Lesson 18

Nang∙ni asongani beltko ganbo! Da∙ode na∙a Sastroni bakrobatsranggipa katchinike aganani somoini gimin sandie ninasienga – jean chu∙soksrange Jisuni skanggipa re∙baani gimin aro Uni siani somoini gimin agansoaha. Poraiani lesson 16 o naa skie raaniko dakaha je Isolo Kristoni rebana skang agilsakna namen gamchatgipa nama katta donga. Ia nama kattani skanggipa bakara Isolko olakkichina manderangko okamani aro Uko rasong chaatanian ong∙a, maina Uni bichalni konta sokbaaha (Para. 14:7). Daniel odhai 8 aro 9 o, Isol An∙tangni bon∙kamgipa bichal ka∙aniko a∙bachengna, aro Kristoan Messaia ong∙a ine sakkiko on∙na bilakgipa katchinike agansoani somoikoba parape∙aha. Indake, Sastroo darang gipin nangchongmotgipa katchinike aganani dongja – indioba adita manderangsan iani gimin u∙iaia! Gipinrangde chu∙gimikan iani giminde ma∙sisrangja. Ka∙sapae Daniel odhai 8 aro 9 ko ia Porainiko dakna skang poraichengbo, aro ia katchinike agananiko na∙a ma∙sie ra∙na Isolni Gisikni dilaniko am∙chengbo.
1.Nikanio, Daniel salaramchipak, aro salgrochipak, aro salgipengchipak sikrurugipa grong ge∙gni gnanggipa mes bipako nikaha aro uni mikkango darang matburungba chadengna amjachim (Daniel 8:3,4). Ia mes bipa maiko mesokakaha?
“Nang∙ni nikgipa grong ge∙gni gnanggipa mes bipa, uarang Mediani aro Persiani rajarang ong∙a” (Daniel 8:20).
Aganchakani: Mes bipara skango ong∙anggipa Meso-Persia songnokko mesokaha, jean Daniel 7:5 o mapilchiba mesokaha. Sastroni Daniel aro Parape∙ani ki∙taprango katchinike agananirang, “ong∙piltaiani aro apalbatatani” niamrangko jarika jeni ortoan uamang batanggimin odhai podrango janapgipa katchinike agananirangko dakpiltaia aro uarangko apalbatataha. Indake dakaniara Sastroni katchinike agananirangko rongtalbatata aro chong∙mot ong∙ata.
2.Maia gisiko nangatgipa matburungko Daniel ja∙mano nikaha?
“Aro ua merang gnanggipa do∙bok bipara Greece raja ong∙a; aro uni mikronrangni gisepo dal∙gipa grongara skanggipa raja ong∙a. Aro ua be∙gimin grongni pal ge∙bri nataigipara, ua jatoni songnok gebri ong∙katgen, indiba uni bilchi ong∙ja” (Daniel 8:21,22).
Aganchakani: Danielni gegpin nikanio, ta∙rakbee katenggipa grong ge∙sangipa do∙bok bipa nabaaha. Ua mes bipako dakgrikaha aro chee amaha. Dalgipa grong beatako manahachim aro uni biapo gebri grongrang nadoaha. Dobok bipa gitamgipa Greece songnokko mesoka, aro dal∙gipa grong Alexander the Greatko mesoka. Dal∙gipa grongni palo ge∙bri grongrangara dambri songnokrangko mesoka jean Alexander the Greatni songnokoni bak dakatako man∙aha. Daniel 7:6 o, ia songnok dambrirangara matchapeng matburungni sko dotbrirangchi mesokaha, jean Greece songnokko mesoka. Ia chinrang inditan kragipa ong∙aha je iako itihas serikanio altue ma∙sina gita man∙aha.
3. Daniel 8: 8, 9 ni gitade, chongipa grong ja∙mano dal∙rorobaaha. Chongipa grongara sako mesoka?

Aganchakani: Chongipa grong Rome songnokko mesoka. Mitamrang Antiochus Epiphanes, Seleucid rajako mesoka ine aganaha jean Palestine a∙songko gnigipa ritcha bilsi jolo Kristona skang sason ka∙aha aro jean Jihudirangni olakkianirangko champenganiko dakaha. Sakgipinrang, Nampilatanina kamko ka∙gipa dilgiparangko man∙gope songsarek aro popeni bimango ong∙gipa Romeko mesoka ine bebera∙aha. Hai an∙ching sakirangko cheke nina.
- Katchinike agananio songnokko “rikna aro apalabatatna” Romeko iano bil gnanganiko mesokna nangaha maina Daniel 2 aro 7 rango Romeko Greeceni ja∙mano re∙banasigipa songnok ine mesokaha. Daniel 7:24-27 oba popechi sason ka∙ako man∙gipa Rome songnokara Kristoni songnokchi sason ka∙skaaha ine bebe ong∙aniko mesokaha. Daniel 8 ni chongipa grongan iana meligipa mesokani ong∙aha: Uan Greeceni ja∙mano ong∙aha aro bon∙chotao dingtangmanchagipa kosakni bilchi nisiatako man∙aha – “jakchi denotgijagipa ro∙ong dotsa” – Kristoni gnigipa re∙bapilanio nisiatako man∙gen. (Daniel 8:25ko Daniel 2:34 baksa tosusabo.)
- Daniel 8 o agana Medo-Persia “dal∙atako” man∙aha (pod 4), Greecerang “namen dal∙atbeako” man∙aha (pod 8), aro chongipa grong “namen dalroroangaha” (pod 9). Serikanio namen rongtalbea je Greece songnokni ja∙mano aro Israelko ra∙anio Rome songnok gitade darang bilba “dal∙rorogipa” dongjaha.
- Katchinike agansogimin gitan, Rome songnok an∙tangni bilko salgipeng (Egypt), salaram (Macedonia)china, aro “Rongtalgipa A∙song” (Palestine) ona kingking apalbatatroroaha (pod 9). Rome songnokna agre darang gipin mongsonggipa bilko iako mesokna dongja.
- Rome songnoksanmangmang Jisu, “Kotokrangni Pamong”ni (pod 11) aro pamongrangni pamongni (pod 25) kosako chakataha. Songsarek Rome Uko chisolo datkapaha. Uan Jihudi torom nokkoba nisiataha.
- Aro songsarek Rome salgini torom nokko “galonaha” (pod 11) aro “ga∙belbele” (pod 13) an∙chingni Jisu, salgio Dalgipa Kamalni nangchongmotgipa dandike on∙ani kamrangko a∙gilsakni kamalchi biapko ra∙skaha jean paprangko watna man∙a ine kange ra∙aha. Isolna agre darangba paprangko kema watna man∙ja (Luk 5:21). Aro Jisuan an∙chingni chong∙motgipa kamal aro baltichakgipa ong∙a (1 Timothy 2:5).
4.Daniel 8 an∙chingna u∙iataniko daka je ia chongipa grongni bilara Isolni bang∙a manderangkoba nisiatgen (pod 10,24,25) aro bebeko a∙o galongen (pod 12). Baditana kingking Isolni manderangko aro salgini torom nokko ja∙achi ga∙belbelgen ine sing∙on, salgini aganchakaniara maidake ong∙achim?
“Aro ua angna aganaha, Hajalgni aro ritchagitam atamrang, aro pringrangona kingking; unon rongtalgipa biap namatako man∙pilgen” (Daniel 8:14).
Aganchakani: Salgini aganchakanide indake ong∙achim je salgio torom nokara 2,300 katchinikani salrangni ja∙mano rongtalataniko man∙gnokchim, jean 2,300 chong∙motgipa bilsirang ong∙a. (Sastroni katchinike agananio salsara bilsisana ong∙a. Ezekiel 4:6 aro Chanani 14:34 ko nibo). An∙ching skie ra∙manaha je chengo Israelni somoio a∙gilsakni torom tambuko rongtalatani Nangrimatani Salo ongaha. Ua salo Isolni manderang Uni ong∙a ine rongtalbee u∙ie ra∙aniko dakako man∙na nangachim aro uamangni paprangko serikaniko ra∙galahachim. Jerangan papo dongkuenga Israeloniko pangnajolna den∙sote galrongachim. Indake a∙tip paponi rongtalataniko man∙ahachim. Iano salgiara Danielna ka∙dongataniko on∙engachim je pap aro chongipa grong bil silrorona, ag∙ilsakko bilo donna, aro Isolni manderangko pangnajolna a∙rik sanalna man∙jawaha. Indiba, 2,300 bilsirango Isol salgini Nangrimatani Salo, ba bichalni somoio ja∙kuko de∙gen, jensalo pap aro gisik pil∙gijagipa papirangko sandigen aro ja∙mano a∙gilsakoniko pangnajolna kimitsranggenchim. Indake a∙gilsak paponi rongtalatako man∙genchim. Isolni manderangni kosako onggija dakaniko bonchotao kakket onganiko dakgen, aro tom∙tomani aro Edenni ku∙cholsan ong∙aniko changsatai a∙gilsako gapatgen.
5.Maia bakbak dakna nanganiko Gabriel sa∙gre agantaitaianiko dakaha?“O Mandeni depante, ua nikani bon∙kamani salni gimin ong∙a ine ma∙sibo. …Nibo, ka∙onangani bon∙kamgipa salarango mai ong∙gen uko anga nang∙na u∙iatgen…Indiba na∙a ua nikaniko chipchangbo, maina uan ong∙gnigipa bang∙a salrangna ong∙a” (Daniel 8:17,19,26).

Aganchakani: Poraiani lesson 15 o an∙chingni skie ragimin gitade, Gabriel sa∙gre talataniko dakaha je 2300 bilsi gimin nikaniko on∙aniara bon∙kamani somoio ong∙gipa obostarangni gimin ong∙a, jean 1798 bilsionin a∙bachengaha. Sagre anchingko masianiko nangnikaha je 2,300 bilsini gimin katchinike agananiara nama katta ong∙a jean a∙gilsakni itihasni bon∙kamani somoio dongenggipa an∙ching pilaknan mongsongbate ong∙a. Da∙alo ian anchingna dingtangmanchagipa orto donga.
Daniel Odhai 9 ni gimin aganchengani
Daniel odhai 8 o nikaniko onani jamano, Gabriel sagre rebaaha aro nikani gimin una talataniko onna abachengaha. Jensalo Garbiel 2,300 salrangni gimin agane matchotahaon, Daniel a∙ao ga∙akaha aro adita somoina saaha. Ua an∙tangni bilko man∙piltaiaha aro rajani kamko ka∙na a∙bachengtaiaha indiba talatkugijagipa nikani gimin namen jajrengbeaha – ian 2,300 salrangni gimin ong∙a. Daniel an∙tangni Jihudi manderangna gisiko nange bi∙aha jerangan Medo-Persiani rimgittanganio ong∙ahachim. Ua an∙tangni paprangko ku∙rachakaha aro Isolo Uni manderangni papko watchina mol∙molaniko dakaha. Ia Poraianiko dakna skang ka∙sapae Daniel 9ko poraina da∙o somoiko ra∙bo.
6.Daniel bi∙e dongengmitingo, sawa uko dangtapaha aro maidakgipa nama katta baksa ong∙aha (Daniel 9:21-23)?
Aganchakani: Gabriel sagre uko dangtapaha aro Daniel 8 o talatgipa bangki dongkuenggipa nikani gimin talatna gita re∙baaha ine aganaha (Daniel 8:26 ko Daniel 9:23 baksa tosusabo). Daniel bi∙aniko dakaha je Isol Gabriel sa∙grechi on∙gipa Isolni nama kattako u∙ina uko dakchakgen.
7. 2,300 bilsirangoniko baditako Danielni manderangna, Jihudirangna aro uamangni skotong songjinma Jerusalemna “tik donmanaha” (Daniel 9:24)?

Aganchakani: Anti sotsniko Jihudirangna “tik donmanaha” Ia anti sotsni katchinikani antirangara 490 chong∙mot bilsirang baksa apsan ong∙a (70x7=490). Isolni manderang ru∙utgijan Medo-Persiao rim∙gittangaoni re∙bapilgnokchim, aro Isol 2,300 bilsirangoniko 490 bilsirangko An∙tangni manderangna gisik pil∙na aro Una dangdike on∙na on∙genchim.
8.Maia obosta aro tarikko 2,300 bilsirangni a∙bachengani aro 490 bilsini katchinike agananirangna chin dake donaha (Daniel 9:25)?
Aganchakani: A∙bachengani somoide Persiani Raja Artaxerxeni hukumko on∙aoni a∙bachengahachim jeon Isolni manderang (jerangkon Medo-Persia ona rim∙ggitangahachim) Jerusalemona re∙angpilchina aro songjinmako rikpiltaina watatako man∙aha. Ia hukumko Ezra odhai 7 nikna man∙aha, jekon 457 BC o hukumko onaha – rajani snigipa sason ka∙ani bilsi (pod 7) – ritim kari somoio a∙bachengataha. Artarxes an∙tangni sason ka∙aniko 464 BC o a∙bachengaha.
Artaxerxes raja Jerusalemko 457 BC o rikpiltaichina ge∙etaniko dakaha.
9.Sa∙gre aganaha je (69 katchinike aganani antirang, ba 483 bilsirang (69 x 7 = 483), 457 BC ona chandapode Messiaona sokgenchim (Daniel 9;25). Ian ong∙ahama? Aganchakani: Oe! Hisap ka∙anio indake mesokaniko daka je 457 BC oni chanbae 483 bilsirang AD 27 ona sokea. (Uibo: uano 0 bilsi dongja). “Messaia” ingipa kattara “to nonggimin” (Johan 1:41) ni miksonganikoba man∙gopa. Jisu Gisik Rongtalgipachi (Luk 3:21,22) to nongako man∙aha. Uko to nongani Tiberius Kaesarni (Luk 3:1) chibongagipa sason ka∙ani bilsio ong∙aha, jean AD 27 o onga∙hachim. Aro ian bilsi 500na skangan agansomanaha ine chanchiatna man∙a! Indake “sal chu∙sokahaon” Jisu skiprakna a∙bachengaha. Indake Ua katchinike agananiko chusokataha (Mark 1:14; Gal. 4:4). Uni gimin Jisu chong∙motde 2,300 bilsi katchinike agansogimino pangchake An∙tangni kamko ka∙na a∙bachengaha, jean uni gamchatani aro tik dongimin somoio ongaha.Ian aiao inmanpilani aro gisiko nangatgipa saki ongaha:
- Sastro Isolni dongimin katta onga.
- Jisun Messaia onga.
- 2,300 bilsi/490 katchinikani bilsirangara chong∙mot ong∙a. Ian mairongpilgipa kimkimgipa pangchakani jeon rikna man∙a!
10. An∙ching dao 490 katchinike aganani bilsini 483 bilsirangni gimin chanchiaha. Uano katchinike agananio antisani gimin janapaniko daka – uan dongspa bilsisni ong∙a (Daniel 9:26,27). Iani ja∙mano mai ong∙a aro basako ong∙a?
Aganchakani: Jisuara “densotako man∙aha” ba “chisolo datkapako man∙aha,” jean Uko to nongani bilsi gittam adha jamano ongaha- ba AD 31. Ka∙sapae iakon u∙ie ra∙bo iani gimin pod 26 parape∙aniko dakaha: “Aro Ua sotdok gni antirangni ja∙mano ua to nonggimin den∙sotako man∙gen, aro Uni pilakba ong∙jawa.” Isolko mitelbo! – jensalo Jisu den∙sotako man∙ahaon, uan An∙tangna ong∙jahachim. Ua “papko dakjachim” (1 Pitor 2:22) indiba an∙chingni paprangna chisolo datkapako man∙aha (1 Kor. 15:3; Isaia 53:5). Jisu kasae aro ske Antangni janggiko anchingko paponiko jokatna onaha. Hallelujah! Mairongpilgipa Jokatgipa! Jisuni sichakanian Daniel odhai 8 aro 9ni mongsonggipa ong∙a.
11.Jisu bilsi gittam adhani ja∙mano siahani gimin, Daniel 7:27 o katchinike agansoani gita maikai pilak bon∙kamgipa snigipa bilsirangna Ua “bang∙a baksa bilakgipa kumonggrikaniko” dakaha?
Aganchakani: Ku∙monggrikaniara manderangko paprangoniko jokatna Uni pattigimin ku∙monggrikani ong∙a (Ibri. 10:16,17). Uni bilsi gittam adhana dangdike onaniko matchotahaon, Jisu An∙tangni sninggiparangchi ku∙monggrikaniko mangrakataha (Ibri. 2:3). Ua uamangko skanggipa iIhudi jatona watatchengaha (Mati 10:5,6) maina Uni seokgimin manderangna uamangni 490 bilsini bilsi gittam adhana jatsa ong∙e gisik pil∙na dongkuengachim.
12.Jensalo Jihudi jatna 490 bilsini bonkamgipa chol AD 34 matchotahaon, maiko sninggiparang dakaha?
Aganchakani: Uamang nama kattako a∙gilsakni gipin manderangna aro jatrangna skiprakna a∙bachengaha (Wat. 13:46). Stephen, saksa toromigipa deaconko, AD 34 o mande jinmani mikkango ro∙ong gotate so∙otaha. Ua somoionin, Jihudirang, uamang jinmaan Jisuko aro Isolni miksonganiko jegalahani gimin, Isolni seokgiminrang ba jat ong∙jaha. Uni palo, Isol da∙o pilak jatrangni manderangko chanaha jerangan gisik gita Jihudirang ong∙e Uko ra∙chakaha aro dangdike on∙aha. Uamang “ku∙rachaka gita man∙rikgiparang” (Gal. 3:27-29) ong∙e Uni seokgimin manderang ong∙baskaaha. Beben Gisikni gita Jihudirang, Jihudi manderangkoba man∙gopa jerangan Jisuko paltang ong∙e rachaka aro dangdike on∙a (Rom. 2:28,29).
13.AD 34 ni ja∙mano, 2,300 katchinikani bilsini badita bilsirang dongkuenga? Katchinike agananina badiasa bon∙kamgipa somoi ong∙a? Ua somoio mai ong∙gen ine sa∙gre aganaha (Daniel 4:14)? Aganchakani: Uano 1,810 bilsirang dongrikkugenchim (2,300 – 490= 1,810). Katchinike agananina bon∙kamgipa somoide 1844 ong∙a (AD 34+1810=1844). Salgini torom nokdring rongtalatako man∙nok ine sa∙gre aganaha – chong∙motan, salgio bichal ka∙ani a∙bachenggnok. (A∙gilsakni torom nok AD 70 o nisiatako man∙aha. An∙ching Poraiani 17 o skie ra∙manaha je salgini Namrimgrikani Salko bon∙kamani somoina donsoman∙aha. Da∙o an∙ching u∙iaha je a∙bachenggipa somoiara 1844 bilsian ong∙a. Isol ia somoiko donsoaha. Ian AD 27 o Jisuko Messaia ine to nonganio gita chong∙mot ong∙a. Isolni bon∙kamgipa somoini manderang iani gimin u∙iatna nangchongmota (Para. 14:6,7). Na∙a ia bichal ka∙ani gimin chu∙gimik skie ra∙na Poraiani Lesson 19 o niko skie ra∙na kusi ong∙gen. Noahni salo, 120 bilsirango Isol chi dubiatachi bichal ka∙aniko dakgen ine aganaha (Aba. 6:3) – aro uan ong∙aha. Danielni salo, Isol agananiko dakaha je Uni bon∙kamgipa bichal ka∙aniko 2,300 bilsirango a∙bachengatgen (Daniel 8:14) – aro uan ong∙aha! Isolni bon∙kamgipa bichal ka∙ani 1844 bilsionin a∙bachengengaha.A. Nangrimaniko Dakani OrtoEnglish kattao “nangrimaniara” “ku∙monggrikani” ine miksonga. Ian ku∙cholsan nangrimaniko mesoka. Chu∙sokgipa nangrimani a∙bachengonin salgi a∙sak gimikon dongaha. Uni jamano, Lucifer, namen bilakgipa sa∙gre (na∙a Poraiania lesson 2 skie ra∙aha gita), Isolko aro Uni sorkarini niamrangko ra∙biaha. Bakgittamni baksa sa∙grerang Luciferni bobil dakanio bakko ra∙aha (Para. 12:3,4,7-9).
B. Ia Isolni aro Uni ka∙saani niamrangni kosako bobil dakanikon Sastroo pap ine mingaha (Isaia 53:6; 1 Johan 3:4). Ian ka∙tongna sa∙dikaniko, jajaanirangko, bildingbildang ong∙aniko, dukko, ka∙beanirangko, kalimaniko, kakket ong∙gijaniko, aro pilak rokom namgijaniko ra∙baa. Pilakna bate namjabatsranggipade, uni sastiara sianian ong∙a (Rom. 6:23) – jeonin chakatpilani dongja – wa∙alni gondoko nisiataniko man∙a (Para. 21:8). Papara tarakbate gipangna mana aro cancer sabisina bate kenbatgnigipa ong∙a. Ian a∙gilsak gimikko kenbegnigipao ong∙atna man∙a.
C. Uni gimin Isol Lucifer aro uni sa∙grerangko salgioniko galataha (Para. 12:7-9) aro Lucifer gitalgipa bimungko man∙aha – “Satan” jeni orto “bobil” ine ong∙a. Uni ga∙akgimin sa∙grerangko da∙o korerang ine mingaha. Satan Adam aro Hobako tol∙napaha aro pap pilak mandeni jatona re∙baaha. Ian mairongpilgipa kenbegnigigipa dukni obosta ong∙aha! Nama aro namgijani gisepo dakgrikani namgijaniara a∙gilsak gimikona gipangaha, aro namgijanian dakgrikanio cheenga gita nikmanpilaha. Obostarangko ka∙donggijanio ong∙enga dake nikmanpilaha.

D. Indiba ong∙ja! Jisu, Isolni Depante – An∙tangan papni sastiko papi sakantina gamchakna An∙tangni janggiko on∙na namnikaha (1 Kor. 5:7). Uni sichakaniko ra∙chakanichi, papirang papni kaaoni aro dosi ong∙anioni jakgitelataniko man∙gnokchim (Rom. 3:25). Ian rasongan gapgipa daksamsoaniara jensalo Uko re∙bana okamon, Jisuni mandeni ka∙tongo napeaniko (Para. 3:20) aro uko gitalgipa mandeona dingtangatanikoba man∙gopaha (2 Kor. 5:17). Iako Satanko warachakna on∙aha aro gisik pil∙gipa mande sakantikon Isolni bimangona ong∙atpilna on∙aha, jeon pilak manderangan ong∙atako man∙ahachim (Aba. 1:26; Rom. 8:29).

E. Ia nampilaniko dakna on∙aniara papko dingtangatna aro uko nisiatna miksonganikoba man∙gopa – chong∙motan Satan, uni ga∙akgimin sa∙grerangko, aro pilak jerangan unbaksa bobil dake chakataha (Mati 25:41; Para. 21:8). Aroba, Jisu aro Uni ka∙saan gapgipa sorkari aro Satan aro uni namgijaan gapgipa sason ka∙anini pilak bebe ong∙aniko mande sakantionan ra∙anggen jedakode sakantian gisik seng∙e, Kristo ba Satan baksa nangrimna chanchianiko dakna man∙gen (Mati 24:14; Para. 14:6,7).
F. Mande sakanti sakprakni obostakon salgini kachario sandianiko dakgen (Rom. 14:10-12) aro Isol mande sakanti sakprakni Kristo ba Satanna dangdike on∙aniko mande ra∙gen (Para. 22:11,12). Bon∙chote, papko kimite galani ja∙mano, Isolni miksonganiara gital salgisak aro gital a∙gilsakko ong∙atanian ong∙a (2Pitor 3:13; Isaia 65:17), jeon pap mamungdakeba chakattaijawaha (Nahum 1:9), aro ia gital a∙gilsakko Uni manderangna jringjrotna uamangni dongchakram nok dakna on∙gen (Para. 21:1-5). Pagipa aro Depante uamangni manderang baksa chu∙sokgipa katchaanio aro pangnajolna damsan ong∙anio dongkamgen.
G. Ia pilakkon “changsano-nampilatanio.” man∙gopaha. Isol an∙chingna iani gimin Uni Kattao aro Niam Gitchamni torom tambuo dangdike on∙anirango mesokaha – mongsongbate Namgrikani Salo. Ia namgrikaniko dakanio Jisuan mongsonggipa pangchakani ong∙aha. Uni an∙chingna ka∙saanian gape boli on∙anian ia pilakko chu∙sokatna dakchakaha. An∙chingni janggi tanganirango aro a∙gilsak aro salgisakoni paponiko naljokaniko man∙nade Uchisan mangmang ong∙na ama (Wat. 4:12). Beben salgini a∙gilsakna bon∙kamgipa nama kattade Uko olakkina an∙ching pilakkon okamanian ong∙a (Para. 14:6-12).
14.Maina mitam Sastroko pe∙giparang 490 bilsirangni bon∙kamgipa antiko (ba 7 bilsirangko ra∙gale galaha jekon Jihudi jatna on∙ahachim aro uko a∙gilsakni itihasni matchoto antichristni kamna jakkalskaaha?

Aganchakani: Hai an∙ching bebe ong∙anirangko nipilate nina:
- 490 katchinike aganani bilsirangni gisepo bangbang ong∙gipa on∙jotna uano mamungba ka∙dongatani ba sakki dongja. Ian joljol ong∙angkua, maina ian Daniel 9:2 o janapgipa Isolni manderangko 70 bilsirangna rim∙gittangaona ra∙angani ong∙ahachim.
- Sastroo somoirangko joljol chanana agre (salrang, antirang, jarang, bilsirang) mamung jeba gipin dongja. Uni gimin, jerangan katchinike aganani je bakkoba ra∙galna nanga aro ja∙manosa channa nanga ine a∙kange ra∙giparangnade chong∙mot ong∙a ine sakkiko aganna neng∙nikani ong∙a.
- AD 27 (Jisuni atchiani bilsi) ara katchinike aganani dongpsa bilsi 7 rangni a∙bachengani somoi ong∙ahachim jekon Jisu bakbak skiprakaniko dake talataniko dakaha, chong∙motan “Sal chu∙sokaha” (Mark 1:15).
- Uni AD 31 o siani somoio, Jisu “Matchotjok” (Johan 19:30) ine chrike agane janggi galaha. Iano Jokatgipa rongtalbeen Daniel 9 o Uni siani gimin agansoaniko aganengachim.
- Messia “den∙sotako man∙gen” (pod 26).
- Ua “hom aro bolirangko bon∙atgen” (pod 27), chong∙motgipa Isolni Mes Bi∙sa ong∙e sigen (1 Kor. 5:7;15:3).
- Ua “dosni gimin nangrimpilatna” (pod 24).
- Ua “anti samsana hom aro bolirangko bon∙atgen” (pod 27).
Bon∙kamgipa bilsi sniko (katchinikani anti) 490 bilsirangoniko dingtangatna uano Sastroni gita a∙sel dongja. Beben, bon∙kamgipa bilsi sniko 490 katchinikani bilsioniko dingtangatgenchimode Daniel aro Parape∙ani ki∙taprango segipa bang∙a katchinike agananirang chong∙motgipa ortoko dingtang dakesa nikatskagnokchim jekon manderang chong∙mot ong∙e uarangko u∙ina man∙jawaha. Namjabatgipa ong∙anide, bilsi sni bangbang donga ine skianiara manderangko dilsretanionasan dilangaigen!
(15) Jisuni boli on∙aniko nang∙nan dakaha. Na∙a Uko nang∙ni janggi tanganio paponiko nang∙ko rongtalatna re∙bachina okamjawama?
Nang∙ni Aganchakani: _______________________________
Thought Questions
1. A little horn power appears in both Daniel chapter 7 and Daniel chapter 8. Are they the same power?
The little horn power of Daniel 7 symbolizes the papacy. The little horn power of Daniel 8 symbolizes both pagan and papal Rome.
2. The “two thousand three hundred days” of Daniel 8:14 translated literally from the Hebrew reads “two thousand three hundred evenings and mornings.” Does this mean 1,150 days, as some contend?
No. The Bible shows in Genesis 1:5, 8, 13, 19, 23, 31 that an evening and a morning equal a day. Moreover, there was no event in history at the end of 1,150 days that would fulfill this prophecy.
3. What part does choice play in a Christian’s life?
Our choice plays a major part. God’s way has always been freedom to choose (Joshua 24:15). Though He wants to save every person (1 Timothy 2:3, 4), He permits free choice (Deuteronomy 30:19). God permitted Satan to choose to rebel. He also permitted Adam and Eve to choose disobedience. Righteousness is never a locked-in, programmed provision that takes a person to heaven no matter how he lives—and even if he doesn’t want to go. Choice means you are always free to change your mind. Jesus asks you to choose Him (Matthew 11:28–30) and to reaffirm your choice daily (Joshua 24:15). When you do, He will change you and make you like Him and, eventually, take you into His new kingdom. But please remember, you are always free to turn and go another direction at any time. God will not force you. Therefore, your daily choice to serve Him is imperative.
4. Many believe that the Seleucid king Antiochus Epiphanes is the little horn power of Daniel 8. How can we be certain this is not true?
There are many reasons. Here are a few:
A. Antiochus Epiphanes did not become “exceedingly great,” as the prophecy mandates (Daniel 8:9).
B. He did not rule at the “latter time” or near the end of the Seleucid kingdom, as the prophecy requires (Daniel 8:23), but, rather, near the middle.
C. Those who teach that Epiphanes is the little horn count the 2,300 days as literal days instead of prophetic days—each equal to a year. This literal time of a little over six years has no meaningful application to Daniel chapter 8. All attempts to make this literal time period fit Epiphanes have failed.
D. The little horn still exists at the “time of the end” (Daniel 8:12, 17, 19), while Epiphanes died in 164 bc.
E. The little horn was to become “exceedingly great” in the south, the east, and Palestine (Daniel 8:9). Although Epiphanes did rule Palestine for a while, he had almost no success in Egypt (south) and Macedonia (east).
F. The little horn throws down the place of God’s sanctuary (Daniel 8:11). Epiphanes did not destroy the temple in Jerusalem. He did profane it, but it was destroyed by the Romans in ad 70. Neither did he destroy Jerusalem, as mandated by the prophecy (Daniel 9:26).
G. Christ applied the desolating abominations of Daniel 9:26 and 27 not to the past outrages of Epiphanes in 167 bc but to the immediate future when the Roman army would destroy Jerusalem and the temple in His own generation in ad 70 (Luke 21:20–24). In Matthew 24:15, Jesus specifically mentioned the prophet Daniel and said that his prediction of Daniel 9:26, 27 would be fulfilled when the Christians would see (in the future) the abomination of desolation “standing
in the holy place” in Jerusalem. This is too clear to misunderstand.
H. Jesus clearly related the destruction of Jerusalem to Israel’s final refusal to accept Him as their King and Savior (Matthew 21:33–45; 23:37, 38; Luke 19:41–44). This relationship between rejecting the Messiah and the destruction of the city and temple is the crucial message of Daniel 9:26, 27. It is a message announcing the consequences of Israel’s continued rejection of the Messiah—even after being given an additional 490 years to choose Him. Applying the prophecy to Antiochus Epiphanes, who died in 164 bc, long before Jesus’ birth, destroys the meaning of Daniel chapters 8 and 9—containing the most important time prophecy of the Bible.
Quiz Questions
1. The ram of Daniel 8 symbolizes (1)
_____ Babylon.
_____ Medo-Persia.
_____ Greece.
_____ Rome.
2. What does the male goat of Daniel 8 represent? (1)
_____ Egypt.
_____ Palestine.
_____ Greece.
_____ Assyria.
3. The little horn power of Daniel 8 represents (1)
_____ Antiochus Epiphanes.
_____ Rome, in its pagan and papal phases.
_____ Atheism.
_____ Iraq.
4. The day of atonement in ancient Israel was a day of judgment. (1)
_____ Yes.
_____ No.
5. How much of the 2,300 years was cut off for the Jews? (1)
_____ 490 years.
_____ 700 years.
_____ 1810 years.
_____ 100 years.
6. In Bible prophecy, one prophetic day equals one literal year. (1)
_____ Yes.
_____ No.
7. The 2,300-year prophecy predicted (500 years before it happened) that the Messiah would appear in A.D. 27. He appeared right on time. This proves that (3)
_____ The Bible is inspired.
_____ The angel Gabriel made a lucky guess.
_____ All other dates in the prophecy are accurate.
_____ Jesus is the Messiah.
8. When the 490 years allotted to the Jewish nation ended in A.D. 34, what did the disciples do? (1)
_____ They began preaching to people of other nations.
_____ They took a long vacation.
_____ They said that no Jew would ever be saved after A.D. 34.
9. According to the 2,300-year prophecy of Daniel chapters 8 and 9, what happened in 1844? (1)
_____ The judgment began in heaven.
_____ The day of probation for the Jewish nation ended.
_____ Jesus ascended to heaven.
_____ God closed probation for all people.
10. The heavenly day of atonement, or at-one-ment, will bring all the universe into complete harmony with God. Which of the following statements tell the truth about some facet of the atonement? (10)
_____ Jesus sacrificed His life to pay our death penalty.
_____ Jesus freed us from the guilt of sin.
_____ Jesus changes us and makes us completely new persons.
_____ Jesus restores us to God's image.
_____ In the heavenly courtroom, God honors the choice of every person to serve either Christ or Satan.
_____ Full information goes to every person on earth regarding Satan's plan to destroy and God's glorious plan to save people.
_____ Sin, Satan, and sinners will be isolated and destroyed.
_____ God creates new heavens and a new earth for His people and will dwell with them.
_____ Sin will never rise again.
_____ The atonement was made possible by Jesus' sacrifice on Calvary.
_____ Satan and his angels will be converted and saved.
11. There is no biblical reason to detach the last week—seven years—of the 490 years allotted to the Jewish nation and apply it to the work of antichrist near the end of the world’s history. (1)
_____ True.
_____ False.
12. In A.D. 34, (3)
_____ Probation ended for the Jews as God's chosen nation.
_____ The disciples began preaching to other people and nations.
_____ Stephen, a righteous deacon, was stoned.
_____ The judgment began in heaven.
13. The 2,300-day time period began in (1)
_____ A.D. 34
_____ 1944
_____ 1491 B.C.
_____ 457 B.C.
14. The prophecies of Daniel and Revelation apply primarily to us and our time. (1)
_____ Yes.
_____ No.
15. I have accepted Christ’s atoning sacrifi ce for my life and have invited Him to cleanse me from sin.
_____ Yes.
_____ No.



