CHANGPOL BEIYA KIDENG CHEHLHANG
Potdohbu 4:29-5:19
A THUSIM..........
Israel chate jalenna dinga Egypt lengpa henga Mose alut masang chun, ama toh asopipa, Aaron chu Isreal lamkai ho chengse akimupi masalhon e. Hiche kimutonaa chun, Mose leh Aaron in Isrealte chu atilkhou lhon in Pakai angsunga akisuhtheng na dinguvin aseipeh in chuleh Pathen ban gol thahat nan asoh achannauva kon ahuhdoh ding ahitai tichu aseipehlhon e.
Israel chate chu hapta khat sunga nisagi na atoh jiuva Egypt teho jenle na dinga gimtah anahiuve. Hijeng jongleh Mose toh akimuto jou’uva pat in, nisagi seh a cholnga dingin ahung um taove. Hiche jeh a chu pharaoh chu lunghanga Mose leh Aaron jah a chun ahinsei tan: “Nangnin amaho hi natong louvin nakichol sah tai” ati Potdohbu 5:5. (Hilaiya cholngah kiti hi Hebrew paova chu “Shabath.” Atie). “Ipiseina ham itileh aman Israelte chu cholngani(Sabbath) anitsah kit ahitai tina ahi.”
Egypt lengpa jong alung hang behseh in amathu noiya Isreal chate nunsah tei ding tina jeh in akhohcheh a bol ding atin, hijeh chun Pathen houna leh akin bolna dinga umsah manlouvin natoh dimset set in abolpeh tai. Hitin aseiye, “Nanghon tukal mipi chu cheh denna dingin, masanga bang chun changpol pehda tauvin; amaho chu soluvin lang ama ama ding changpol gakipoh sah jenguvin. Ahintin, masanga nadensah jiu cheh jat nadensah jing diu itinama jongle nalhomsah chom louhel dingu ahi.” Potdohbu 5:7, 8.
Mose nikho laiya banga hi, tua hi Pathen in amite dinga thil nasatah ahinbol pan ding ahi. Kinotah a Pathenin amite hi chonset soh noiya kona apuidoh a van caanan lam jon a apuitou ding ahitai. Hijeh a chu avel a, Pathenin amite lungthim hi aleheipeh a CHOLNGAH NIKHO nit hi apoimo dan ahetsah kigot ahi.
SIM DING
Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.
1. Pathenin cholngah nikho (Sabbath) hi Israel miho ding bouva asem ham?
Mark 2:27 Chuin Jesu n ajah uva, “Cholngah ni chu __________ dinga __________ ahi, cholngah ni dinga mihem kisemjoh ahipoi;”
NOTE: Jesu in Cholngahni hi mihem dinga kisem ahi tia asei tengleh, hilaiya “mihem” kiti hi leiset a mihem um jouse kiseina ahi –atil pat, phat jousea um leh muntinna hung um mi jouse aseina ahi.
2. Pathen cholngah nikho hi itih pat aphudoh ham?
Semtilbu 2:1, 3 Hiti hin van le leiset chule asunga thil jouse akisem __________. Athilsemna anatoh chengsea kona ni sagi ni chu Pathenin kicholdo na aneijeh chun hiche ni sagi lhinni chu Pathenin phatthei aboh in asuthengtan ahi.
NOTE: Cholngah nikho hi thilsem hapta kichai jouva ana kiphut doh ahitai.
3. Hapta khat sunga cholngahni (Sabbath) hi ipi nikho ham?
Semtilbu 2:2, 3 “Pathenin ni sagi lhinnin athilsem abonchan ajousoh tan, hijeh chun ni sagi lhinnin athil bol __________ chengsea a konin akicholdo tai. Athilsemna anatoh chengsea kona ni sagi ni chu __________ kicholdo na aneijeh chun hiche __________ __________ __________ chu Pathenin phatthei aboh in asuthengtan ahi.”
NOTE: Semtilbu chapter 2 hi isim tengle Pathenin cholngahni (Sabbath) hi thilsem hapta masapen a-nisagi nia chu asemdoh ahidan veithum jen aseiye. Pathen in cholngahni hi nikho dang bang bangin nidan 24 alhinsah e, ajeh chu hiche nidan phat hi Pathen toh kiguijopna sukhangtu ahi. Satan manchah, Egypt lengpa Pharoah chun Isreal chate chu Pakai cholngah nikho nitsah man louvin alha in anasuboi uve. Hiche banga chu ni nununga Pathen mite jong eima natoh naa ongmanlouva ium diu hi Pathen in ahet jeh a, hiche nidan 24 cholngahni hi anasekhen a Amatoh phat mankhom theina dinga anakoidoh ahi. Hiche cholngahni sehleh hin Pathen in nangtoh kimuto ding agot jing ahi. Kimupi louvin umkhannate!
4. Pathenin itobanga a Sabbath nitheng hi apoimo dan avetsah em?
Potdohbu 2:8-11 “Cholngah nikho chu athenga __________ dingin geldoh jing jengin. Nigup sunga nangman na natoh a, natoh ding aboncha nakitoh ding ahi; ni sagi lhin ni vang chu Pakai na-Pathen dinga __________ nikho ahin, hiche nikhoa chu nangman, natoh kiti khat cha jong natoh louhel ding ahi; nangma nahin, nachapa ahin, nacha-nu ahin, nasohpa ahin, nasohnu ahin, nagancha ahin, nakelkot chengse kallhah asunga lutsa kholjin mi ahin, na natoh thei lou diu ahi.”
NOTE: Potdohbu 20:8-11 hi Pathen thusom pehlah’a alina ahi. Cholngah nikho theng hi thusom peh lah’a ajao thupeh khat ahithei hi, apoimo dan avetsah ahi. Verse 10 chun asei na’ah “Na Pakai Pathen cholngah nikho ahi” ati. Thusom peh sunga hi thupeh alina bou hi “geldoh jeng jengin” tia kisei ahi hichun avetsah chu mihemten khatvei tengleh ahin haimil diu hi Pathenin ahetsa ahi. Pathen thupeh som pal’keh hi chonset ahi (1 John 3:4). Amavang amite chonsetna jeh ahilouleh dan suhkeh jeh in Jesu Christa ahung thi tai (Matthew 1:21).
5. Pathen in cholngah nikho hi ipi melchihna jatni ahi ati em?
Potdohbu 31:17 “Nigup sungin __________ van le leiset __________, ni sagi nin akicholdon akitha-ole,’ kiti laitah hi atonsot atonsot geiya Israel chate leh keima kah a melchihna khat a um jing jeng ding ahi,’ ati tin,” ati.
Ezekiel 20:12 Hiche kalval chun keima hi amaho __________ Pakai chu kahi ti ahet theina diuvin, kei le amaho kah a melchihna dingin cholngah nikho jong hi kanapei.
NOTE: Pathenin cholngah nikho hi athilsem holeh ami huhhingna melchihna ahi ati ahi.
Thuphon 14:6-14, sunga, Pathenin thangkou thum thupoh poimotah isaplhang diuvin eipeuve “Leiset chunga cheng chitin namtin, paotin paotang holeh phungtin leh changtin henga seiphong ding ahi ati (Verse 6).” Thangkou khatna chu ahileh Verse 7 naa aseiyin, “Pathen gingun, loupina peuvin, ajeh chu athutan vaihom phat alhungtai; van leh lei, twikhanglen leh twinah jouse sempa chu houvun chibaiyun ati.” Hiche thangkou hin thupeh alina dungjuiya hou dihtah lama kinungle kitna dinga kouna asem ahi: “Ajeh chu nigup sungin Pakayin van le leiset. Twikhanglen leh twinah jouse leh asunga cheng jouse asem jouvin, nisagi lhinnin akicholnga e ati.” Potdohbu 20:11
6. Jesu in ipi nikho thengtah a anit em?
Luke 4:16 Chuin aseilet doh na Nazareth khoa ahungin; chuin __________ __________ bangin cholngah nin kikhopna in’ah alut’m sim dingin adingtan ahi.
NOTE: Jesu hi ijakaiya eiho dinga vetjui ding ahi (1 Peter 2:21), hichea chu cholngah nikho anit dan a jong vetjui ding ahi, ajeh chu cholngah nikho thengtah a jabol’a nit kiti hi ama chonna ngei mong ahi ati. “Chonna ngei” kiti hi imihina a behden thilkhat kibol chu ahi. Ama che bang banga Christian tehon lam ijot diu ahi (1 John 2:6)
7. Cholngah nikho toh kisaiya Paul chonna ngei chu ipi ham?
Solchahte 17:2 Chuin Paul __________ __________ bangin ahenguva achen cholngah ni thum sungin Pathen lekhabua konin asuhtopin.
Solchahte 18:4 Chule __________ __________ le kikhopnaah thu asuhtopin Judaho le Greek miho chu atahsan dingin ajol lutjin ahi.
NOTE: Cholngah nikho nisagini athenga nit hi Paul chonna ngei jong ahie.
8. Ahileh solchahte ho jong cholngah nikho leh gentile teho toh kimuto jiuvem?
Solchahte 13:42 Chuin apotdoh phat’un cholngah ni kit __________ hiche thu chu sei kit dingin __________.
NOTE: Mundang khat’a jong chun seijuite chu gentile numei phabep toh cholngah nikho in luidung pang khat’a akimu uve ati, ajeh chu hiche khopia chu suynagouge umlou ahi (Solchahte 16:13).
9. Jesu in amite chonsetna jeh a athi jouva jong cholngah nikho hi nit jing nalai ding ahi ati em?
Matthew 24:20 Chule najam nau chu phalbi ahilou le __________ ni ahilou na dingin taovun.
NOTE: Hilaiya hi Jesu in Jerusalem kisumang ding thu asei ahi, hichu AD 70 kuma thilsoh ding asei ahi (kum 40 jouva thilsoh ding ahi). Ahinlah ajamnau nikho chu cholngah nikho toh akitolouna dinga tao jing dingin ateme. Cholngah nikho hi Jesu in ama athi jouva jong amiten anit jing ding apoimo dan akichehsel jenge.
10. Bible hin phat nunung Pathen mite in jong nisagini cholngah nikho chu anit diu ahi tia asem em?
Thuphon 12:17 Chutah chun gul chu numeinu chunga chun alung hangin, amanu chilhah ho Pathen __________ __________ le Jesu thu hettohsah jop amoh chengse chutoh kisat dingin akon-doh tan ahi.
Thuphon 14:12 Hichea hin Pathen __________ ho le Jesu tahsan thu __________ mitheng ho thohhat je thu kilanga ahi. Thuphon 22:14 Hinthing chu lo theina ding le kotpia lut’a khopi sunga __________ theina dinga. avon kisop theng ho chu __________ nom ahiuve.
NOTE: Achunga Bible chang hohin phat nununga houbung asei ahi ti akichen e, chuleh hiche thumun jouse hin Pathen phat nu nunung hobung chun Athupeh anit ding – hichea thupeh alina cholngah nikho nit jong chu um ahi.
11. Ahileh vangam kai jousen Sabbath anit ding ham?
Isaiah 66:22, 23 “Ijeh-inem itile keiman kasemdoh ding Van thah le leiset thah chu Ka-angsunga umden jing jeng ding ahi. Tin Pakaiyin aseiye. Hitobanga chu nason napah-u jong Umden jing jeng ding ahiuve. Lhathah sim lhathah seh ahin, Cholngah nikho sim cholngah nikho seh hileh __________ hing __________ keima angsunga Chibai boh dinga hung ding ahiuve, tin Pakaiyin aseiye.”
NOTE: Bible chun koihileh ton’apat sohcha jouse chun Pathen cholngah nitheng anit jing diu van leh leithah geiya jong anit nalai diu ahi ati.
12. Ahileh tunia cholngahni itiu nisagi nikho (Saturday) hi Jesu Christa nikho laiya cholngah ni nisagi chu hijing nalai hinam?
Luke 23:54-24:1 Hiche ni chu kigot ni ahin, chule __________ ni kipat jong anaitan ahi. Chuin Galilee a kona ahin lhonpi numeiho chun anung ajuiyun lhan le along chu iti akoiyu agaveuvin, akinung leuvin lounam le thao namtui akigot tauvin ahi. Chuin danthupeh dungjuiyin cholngah nin __________ ngah-un ahi. Ahin __________ __________ hapta nin jingpin agotsau thil namtui chu akichoiyun lhan lama chun ahungun ahi.
NOTE: Jesu chu kiginnia (Friday) thingpel chunga kikhenbeh ahitai, hiche chu cholngah ni masang ahi (Mark 15:42). Danthupeh dungjuiyin Jesu jong lhan sunga cholngah ni akichol in (Luke 23:56), hapta nimasanin athoudoh tan ahi – hichu cholngahni kichai jou ahi (Mark 16:1-6). Vannoi leiset a Christian jousen Easter Sunday anit sohkeiyun ahi. Bible chun kichentah in hiche cholngah nikho chu kiginni (Friday) kichai ahin chuleh hapta nimasani (Sunday) lhun masang ahi. Hiche nikho umdan chu calendar jousea beicha hetdoh thei sohkei ahi. (Abelap sim inlang “Dictionary a akisei dan” chuleh “Calender kikhel hitalou ham? Tia kiseibe chu sim in)
13. Pathen in anikho theng khel dinga mi phalna apeh um em?
Thuchih Bu 30:5, 6 Pathen thusei jouse hi adih soh keiye, Akoma kiselte din Pathen chu lum tobang ahi. Pathenin aseisa athu chu __________ __________. Achutilou leh aman naphoa mijou nahilo ding ahi.
NOTE: Pathen in thupeh som anapeh masang jep chun, Danbu Ni Na 5 naa kisei bangin, Athu hi lahdoh theilou, chuleh belap theilou ahidan aseiyin ahi (Danbu Ni Na 4:2). Apeh bang banga chu phatah a nitjoh ding ahi ati. Pathenin a cholngah nikho theng phatthei aboh in (Potdohbu 20:11), chuleh Aman phatthei abohsa thilkhat chu ipi hijongleh phatthei boh chang jeng ahiye,” (1 Thusimbu 17:27). Pathenin ati “Keiman kakitepna sukeh pong ting, Kakamsung sohsa kathusei jong khel ponge.” Labu 89:34. Thuhil chavei hochun Pathen nikho theng chu cholngah nikhoa konin Sunday nikho in akikheltai atijiuve. Ahinlah Pathenin ikipuijang nadiuva Bible eipeuvin mihem thuhil hovang asanlou ding ahi.
14. Sabbath nikho hi nidan ijat a kipan a chuleh kichai ham?
Thempu Dan 23:32 “Hiche nikho chu nang ho dinga thengsela kicholdona hijeng ding, chule an na-ngol cheh dingu ahi; chuche lha, niko lhin ni __________ lama kipat ajing __________ lam geiya nacholdo dingu ahi,” ati
Mark 1:32 Chuin nilhah ahi phat’in __________ __________ mihon ana damlou le thilhavop ahinpuiyun;
NOTE: Cholngah nikho hi kiginni nisalhum a kipan a chuleh Saturday nisalhum a kichai ahi.
15. Thuphon 1:10 naa Pakai nikho kiti hi ipi nikho asei ham?
Potdohbu 20:10 ni sagi lhin ni vang chu __________ na-Pathen dinga cholngah nikho ahin, hiche nikhoa chu nangman, natoh kiti khat cha jong natoh louhel ding ahi; nangma nahin, nachapa ahin, nacha- nu ahin, nasohpa ahin, nasohnu ahin, nagancha ahin, nakelkot chengse kallhah asunga lutsa kholjin mi ahin, na natoh thei lou diu ahi.
Isaiah 58:13 Nangman cholngah nikhoa __________ natuh tanga, Keima nitheng nia __________ __________, Cholngah nikho chu kipa nikho ahi natia, Pakai choldo nikho chu jatah a nabola; Nangma lampi jenga chelouva, cholngah nikho najabola Nangma lunglhaina jeng hol louva, imacha louva gel louva nauma ahileh.
Mark 2:28 Chuti chu ahin Mihem Chapa chu __________ ni Pakai jong ahi, ati.
NOTE: Kitepna lui leh kitepna thah tenia, Pathenin cholngah nichu Pakai nikho ahi akitie. Chujongleh mihon Pakai cholngah nikho chu asuhboh louna dingin jong hetsah masatna abole (Isaiah 58:1, 13). Pathenin, acholngah nikho theng hi mi jousea ding ahi atin (Isaiah 56:2-7). Sunday nikho vang Pakai nikho tin Bible in hoimacha aseikhapoi. Hapta khat sunga Pathen houna nikho maimai bou ahin (Ezekiel 46:1). Aitih a pat hichu hijeng peh ahi.
16. Cholngahni nit thupeh umdol a phattheina kisemsa chu ipi ham?
Matthew 11:28 Tonggimte le pohgihte, kahenga hungun; keiman nang ho __________ sah unge.
Potdohbu 33:14 Hichun Pakaiyin jong, “Keima mi __________ chu nangtoh kilhon jing ding, chule keiman nangma hi choldo-na kapeh tei ding nahi,” ati.
Hebrew Mite 4:5 Chukitman hikoma chun ahiti sei kit leuve: Hite ho __________ a Lut lou ding ahiuve.’ ati.
NOTE: Thupeh som khatcheh hin lhagaova koudoh aneisoh kei ahi. Christian abang danthu kalthem kisaho chun lekhajem pa bou avejiuvin lhagao lam jema kijih chu adonji pouve. Jesu’n vang hiche jem teni hi ania leptoh ding ahi ati (Matthew 5:21, 22, 27, 28). Bible hin veitamtah “choldo” kiti hi huhhingna kiphondoh vetsahna in ahamanchah e. Hebrew Mite 4:1, 4, 9, 10 naa chun hitin aseiyin koihileh hiche choldo naa pengthah dihtah hia chuleh christaa um jing hochun Christian te kicholdo vetsahna dingamnisagi nikho cholngah ni anittei ding ahi ati.
NA KIGELHAHNA
Ajeh chu Jesu Christa in acholngah nikho hi athilsem leh asuhtheng theina vetsahna dia apeh ahin, tua hi hiche nikho theng hi jatah’a nit a aphattheina don ding hi nanopna hinam?
DONBUTNA: __________
ABELAP
Hiche simmun hin abelap a sim ding eipeuve.
Dictionary a akisei dan
Dictionary jousea entries khu vesoh keileu chun, anoiya hohi namu sohkei diu ahi.Saturday (Noun) hapta khat a dinga nikho nukhapen leh nisagi nikho akitie
Seventhday (Adjective) chu nisagi ni ahi (Saturday)
Sunday (Noun) hapta nimasani
Frist day (Noun) Sunday akitie.
Calender kikhel hilou ham?
October 1852 kuma chun calendar hi khatvei anaikikhel e, ahinlah hapta nikho lhingkei chu asuhnohphah ahideh poi. October 4, 1582 akipat’a chu tarik 10 tobang hi kikah manga October 5, Friday nikho pen chu October 15 Friday tia hung lhungkha ahibouve. Anoiya lim kisun doh hin athu chedan chu nahetthemsah inte. Hapta nikho lhingkei chu asuhnohphah ahideh poi tichu namu ding ahi.
OCTOBER 1582
Sun. Mon. Tue. Wed. Thu. Fri. Sat.
1 2 3 4 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
Panorama of Prophecy, Lesson 8 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved

