Lesson 26

     Download

Ka·saanio ong·on pilakkon dingtangata! Metra saksa an·tangni poraienggipa universityni kingsa dal·gipa English literature ki·tapko poraiengachim, ua uko poraianio namen aratbeengachim aro gisiko chipatna namen neng·beengachim. Indiba unikoa ua campuso saksa chadambe silgipa skigipako grongaha, aro uamang ta·raken ka·sagrikaha. Ru·utgijan, uni poraina jotton ka·enggipa ki·tapko segipara uni ka·saenggipaan ong·a ine ua ma·sina man·aha. Ua walo, ua tugija ki·tap gimiko bon·e poraiaha, aro indake aganaha, “Angni poraigiminrangoni ia ki·tapan nambatsranggipa ong·a!” Uni chanchianikora maia dingtangaha? Uan ka·saani ong·a. Apsan daken, bang·an ia somoio Sastroko aratgipa, gisiko nangatgijagipa aroba ka·namgijagipa ki·tap gita nika. Indiba ia pilakan ia ki·tapko segipa baksa ka·sanapahaode dingtangatako man·a. Maikai indake ong·a uko ma·sina gita ia ka·tongko moatgipa Study Guideko nibo!

1. Sastrokora sawa sea?

“Katchinike agangipa katchinikgiparang sandie nibeachim; chong·motan uamango donggipa Kristoni Gisik, Kristona ong·gni dukrangna, aro uarangko ja·rikgipa rasongrangna sakki on·soe, mai aro maironga salko u·iataha uko am·achim” (1 Pitor 1:10, 11).

Aganchakani: Sastroni ki·tap kinganti gimikon ong·nasipile – Niam Gitchamni ki·taprangmangba – Jisu Kristoni gimin agana. Jisu, a·gilsakko ong·ataha (Johan 1:1-3; Kolosirangna 1:13-17), Niam Mingchikkungko seaha (Nehemia 9:6, 13), Isreal jatni Isol ong·aha (1 Korinthirangna 10:1-4), aro katchinikgiparangni seanirango dilaha (1 Pitor 1:10, 11). Uni gimin, Jisu Kristoan Sastroko segipa ong·a.

Jesus loves the people of earth with an everlasting love.

2. Jisu a·gilsakni manderangni bidingo maiko chanchibewala?

“Isol a·gilsakna inditan ka·saaha, Ua An·tangni saksa kamkam Depantekon on·jok, maikai Uo bebera·gipa sakanti gimagija jringjrotni janggiko man·gen” (Johan 3:16).

Aganchakani: Jisu an·ching pilaknan tipchanggijagipa ka·saanichi ka·saa jean pilak obostakon chena dakchaka.

Scripture taken from the New King James Version®. Copyright © 1982 by Thomas Nelson, Inc. Used by permission. All rights reserved.

Jesus died for us all, even though none of us deserved it.

3. An·ching maina Jisuna ka·saa?

“An·ching papi ong·engon Kristo an·chingna sichakaha” (Romrangna 5:8)

“An·ching ka·sara, maina Uan an·chingna ka·sachengaha” (1 Johan 4:19)

Aganchakani: An·ching Una ka·sara maina Ua an·chingna sichakna gita chu·onggipa ka·saanichi ka·sachengaha – je somoion, an·chingara Uni bobilrangsa ong·engachim.

  1. Chu·soksranggipa bia ka·e dongani aro Kristian janggi tanganio maidakgipa mandera·grikanirang apsana?

“An·ching jeko bi·a Uoniko man·a; maina an·ching Uni ge·etanirangko mania, aro Uni nikanio namnikako daka” (1 Johan 3:22).

 

Aganchakani: Namgipa bia ka·e donganio adita gelna man·gijagipa dakna nanganirang gnang, jedake jiksesani gisepo saksa sakgipinna kakket ong·grikanirang. Uarangna agre gipinrangkode nangchongmotgipa dake nikjanaba donga, indiba uarangko dakaniko jikgipa ba segipa namnikgenchimode uarangba nangchongmotgiparangan ong·a. Apsan daken Kristian janggi tanganioba ong·a. Jisuni ge·etanirangara gelna man·gijagipa dakna nanganirang ong·a. Unbaksanaba Jisu An·tangni namnikgipa namgipa an·chingni dakna nanggnirangkoba Sastroo an·chingna bikote mesoka. Jedake namgipa bia ka·e donganio ong·a, uandaken Kristian janggi tanganioba uarangko dakanio katchaagen jean an·chingni Ka·sagipa, Jisuko kusi ong·ata. Aroba an·ching Uko namnikatgijagiparangkoba gelna nanggen.

 

  1. Uko namnikatgiparangko dakode mai ong·genchim, uani bidingo Jisu maiko agana?

“Na·simang Angni ge·etanirangko maniode, na·simang Angni ka·saon dongkamgen….. Angni katchaa maikai na·simangon ong·gen, aro na·simangni katchaa maikai chu·sokgen, uni giminan Anga na·simangna iarangko aganaha” (Johan 15:10, 11).

 

Aganchakani: Kristianrangni dakna nanganirangko ja·rikaniara gisik seng·gijan, gokani, kal·stekako man·ani aro niamko kingkot dake rakkianisa ong·a ine diabol a·kange agana. Indiba uan katchaanian gapaniko aro janggi tanganio suakpile pattianikosa ra·baa ine Jisu aganskaa (Johan 10:10). Diabolni tol·anirangko bebera·anichi “name janggi tanganio” ka·tongna saknaaniko aro janggi tanganio ong·gramaianikosa manderangna ra·baskaa.

6. Kristian janggi tanganio maina Jisu dingtangmancha dakna nanganirangko an·chingna on·a?
Aganchakani: Maina uaranga:
“Anchingni namgni pangnan ong·gen” (Deuteronomy 6:24). Jedake namgipa ma·a paarang an·tangtangni dedrangna namgipa dakna nanganirangko skia, uandaken Jisuba An·tangni dedrangna namgipa dakna nanganirangko skia.
Anchingko paponiko naljokatgipa ong·a (Gitrang 119:11). Satan aro pap a·jaona napangaoniko Jisuni ge·etanirang an·chingko champenga.
Kristoni jakurangko maikai ja·rikna nangachim uko an·chingna mesoka (1 Pitor 2:21).
Kakketgipa katchaaniko anchingna ra·baa (Johan 13:17).
Anchingni Una ka·saaniko parakna an·chingna cholko on·a (Johan 15:10).
Sakgipinrangna namgipa dakmesokgipa ongchina an·chingko dakchaka (1 Korinthirangna 10:31-33; Mati 5:16).

7. According to Jesus, how should Christians relate to the evil of the world and to worldliness?

  1. Jisuni agana gita, Kristianranga a·gilsak aro a·gilsaknirang baksa maikai nangrimna nanga?

Aganchakani: Uni ge·etanirang aro ku·pattianirang namen rongtala aro dingtangmanchagipa ong·a:

  1. Agilsakna aro a·gilsakni gamrangna ka·sanabe. Iano (1) be·enni skani, (2) mikronni skani, aro (3) janggi tangao gangbo dakanirangkoba man·chapa (1 Johan 2:16). Pilak paprang ia mingsaon ba bang·bate ia minggittamon ga·aka. A·gilsakna ka·sachina gita an·chingko dakmajona iarangkon Satan jakkala. Jensalo an·ching a·gilsakna ka·sachengna a·bachenga, an·ching Isolni bobil ong·skaa (1 Johan 2:15, 16; Jakob 4:4).
  2. Anching an·tangtangko a·gilsakni dakrangko nangatgija rakkina nanga (Jakob 1:27).

  1. A·gilsakni bidingo da·o ta·rake dakna nangchongmotgipa maia mikrakaniko Isol an·chingna on·a?

Aganchakani: Jisu indake mikrakata, “Ia a·gilsak gita ong·panabe” (Romrangna 12:2). Diabolde jangchigriko jrip dongaigipa ong·ja, ua dongdikgija Kristian sakantikon sinjetenga. Jisu gita (Philippirangna 4:13), an·ching diabolni dakchina agananirangko kimkime jegalgiparang ong·na nanga, aro ua an·chingoni katanggen (Jakob 4:7). An·chingni daka rikanio maibakai uni “sinjetanirangko” an·ching chena bil on·ahaon, ua somoimanchaon, nemen rimilbegipa biapo ga·soltapa gita chacha, uni tol·pinapaniona an·ching ga·soltapangna a·bachenga. Kristian dakbewalkode jinmani daka rikachi ba chanchianichi baseani ong·ja, indiba Jisuni kattarangchisa.

  1. An·chingni chanchianirango maina an·chinga namen simsakbena nanga?

“Maina gisiktango uni chanchia gitan ua ong·a” (Toe Skianirang 23:7).

 

Aganchakani: An·chingni chanchianirango an·ching namen simsakbena nanga maina an·chingni chanchianirang an·chingni dakgni kamrangko ong·kata. “Kristoko manichina pilak mangsongako” (2 Korinthirangna 10:5) bamataniona ra·bana gita Isol an·chingko dakchakna skenga. Indiba Satan an·chingni chanchianirangona “a·gilsakko” ra·bana bimchipe kamko ka·enga. Iako ua an·chingni mingbonga common senserangko jakkalesan mangmang dakna man·aia – dingtangmancha nikanichi aro knaanichi. Ua an·tangni nikani aro knaanirangko an·chingni kosako sinjeta, aro an·ching uni dakmanjoanirangko jegalkamjaode ua an·chingko namen apalbegipa gimaataniona dilanga. Sastro namen rongtale agana: An·ching jekon changni chang nia aro knaa ugitan an·ching ong·a (2 Korinthirangna 3:18).

  1. Kristian janggi tanganio adita dakna nanggnirangara maiarang?

“Jerang bebe ong·a, jerang mikchikima, jerang kakket, jerang rongtala, jerang namnikani, jerang nama inani, maiba namani ong·ode, maiba mitelani ong·ode, iarangko chanchibo” (Phillipirangna 4:8).

 

Answer

Aganchakani: Kristianrang pilak bebe ong·gijaoni, kakketgijaoni, tik ong·gijaoni, rongtalgijaoni, ka·sagijaoni aro namgijagipa kamrangoni an·tangtangko dingtangatna nanga. Uamang iarangko gelgen:

  1. Pilak kakket dakgijanirangko – togiani, tol·ani, cha·uani, kragijako dakani, dakmajona miksongani, tol·e mitakani, aro cha·bokani.
  2. Pilak rongtalgijanirangko – bia kagija turimani, til·ekani, nokdangni manderang baksa til·ekani, me·asa me·asaskako ba me·chik me·chikskako til·ekani, namgijaniko niani, sel·tagija kattarangko aganani, til·ekani kattarangko aganani, ku·atogijagipa ka·dingna aganani, namgijagipa gitrangko knaani ba ring·ani aro doka dam·ani, chrok mesaani, aro TV aro dakmesokanirango mesokgipa bang·a namgijanirang.
  3. Je biaprangan Jisuko anching baksa dongpaatjawa ua biaprangko, jedake nightclubrang (walni somoi chu ringram, cha·ram, chrok mesaram, namgijako dakram biap), chu dokanrang, joa kal·ramrang, katsusaram biaprang, aro uandakgiparang.

 

Hai an·ching mingsing minggamgipa git ba doka damani aro chrok mesaani, TVni, aro dakmesokanirangko niramni kanbegnini gimin ma·sie ra·na adita somoirangko jakkalna.

Git aro Doka Dam·ani

A·gilsakni gita bang·a ring·ani ba doka dam·anirangan (rap, country, pop, rock, heavy metal, aro chrokani musicrang) Satanchi namen rim·kepako man·aha. Uarangni kattarang namgijanirangko de·doronga aro toromna gisik skanirangko nosto ka·a. Git ba doka dam·ani bilni bidingo bebeko am·sandigiparang adita ong·chongmotgipa gisiko nangatbeanirangko am·sandie man·aha – (1) Uarang duk ba sukko u·iatgipa gita taningona napanga, je uarang chanchiani bil gita re·pakanga; (2) Uarang be·enni pilak bakni kam ka·anirangon nangdikea; (3) Knatimgipani ma·sijaon uarang uni ka·tongni rongchu su·aniko, rang·sita ta·rakaniko aro maikoba dakna miksongomangba dakataniona dingtangata; (4) Knatimgipani ong·ronga bewalo chanchianiko dingtangata aro una jadachanganiko ong·ata. Katta grigipa doka dam·animangba mandeni u·ianiko, gisikni skaniko aro chanchianiko dingtangatna bil donga. Iako mingsinggipa git ring·giparang aro dokgipa dam·giparang paraken ku·rachaka. Rolling Stones minggipa dolni dilgipa, Mick Jagger indine agana: “Bilakbegipa gisikni skanini nang·ni be·enni bak gita re·anganiko na·a ma·sina man·a. Uan til·ekna skaniko bariata.”1 Hall and Oates dolni John Oates indake agana, je “Rock ‘n’ Roll inon 99% til·ekani ong·a.”2 Indakgipa doka dam·ani ba gitranga Jisuko namnikatgenma? An·chingni chasong gitalni doka dam·aniranga uamangni montol dakanio aro diabolko olakkianio jakkalgipa apsangipa doka dam·anirangan ong·a ine songsarekoni napagiparang an·chingna agana! Na·a an·tangko indake sing·e nibo: “Jisu angona re·bagenchimode, maidakgipa doka dam·ani ba gitko angara kusi ong·bee Uko ang baksa knatimpachina agangenchim?” Je doka dam·ani ba gitkon na·a name ma·sijachim ukode gelsrangaibo. (A·gilsakni doka dam·ani bidingo ning·tue am·sandianiko dakna sikgenchimode, Karl Tsatalbasidisni segipa Drums, Rock, and Worship ingipa ki·tapko Amazing Factsoniko brebo.) Jensalo an·ching Jisu baksa ka·sanapahaon, Ua an·chingni git ba doka dam·ani bibingo gisikni skanirangko dingtangata. “Ring·ani gitalko Ua angni ku·siko donaha, chong·motan an·chingni Isolko mitelako. Bang·an uko nikgen, aro knegen, aro Jihovao ka·donggen” (Gitrang 40:3). Isol An·tangni manderangna bang·bea namgipa gitrangko aro doka dam·anirangko on·aha jerangan Kristian janggi tanganiko ka·dongatgipa didianiko, gital daktaianiko aro bilakaniko on·giparang ong·a. Jemangan diabolni mandera·gija bikotgipa git ba doka dam·anirangko knatimskaa uamangde janggi tanganio dal·batsranggipa pattianirangko gimaatenggiparang ong·enga. 

 

A·gilsakni gita Chrok Mesaani

Til·ek an·chaaniona dilanggipa a·gilsakni chrok mesaanirang gelna man·pilgija, Jisu aro kakketgipa toromo janggi tangaoniko ekangata. Je somoion Israelrang sonani matchu bi·sani samtangtango chrok mesaaha, unon uamang mite olakkigiparang ong·aha maina uamang Isolkon gualsrangahachim (Re·ongkata 32:17-24). Je somoion Herodiasni demechik chu pekgipa Herod Rajani mikkango chrokaha, Johan Napbolatgipako sko sotaha (Mati 14:6-10).

 

TV, Dakmesokanirang, aro Internet

Nang·ni TV-o, dakmesokaniko niram biapo, aro interneto nienggiparanga nang·ko on·atama, ma chuata? Uaranga nang·ko Jisuna bang·bate ka·sabataona dilangama – ma a·gilsakonasa? Uaranga Jisuko rasong chaatama – ma Satanni namgijagipa kamrangkosa? Kristian ong·gijagiparangmangba bang·a TV aro dakmesokgiparangni kosako jegale agananiko daka. Satan billionrangni mikronrangko aro nachikkolrangko rim·kepaha, je iako dakanichi, a·gilsakko ning·joljol namgijako dakaniona, niam pe·aniona aro ka·donga gri ong·aniona changni chang bikpilatengaha. Changsa am·sandie nianio indake nikna man·aha je TV dongjaode “United Stateso chang 10,000 mande so·otanirang, chang 70,000 drae til·ekanirang aro 700,000 doka satanirang bilsio komigenchim.”3 Jisu, jean nang·na ka·saachim, Satanni an·chingni chanchianirangni kosako ganggopenggiparangko nang·ni mikronrangoniko ra·galchina aro nang·ni mikronrangko Uo donchina nang·ko aganenga. “Angchiko nie jokatako man·bo, pilak a·ani ki·tikrang!” (Isaia 45:22).

1 Newsweek, "Mick Jagger and the Future of Rock", Jan. 4, 1971, p. 47.

2Circus magazine, Jan. 31, 1976, p. 39.

3Newsweek, "Violence, Reel to Reel", Dec. 11, 1995, p. 47.

  1. TV-ko nianio Jisu maidakgiparangko an·chingna sulsul see on·aha, jerangkon an·ching an·chingko dilgipa dake jakkalna man·gen?

“Be·enni kamrang parak ong·a, ua iarang, tileka, rongtalgija gang·a, mite dakaniko olakkia, montol daka, ma·mantina bobil donarang, saigrika, mikbuarang, ka·agaparang, susaarang, dingtang dakarang, ma·mal ekarang, mikbokarang, mandeko so·otarang, pekarang, chrok mesaarang, aro uagita gipin gipin; jedake skango Anga aganaha, …. iarangko dakgiparang Isolni songnokko man·rikjawa” (Galatiarangna 5:19-21).

 

Aganchakani: Ma·sisretjana gita Sastro namen rongtalbee agana. Kosako janapgipa paprangko mesokgipa ba uarangko dakaona sokatgipa pilak TV-ni dakmesokanirangko nokdango dondikatgenchimode, nianiko nina bang·gijasan dongaignokchim. Jisu nang·ona re·bagenchimode, maidakgipa TV-o dakmesokanirangko na·ara kusi ong·bee Uko nang baksa nipachina agangenchim? Pilak gipin dakmesokanirangde Kristianrangni nina namemanchan kragijagiparang ong·a.

  1. Jisuko man·chape, darangni ku·pattianikoba ra·gija da·alo bang·an toromni gita baseanirangko an·tangari dakna ka·dongtoka. Uandakgipa manderangni giminra Jisu maiko agana?

 

Aganchakani: Jisuni jajaa gri agangipa ia kattarangko knatimbo: “An·chingni ia salo, iano, pilak dakani gita, chong·motan sakanti an·tangni nikanio namako, na·simang dakna nangja” (Deuteronomy 12:8). “Badiaba re·aniko mande srongnika, indiba uani bon·kamara siani rama ong·a” (Toe Skianirang 16:25). “Gisik grigipani re·ani an·tangni nikanio nama; indiba ku·pattiako knachakgipa gisik gnanggipa ong·a” (Toe Skianirang 12:15). “Ka·tongtangna ka·donggipa gisik seng·gijagipa ong·a” (Toe Skianirang 28:26).

  1. An·chingni janggi tanganio dakmesokani aro manderangni gisikko salani gimin Jisu, maidakgipa gisik nange mikrakatanirangko on·a?

“Je mande ango bebera·gipa ia chongiparangoni saksako ja·gidotatgen, uni gitoko jatani ro·ong dal·gipako kadingdee uko sagal tu∙ao dubiatan una nambata” (Mati 18:6). Darang mandeba “maikai jongadani ramao nangtinganiko, ba ja·gidotaniko” donjachina (Romrangna 14:13). “An·chingoni pilakba an∙tangna tangja” (Romrangna 14:7).

 

Aganchakani: An·ching dilgiparangni, dal·dalgipa manderangni aro mingsing mingamako man·giparangni nama dakmesokaniko nikna aro uamangni dakmesokanirangko gisik seng·e jakkalna ka·dongsoa. Indiba ia cha·songni a·gilsako, an·ching ia niksenggipa manderangni simsakgijagipa aro ra·chakna man·gijagipa kamrangchi pangnan ka·donga gri ong·ronga. Uandaken Jisuba, an·tangtangni dakmesokanina aro manderangko gisik nangatanina simsakgijagipa Kristianrangna, uamangni indake dakachi manderangko Uni songnokoniko dilsretanio kenbegni donga ine gisiko nange mikratanirangko daka!

14. Chola ba·rarangko aro sona-rupani natapsi, naringrot, jakstem, jaksan ba gitoko gananirangko ganani bidingo Jisuni an·chingna on·gipa dakna nanggnirangara maiarang?

 

 

 

 

Answer

Aganchakani:

  1. Sontole Ganbo Chinbo. 1 Timothyna 2:9, 10ko nibo. Gisik rabo je agilsakni rongtalgijagipa kam cholonranga an·chingni janggi tanganiona be·enni skaniko, mikronni skaniko aro janggi tanganio gaorade·aniko ra·baa (1 Johan 2:16). Sontolgija gangipa chingiparang ia minggittamkon man·chapa aro uarangko Kristianrangna beng·ani ong·a.
  2. Sona-Rupani Natapsi, Naringrot, Jakstem, Jaksan ba Gitoko Gananirangko Galbo. “Janggi tanganio gaoradeanian” iano neng·nikani ong·a. Jisuko ja·rikgiparangde dingtangtegiparang ong·na nanga. Uamangni kam cholonrang sakgipinrangna seng·aniko ra·anga (Mati 5:16). Uandakgipa gananirang rasongko aro de·doaniko an·tangona salbaka. Sastroo, toromoni ga·akanggiparangni aro toromko jegalgiparangni ja·pang ja·dilara ian ong·a. Mesokna gita, jensalo Jakobni nokdang an·tangtangni janggi tanganiko Isolna on·kangtaiahaon, uamang indakgipa gananirangko gope galaha (A·bachenga 35:1, 2, 4). Israelrangni Ku·rachakgimin A·songona napna skang, indakgipa gananirangko ra·galchina Jihova agana (Re·ongkata 33:5, 6). Isaia odai 3 o Isol indake agana je, indakgipa gananirangko (pod 19-23 o janapgimin naderongrang, jaksanrang, skoo pa·tapanirang, jakstemrang, aro uandakgiparang) gananichi, Uni manderang paprangko ka·a (pod 9). Hosea 2:13 o Jihova agana je, jensalo Israel jat Uko watgalahaon, uamang indakgipa gananirangko ganaha. 1 Timothy 2:9, 10 aro 1 Pitor 3:3 o, watata Paul aro Pitor, uamang sakgni indake skiaha je Isolni manderangde sona, hira aro dam rakgipa bosturangchi an·tangtangko nitoatjawa. Isolni An·tang manderangni gananiko nangnikgipa gananirangni gimin Pitor aro Paulni agananiko ka·sapae ma·sie ra·bo: “Sontol aro tom·tomgipa gisik” (1 Pitor 3:4) aro “krara nama kamrang” (1 Timothyna 2:10). Jisu, Parape·a 12:1 o iakon An·tangni kakketgipa mondoliko mesokanichi salko (Jisuni teng·suani aro toromibeani) gangipa rongtalgipa me·chik gita, aro ga·akgimin mondolikoa sona, damrakgipa ro·ongrang aro hirarangchi krugimin dari me·chik gita (Parape·a 17:3, 4) kan·dike agangopaha. Isol An·tangni manderangko Babylononi dintang dakchina agana (Parape·a 18:2-4) aro – indakgipa gananirang jerangan an·tangona rasongko salbakachim uarangko man·chape – uarang pilakan miksonga, aro uni palo an·tangtango Jisuni toromi ong·aniko ganchina. Jensalo an ·ching Jisuna ka·saa, Uni janggi tangani bewalrango janggi tanganian pilakna bateba katchabatani ong·a.

15. Dakbewal aro katta maniara maikai janggiko jokatani baksa nangrimea?

Aganchakani: Kristian dakbewal aro katta manianian an·ching Jisu Kristochi jokaha ine sakkirangko on·giparang ong·a (Jakob 2:20-26). Kakketko agangenchimode, mande an·tang janggi tangani dakbewalko dingtangatjaskal, ua dingtang ong·anio kakketgipa ong·na amja. Dingtangatako man·gimin manderangde, pilakon Jisuni skaniko nikanio aro Ua jechi dila uko ka·sroke ja·rikanio uamangni dal·batsranggipa katchaaniko man·gen.

 

Mite Dakanina Simsakbo

Watata Johanni skanggipa chittio Kristian dakbewalni gimin janapa. Ua chittini bon·ao (1 Johan 5:21), Jisu An·tangni nokkol Johanchi an·tangtangko mite dakaoniko rakkichina an·chingna mikrakataniko daka. Iano Skigipa, jeba an·chingni Una ka·saaniko dondikatgipa ba komiatgipani bidingo aganenga – jekai chasongni dakbewal aro ganding chindingrang, nang·ni gamrang, dakdapani ba nitodapatanirang, namgijagipa dakmesokanirang, uandakgiparang. Kakketgipa dingtang ong·ani chong·motgipa bite, ba kamni bitede Jisuko kusi ong·e ja·rikani aro Uni janggi tangani bewalrangko dakpaanisa ong·a.

 

  1. Kristian dakbewalni kosako an·chinga sakantini ra·chakaniko nisengna nangama?

 

Aganchakani: Nangja. Isolnirang a·gilsakna gokani ong·a ine Jisu agana maina manderang gisikni u·ianirang chu·ongja (1 Korinthirangna 2:14). Jensalo Jisu dakbewal ine aganon, Uni Gisikchi dilaniko am·sandienggiparangna dakna nanggnirangko Ua on·enga. Uni manderang Uni ku·pattianiko dal·nikgen aro katsroke ja·rikgen. Sakgipinrangde uko ma·sija ba ra·chakjanaba donga.

 

  1. Jisuni janggi tangani bewalrangko jegalgipa mandea salgiko maidake nikatgenchim?

 

Aganchakani: Uandakgipa manderangde salgio kusi ong·jawa. Uamang indake jerikitanirangko dakgen je uano walo ringe cha·e, chrok mesae an·sengani biaprang dongjawa, pekgipa ringanirang dongjawa, til·ek an·chaaniko nika niani bosturang dongjawa, tangkana til·ek an·chaanirang dongjawa, til·ek an·chatgipa git ba doka dam·anirang dongjawa, kal·stekanirang dongjawa, ba joa kal·anirang dongjawa. Jisu baksa kakketgipa nangrimgrikani donggijagipa manderangnade salgian “norok” ong·aigen. Kristoni janggi tangani bewalrang uamangna orto grigipasa ong·aia (2 Korinthirangna 6:14-17).

18. How can I follow these Bible guidelines without appearing judgmental or legalistic?

  1. Ia Sastroni dakna nanggnirangko angara maikai jerikitani gri ba niamko kingkot maniani gita nikgija ja·rikna man·gen?

 

Aganchakani: An·chingni pilak dakgnirango mingsa didiatgipa miksonganisan ong·na nangaia: uan Jisuna ka·saaniko mesokani (1 Johan 3:22). Jensalo an·ching an·chingni janggi tanganichi manderangna Jisuko de·doe mesoka ba paraka (Johan 12:32), bang·an Uona salbaako man·gen. An·chingni mingsa sing·anide pangnan, “Iara [git ba doka dam·ani, ringani, TVni dakmesokani, movie, ki·tap, aro uandakgiparang] Jisuko mandera·ani ong·genma? Inesa ong·na nanga. An·chingni janggi tangani somoi antion aro pilakko dakon an·ching Jisuko nikgiparang nanga. Jensalo an·ching Unbaksa somoiko re·aton, Ugitan an·ching ong·a (2 Korinthirangna 3:18) – aro an·chingni samtangtango donggipa manderang skangni sninggiparangna uamangni agana gita uamangba an·chingna aganchakgen: “Uamang aiao inmanaha; aro uamang Jisu baksachim ine uamangko u·iaha” (Watatarang 4:13). Je Kristianrangan indake janggi tanga uamang pangnaba cha·chipilgiparang, jerikitgiparang, ba niamko kingkot mania gita nikgiparang ong·jawa. Niam Gitchamni salrango, Isolni manderanga pangnan toromko jerikitjringgiparang gita ong·pilachim maina uamanga Isolni uamangna gualani gri gisik gnange janggi tangani bewalrangko mesokaniko ja·rikani pal uamangni samtangtango donggipa Kristian ong·gijagiparang gitasa janggi tangna baseahachim (Deuteronomy 31:16; Bichal Ka·giparang 2:17; 1 Serikani 5:25; Ezekiel 23:20). Ia chasongoba ia apsan obostan ong·enga. Darangba gitel sakgnina dangdikna man·ja (Mati 6:24). Jemangan a·gilsak aro uni janggi tangani bewalrangko rim·kingkinga, uamangde uni skanirangko dakpachina Satanchi ka·sine nolanganiko man·gen aro indaken salgiko jegalaniona aro gimaaniona tarigiminrang ong·gen. Iarangoni bikpile, jemangan janggi tanganio Jisuni ge·etanirangko ja·rikskaa uamangde Uni bimangona dingtangatako man·gen aro salgina tarigiminrang ong·gen. Iano jatchio janggi tangani dongja.

 

  1. Kristian janggi tanganina Uni ge·etanirangko ja·rikanio kusi aro katchaaniko man·a gita na·ara Kristona indakpile ka·sana skengama?

 

Nang·ni Aganchakani: ________________________________________________________________________


Nang·ni Sing·anirangna Aganchakmanaha


  1. Angni janggi tangani bewalni bidingo Isol angko maiko dakchina nangnikachim ukode anga ma·sienga, indiba anga iako dakanio a·bachengna skujaenga. Iani bidingo na·ara maiko agangen?

Aganchakani: Iako da·alon dakna a·bachengboha! Pangnaba nang·ni gisikni u·ianio pangchakna nangja. Isol, Sastroni kattarangchi ramako dila (Isaia 8:20). Gisikni u·iania an·chingko ong·gramaianiona dilronga. Ua Jihudi dilgiparang Jisuko datkapna nanga inesa gisiko u·itoka, indiba uamang ong·gijakosa dakaha. Jisuni gnigipa changna re·bapilna skang, bang·an an·tangtangko jokmanaha inesa u·itokgen, indiba uamang uani palo gimagiparangsa ong·skagen (Mati 7:21-23). Gisikni u·ianirango diabol bil gnange kam ka·a. An·ching an·chingni gisikni u·ianio pangchakaigenchimode, ua an·chingko nisiatgniona dilanggen.

 

  1. Badiabarangkode anga namemanchan dakna skachim. Indioba, haida uko dakaniko kosakgilgil nikanio saobarang anga namgijako dakenga ine chanchinaba dongakon ine anga chanchia. Angara maiko dakbo?

Aganchakani: “Pilak ma·manti namgijarangoniko an·tangtangko rakkibo” (1 Thessalonikarangna 5:22) ine Sastro agana. Aro watata Paul indake agana je miterangna on·kanggimin cha·anirangko uni cha·anichi sakoba ja·gitotatode, ua mamungsaloba ua cha·anirangko dangdiktaijawaha (1 Korinthirangna 8:13). Ua indakeba agankua, ua ja·gitota man·gipani chanchianiko ramram dake ra·genchimode aro ua be·enrangko cha·angkugenchimode, ua papko ka·enga.

 

  1. Mondolirango dakna nanggnirangko bang·dame agana aro dakna nanggijanirangkoba bang·dame agana ine angade nika. Uarang angna dim·penggipa pakma gita ong·a. Jisuko ja·rikania iarang pilakna bate nangchongmotgipa ong·jama?

Aganchakani: Oe – Jisuko ja·rikanian nangchongmotgipa ong·a. Indioba, Jisuko ja·rikanio saksa sakgipinni gisepo dingtanggrikani donga. Jisuko ja·rika inani miksonganiko jajagija namedake ma·sina gitade, jedakgipa sing·anirangnaba, Jisuara maiko Sastroo agana uko am·sandie nianian ong·a. Jemangan Jisuni ge·etanirangko ka·sae ja·rika uamang ru·utgijan salsao Uni songnoko napegen (Parape·a 22:14). Jemangan mandeni-dakgipa niamrangko ja·rikachim uamangde Uni songnokoni dilsretangako man·ani chol donga (Mati 15:3-9).

 

  1. Adita Isolni nangnikanirangkode orto gri and nangchongmotgijagipa gita nika. Maina uarang namen nangchongmotgiparang ong·gen?

Aganchakani: Ma·a paani mitam agananirangko bi·sarang orto gri gita nikaia (jekai, “Ramao kal·nabe” ine agananirangkode). Indiba adita bilsirangni ja·manode, indakgipa agananirangna ma·a paako uamang mitelpilgen! Isol baksa toatode an·chingara “bi·sarangsan” ong·aia, maina jedake salgi a·gilsakna chubata uandaken Uni chanchianirang an·chingni chanchianirangna bate chubata (Isaia 55:8, 9). Adita an·chingni ma·sisokgijanirango an·ching an·chingni ka·sabegipa salgini Paao ka·dongchakna nanggen aro Uni nangnikani ong·genchimode an·ching “ramao kal·na gita nangjawa.” Ua an·chingoniko pangnaba mamung namanirangko ra·rikjawa (Gitrang 84:11). Jensalo an·ching Jisuna kakket ong·e ka·saahaon, an·ching ua jajaenggipani namgniko Una on·gen aro an·ching ma·sisokjaengoba Uni skako an·ching dakaigen. Gital atchitaianian chabi ong·a. Sastro indake agana je jensalo an·ching atchitaiahaon, an·chingna a·gilsakko cheanio mamung neng·nikani dongjawaha maina dingtangatako man·gimin mandede pilakon Jisuko kusi ong·en ja·rikna ka·dongchakaigen (1 Johan 5:4). Ua maina nangnikengachim uko namedake ma·sijaani giminsa an·chingni Jokatgipao an·ching ka·dongchakgijaniko mesokanga, uni giminsa an·ching Uko ja·rikna jechakenga.

 

  1. Jisuni ka·saan gapgipa niamrangoniko, dakna nanggnirangoniko aro ge·etanirangoniko angara namgniko man·genma?

Aganchakani: Ong·chongmota! Jisuni on·gipa dakna nanggni, niam, ba ge·etani mingantion bebera·na ampilgijagipa pattianirang donga. Jensalo, itihaso bang·batsrange tottery man·gipako Una katta manigipa dedrangna Isolni bang·bea pattianirang baksa toaton uan gamchatgijagipasa ong·aia. Jisuni niamrangko ja·rikanio adita namgniranga iarangan ong·a:

  1. Jisuni nang baksa dingtangmanchagipa ripeng ongani.
  2. Jisuni nang baksa kam karimgipa ong·ani.
  3. Dos gnangaoni jakgitelani.
  4. Gisikni tomtom ong·ani.
  5. Kenanirangoni jakgitelani.
  6. Agansokpilgijagipa katchaani.
  7. Janggi tangani bakroani.
  8. Salgio biapko manna jajaani gri ka·dongani.
  9. Nambata anseng baljokani.
  10. Churing chupekani aro gipin pekani gri ongani ba miksele dongani.

 

Gam gnangani gimin aganengama! A·gilsako man·e cha·batsranggipa mandeni brena man·gijagipa gamkoba kakketgipa Kristian uni salgini Paaoniko man·a ama.

 

  1. Janggi tangani gadang aro dakbewalni bidingo, sakgipin manderangko dosi gnang ine mesokna ango daito gnangma?

Aganchakani: An·chingna nambatsranggipa dakna nanganide an·tangni janggi tangani bewalko nipilanian ong·a. “An·tangtangko nie nibo,” ine Sastro 2 Korinthirangna 13:5 o agana. Jensalo ong·na nanga gita tiktak an·chingni janggi tangani bewalrang ong·a, an·chingni dakmesokani ku·rang gri sakkiko on·a aro an·ching darangnaba ku·aganna nangani dongja. Beben, ma·a paarango dedrangtangtangna maikai Jisuko ja·rikna nangachim uko u·iatna dingtangmanchagipa daito gnang.

 

  1. Ia chasongo Kristianrangna dal·batsranggipa mitam kenbegnirangara maiarang?

Aganchakani: Dal·batsranggipa knebegnirangoni, an·tangni kakketanirangko bak dakanian ong·a. Bang·a Kristianrangon sakgnina ka·saani donga jean ka·tongko bak gni dakata: Jisuna ka·saani aro a·gilsaknirangna ka·saani, aro uan paparigipa dakbewalrang ong·a. Bang·an maikai uamang a·gilsakko sepang chapchap ja·rikachim uko nikeba an·tangtangko Kristianrang ine chantokkuenga. Ian kam ong·jawa. Darangba “gitel sakgnini nokkol ong·na amja” ine Jisu mikrakata (Mati 6:24).

 

  1. Indioba janggi tanganio dakna nanganirangko ja·rikania niamko manikingkotani ong·jama?

Aganchakani: Saoba janggi jokna ine uko dakjaskal uan manikingkotani ong·ja. Janggiko jokatanide aiao inmanpilgipa, Jisuni indin on·anichisan mangmang ong·aia. Kamchi (ba janggi tanganio dakna nanganirangchi) janggi jokna krenganide janggiko jokatanian ong·srangja. Indioba, an·ching jokmanahani gimin aro Una ka·saani giminsa Jisuni janggi tanganio dakbewalrangko ja·rikode uan pangnaba niamko manikingkotani ong·ja.

 

  1. Kristian janggi tangani gadangara, na·simangni seng·ani teng·suchina ine Jisuni ge·etgipa baksa namrimama?

Aganchakani: Ong·chongmota! Kakketgipa Kristianara seng·ani ong·a ine Jisu agana (Mati 5:14). Ua indake agana, “Uandake manderangni mikkango na·simangni seng∙a teng∙suchina, maikai uamang na·simangni nama kamko nike na·simangni salgio donggipa Paako rasong chaatna man∙gen” (Mati 5:16). Seng·aniko na·a knana man·ja; na·a uko nikasa nika! Manderang Kristianni seng·aniko uni dakbewalo nikgen – jedakde, ganding chindingo, cha·a ringanio, agangrikanirango, chanchibewale dakanio, ka·sachakanio, rongtal an·talanio, nama kamo aro kakketanio – aro uandakgipa janggi tangani bewalna uamang sing·sandigen aro Kristoonaba dilangako man·ani chol donga.

 

  1. Kristian dakbewalara jatni dakbewalming apsan ong·jama? Uarang sal somoini baksa dingtangatako man·a nangjama?

Aganchakani: Jatni bakbewalrangde dingtangatako man·a amaia, indiba Sastroni dakbewal kimkime dongkama. “An·chingni Isolni katta jringjrotna mangrakgen” (Isaia 40:8). Kristoni mondolide dilgipasa ong·na nanga, ja·rikgipa ong·ja. Ua jatni dakbewalchi, manderangni bewalchi, aro sal somoini dingtanganichi ganggopaniko man·na nangja. An·ching mondoliko manderangni dakbewalko dakpaaniona ra·onna nangja, indiba uni palo, Kristoni rongtalgipa dakbewalonasa ra·doskana nanga. Mondolian a·gilsak gita janggi tangaiode, aganaiode, a·gilsak gita nikpaaiode aro a·gilsakni dabewalrangko ja·rikpaiaode, sawasa uko dakchakna re·anggen? Jisu bilakbegipa okamaniko An·tangni manderangna aro mondolina indingipa kattarangchi watata, “Uamangni giseponi re·ongkatbo, aro dingtang ong·bo, aro rongtalgijako dangdiknabe; unon anga na·simangko ra·chakgen” (2 Korinthirangna 6:17). Jisuni mondolide a    ·gilsak baksa ja·rikpaani ong·ja, batesa uko chegipa ong·na nanga. “A·gilsako” namgijagipa billionni billion manderang donga. Mondoli uni ong·sianio bakrimpana nangja. Mondoli kimkime chadengna nanga aro, ka·sachakan gapgipa ku·rangchi, Jisuko knatimchina aro Uni dakbewalrangona re·bachina manderangko okamna nanga. Jensalo knatimgipa mande Jisu baksa ka·sanapahaon aro uni janggiko jakkalchina Una on·kangahaon, Jokatgipa aiao inmangipa kamrangchi una nangenggiparangko dingtangatgen aro Isolni pangkamgipa songnokona uko naljokate rimanggen. Salgiona darang gipin rama gri.

 

  1. Pilak chrokanirangde namgijani ong·chongmotja. Isolni mikkango Daud chrokjama?

Aganchakani: Ong·a – pilak chrokanirangde namgijani ong·ja. Daud, Uni pattianirangna rasong on·aniko mesokani gita Isolni mikkango bilchroka aro chroka (2 Samuel 6:14, 15). Ua an·tangariba chroka. Daudni chrokania ua ja·kora mandeni chrokani baksa apsana jean Jisuni bimungo Pitorchi an·sengatako man·ani ja·mano kusi ong·e bilchrokachim (Watatarang 3:8-10). Undakgipa chrokanirangko, ba bilchrokanirangko, a·rik sanalanirangko man·enggiparangko dakchina Jisu didia (Luk 6:22, 23). Me·chik-me·asa chrokani (jean rongtalgijaona aro nokdangko be·gruataona dilanggenchim) aro til·ek an·chaaniona sokatgipa chrokanirangko Sastro beng·a.

 

  1. Manderangni saksa sakgipinko bichal ka·grikani gimin Sastro maiko agana?

Aganchakani: “Bichal ka·nabe, maikai na·simangko bichal ka·jawa. Maina je bichalchi na·simang bichal ka·a, uachi na·simangko bichal ka·gen” (Mati 7:1, 2). “Uni gimin O bichal ka·gipa mande, na·a jeba ong·bo, nang·ni pa·skani gri; maina na·a sakgipinko bichal ka·on na·a an·tangko, matnanga; maina na·a bichal ka·gipan apsanrangko dakronga” (Romrangna 2:1). Iana bate baditana rongtale agandapkugen? Iano Kristianrangna an·tangkosan ong·nikaiani ba pa·sikani dongja. Jisusa bichal ka·gipa ong·a (Johan 5:22). Jensalo an·ching sakgipinrangko bichal ka·on, Kristoni bichal ka·gipa ong·ani gadangko drae ra·sekgiparang aro Uni bobil chongiparang ong·skaa (1 Johan 2:18) – ian ning·tue chanchina nangchongmotgipa ong·a!

 


Nipiltaianiko Dakani


  1. Janggi tanganina on·gipa Jisuni ka·saan gapgipa niamrangko, jensalo Una ka·saahaon uarangko kusi ong·en ja·rikna skaignok. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Anga Jisuni janggi tanganio dakbewalrangko ja·rikenga, maina anga jokmanaha aro Una ka·saaniara niamko manikingkotani ong·a. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Sastroko segipa chong·motde Jisuan ong·a. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. “A·gilsakna ka·sanabe” inani ortoara an·ching ________________ ka·sana nangja ine ong·a.

____ A·songtangna

____ A·gilsakna an·chingni planet gita

____ Papna, namgijana, aro Isolni rama ong·gijana aro a·gilsaknirangna

 

  1. Maina Jisu an·chingna dingtangmanchagipa ge·etanirangko, niamrangko aro dakna nanggnirangko on·aha? (5)

____ Pangnan an·chingni namgnina.

____ Jedakode an·ching sakgipinrangna namgipa dakmesokanirangko dakna man·gen.

____ An·ching jakgitelaniko ra·angna gita.

____ Jedakode an·ching Kristoni ja·kurangko ja·rikna man·gen.

____ An·chingko paponiko naljokatna.

____ An·chingko dokol ka·na gita.

____ An·chingna chong·motgipa katchaaniko ra·bana.

 

  1. Chong·motgipa Kristian dakbewalna baseani minggni namgipa dakgnirangara: (2)

____ Satro maiko agana uko an·sandie nikani.

____ Mondolini memborrang maiko dakenga uko niani.

____ Nang·ni sing·nirangna aganchakgipa, Ouija boardni ku·pattianiko ra·ani.

____ Jisuara maiko dakgenchim uko an·tango sing·ani.

 

  1. Satan an·chingni mingbonga common senserangko jakkalesan mangmang an·chingko dakmajona man·aia. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Ka·mao on·sogiminrangoni badiagipa Kristianni dakbewalrango Jisuni dingtangmancha ku·pattianirangko aro dakna nanggnirangko on·a? (5)

____ Maikai gana china nanga.

____ An·seng baljoke janggi tangani bidingo.

____ Nitodapatna ganani bidingo, jekai jaksan, nadirong, aro uandakgipa.

____ Olympic skiing

____ Cha·a ringani bidingo.

____ Planeo bilani bidingo.

____ Nokko breani bidingo.

____ Dakmesokani aro sakgipinrangko gisik nangatani bidingo.

 

  1. Maikai dakbewal aro katta maniani janggiko jokatanio nangea? (1)

____ An·ching an·chingni dakbewal aro katta manianichisa jokatako man·a.

____ Jokatako man·gimin manderang dakbewal aro katta manianio simsakgija salgichi re·na ____ tarie dongna nangaiaha.

____ Nama dakbewal aro katta manianirangan mande dingtangaha, ba atchitaiaha ine sakkiko on·a.

 

  1. Anga Jisuni watgalchina agangiparangko watgalna jechakode – jedake nitodapatna gananirang, rock music, ba TVni rongtalgijaniko nianirang – Isol uarangko mite dakani ine chana. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Kristian janggi tanganiara namgipa bia ka·e dongamung apsan ong·a jeon jensalo an·chingni ka·sagipako namnikatna an·chingni miksongani ong·on ua chu·sokgipa ong·a. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Ka·mao on·sogiminrangoni badia minggittamchi Satan manderangko papona dilanga? (3)

____ Uamangni Sastrorangko uamangna donuanichi.

____ Janggi tanganio gangbo dakanichi.

____ Salgio kattarangko seanichi.

____ Be·enni skanichi.

____ Mikroni skanichi.

 

  1. Chanchianio simsakbeaniara namen nangchongmotgipa ong·a maina chanchianirang kamona pil·na man·a. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.

 

  1. Jisuko kakkete ja·rikanio adita namgnirangko ku·rachakaniranga iarangan: (7)

____ Maikai katchinikna nangachim na·a uko u·igen.

____ Na·a bakrobate janggi tanggen.

____ Na·a agansokpilgijagipa katchaaniko man·gen.

____ Na·a an·seng baljokbatgen.

____ Nang·ni knirang gipokjawa.

____ Na·a millionaire ong·gen.

____ Na·a jajrenga gri salgio biapko man·a ka·donggen.

____ Na·a kenanioni jakgitelgen.

____ Na·a Jisuko paltangni ripenggipa gita man·gnok.

____ Na·a gisikni gita tom·tom ong·gen.

 

  1. Angni dakbewal sakgipin Kristianko saknaatode, angara maiko dakgen? (1)

____ Uko namrengaibo. Darangba sakantikode namnikatna man·jawa.

____ Uko mingprakprak dake an·sandibo.

____ Ua mandeko a·pal galna jotton ka·bo.

____ Saknaatgipa kamko dontongbo.

 

  1. Sastroni ku·pattianiko knatimanina bate ramatangko re·na mangsonggipa mandekoa Jisu badine ina? (1)

____ Jakgitele chanchigipa mande.

____ Gisik seng·gipa mande.

____ Goka.

 

  1. Kristian janggi tanganio Jisuni dakbewalko jegalgipa mandede (1)

____ Jensalo salgiona sokon namgipa gisiknirangko rang·gitik namnikna a·bachengaigen.

____ Rongtalgipa songjinmao napena adita salrang skang an·tangni ka·tong rakanina gisik pil·gen.

____ Salgio kusi ong·jawa.

 

  1. Anga Kristona inditan ka·sana skenga jedakode anga Kristian janggi tanganio Uni niamrangko kusi ong·e aro katchae ja·rikna man·gen. (1)

____ Ong·a.

____ Ong·ja.