 o ājringjrotni nama kattaā ine aganaha. Ua Anātangni manderangona reābana skang sakanti mandeonan raāangchinaba aganaha. Iano minggittam nangchongmotgipa chanchianirang donga:
Darangba saāgre sakgittamni nama kattako manāchapgijade ājringjrotni nama kattakoā chongāmot ongāe skijaenga.
Saāgre sakgittamni nama kattarangko watchanggalede darangba anātangni skianiko jringjrotni nama katta ine aganna manāja.
Sagare sakgittamni nama kattarang manderangko Jisuni gnigipa rebapilanina taria (Para. 14:12-14). Naāa knajaskalde, maāsijaskalde, aro Jisuni minggittam bonākamani salni nama kattako raāchakjaskalde, Uni gnigipa reābapilanina tarikujaenga.
Ā
Bonākamani Somoina Dingtangmanchagipa Nama Kattarang
Je Jisuan anāchingni nanganiko uāigipa, minggittam dingtangmanchagipa nama kattarangko bonākamani somoina anāchingna onāaha. Iani Poraiani Lesson jaāmano donggipa mingchetgipao ia nama kattarangni gimin talbatatgen.
5. Luk 1:17 o Elijani nama kattara, ādedrangna pagiparangni kaātongko, aro toromigiparangni chanchirongana manigijagiparangko pilāatnaā ine agana. Iara maiko miksonga?
Aganchakani: āIndiba toromigipa beberaāachi tanggenā (Rom. 1:17). Toromigiparang anātangtangni janggi jokanina Jokatgipao beberaāachi pangchakna uāiani donga. āAro sakgipino pilakoba jokani gri; maina salgini ningāo manderango onāa gipin bimung gri, jechi anāching jokna nangaā (Wat. 4:12). Johanni Elijani nama kattako agananiara sakantina rongtale aganani ongāna nangachim. Jisu Kristoo ongāgija jeoba beberaāaniko rikaniara paponiko mamungdakeba jokatjawa aro janggi tanganiko dingtangatna manājawa. Manderang iako knana aro uāie raāna gita nanggen. Ia bebe ongāanisa daāalo anāchingna onāgipa Isolni minggittam Elijani nama kattani mongsonggipa pangchakani ongāa.
Nipiltaianiko
- Parapeāa 14 ni saāgre sakgittam (1)
_______ Chongāmot ongāa aro knana manāna gaāme inwatna nanga.
_______ Isolni bonākamgipa salna bil gnange aro taārake nama kattako raāanganiko mesoka.
_______ Sanibani chanchichipe banaipa kattarangsa ongāaia
- Kaāmao Parapeāani gimin badia skianirang bebeko agangipa onga? (3)
_______ Kiātap mohor suāako manaha.
_______ Uni bimung āoprakani: ba āparapeāaniā ongāa.
_______ Ian maidakgipa nama kattako Isolni manderang bonākamgipa salrango skiprakgen uko agana.
_______ Ian Jisuni gimin agangipa kattani noksa ongāa.
_______ Iako poraigiparangni kosako Isol sao onāa.Ā Ā
3. Saāgre sakgittamni nama katta Jisuni reābana skang pilak mandeonan sokangna nanggen. (1)
_______ OngāaĀ Ā Ā Ā Ā Ā _______ Ongāja
- Skanggipa saāgreni nama katta iarangni gimin dingtangmancha agananiko daka: (3)
_______ Ian daāo aganenggipa jringjrotni nama katta ongāa.
_______ Iani gimin uāina manāja.
_______ Aāgilsakara maiobanisa ongābara ine skianian Kristianni skiani ongāa.
_______ Bichal kaāanide daon ongāengaha.
_______ Anāching Isolko manderaāna aro chongāmot ongāe pangchakna nanga.
_______ Sakantian jeko namnika ba jekoba olakkina nanga.
- Gnigipa sa greni nama kattara Babylonni gaāakani gimin agana, aro Parapeāa 18 ni saāgre Babylono donggipa Isolni manderangko ongākatbachina didianiko daka. (1).
_______ Ongāa _______ Ongāja.
- Gitamgipa saāgreni nama katta pilak Isolni manderangko matburungni chinko raāchina didianiko daka. (1)
_______ Ongāa _______ Ongāja
- Parapeāa 14:12 o maidake Isolni manderangni gimin aganaha? (2)
_______ Uamangara chakchikgipa ongāa.
_______ Uamangara toromigiparang ongāa.
_______ Uamang Geeāta Niam Mingchikkungo beberaāgijagiparang ongāa.
_______ Uamango onātitisan beberaāani donga.
- Nama katta sakanti mandeona sokon mai taāraken ongāskagnok? (1)
_______ Jatrang pilakan gisik pilgen.
_______ Isol New York aro Jerusalem songjimarangko rikpiltaigen.
_______ Jisuni gnigipa reābapilani ongāgen.
- Kamao onāsogipa badiarang daāasalna ānama kattaā ongāa? (1)
_______ Ninevehna agangipa Jonani nama katta.
_______ Chi dubina skang Noani nama katta.
_______ Parapeāa 14:6-14 ni saāgre sakgittamni nama katta.
- Badia skianirang saāgre sakgittamni nama kattani gimin bebe ongāa. (6)
_______ Saāgre sakgittamni nama kattako daāon aganengaha.
_______ Ia nama kattarang Jisuchisan janggi joka ine talataniko daka.
_______ Uarangko āElijani nama kattaā ine agana manāa.
_______ Uarangko aganna Elija anātangan mikkang paāgen.
_______ Uarang aāgilsakara maiobanisa ongābara ine Kristian skiani gamchatani gimin aganbata.
_______ Bangāa manderang uarangko mamungdakeba knachakjawa.
_______ Uarang nokdangni manderangko damsano, kaāsagrike nangrime dongna dakchakgen.
_______ Kosakni bilrang uarang baksa reāchapbagen.
_______ Uarang manderangko Jisuni gnigipa reābapilanina tarina dakchakgen.
- Johan Napbolatgipako uni salo Elija ine mingachim maina (1)
_______ Ua salgioni waalko watatchina okamna namnikaha
_______ Dalāgipa kamalko ua bimungchi mingaha.
_______ Uni skiprakaniara, Jisuni skanggipa reābaanina tarina Elijani gisik aro bil gnangani gita ongāaha.
- āNama Kattaā ingipara namgipa kobor ine mingsonga. (1)
_______ OngāaĀ _______ Ongāja.
- Jisu bonākamani salrango nokdangni memborrangko kaāsaanio aro kuācholsan ongāaniona raābanna kuārachakaha. Naāara iako manāna nangāni nokdango biāengama?
_______ OngāaĀ Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā _______ Ongāja.
- Bonākamani somoio jolgimikon Jisuo Anātangni manderangko reādilna dingtangmanchagipa nama katta donganina naāara gisiko ritchengataniko manāama aro uni mitelna skama?
_______ OngāaĀ Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā Ā _______ Ongāja.



