HOUBUH SUHTHENG

John 2:13-17

A THUSIM..........

Houbuh kimvel holeh asung apoa thil kibol jouse Jesu in amu phat in hatah in alunghimo tai. Mijousen akhut in gancha kithoina asemun chuleh thiljoh miho apohchei chui jengun houin a hungho chutoh aman akineljiuvin thilman sangtah tah in ajoh uve. Vapal ham gin, kelngoite ham gin, chuleh bongchal kitum lellul husagin leh daipal kigen sunga gancha hamgin kithongse hotoh a-ui athang-nam chu akigomkhom in houbuh sung asu-poldeh tauve.

Hitobanga thil ahung sousang ding hi Pathen thilgon hilouhel ahi. Solomon in Jerusalem a houin masapen asah chun, mihon Pakai houbuh ngaisahtah’a mihon jana apeh dan dan uchu akisah sungin khetbuh gin jong aginlam akijakhapon ahi. Manchah ding song kikam holeh thingpeh jouse atsa leh tansa ngen a ahin pohlut jiuva, thipchet a houbuh kimvel a apohlut jiuva abanleh akilden uleh kichai jeng anahie (1 Lengte 6:7).

Chutah chun Jesu Christa in khao akihol in ajepna asemin chuleh akhut’a ajilkhum in. Hichun Pathen chapa chu a-eojah jengin sumkon gin kithong bangin: “hiti ho hi hia konin podoh un; Ka Pa inn chu sumkolveina inn in bolhih un” John 2:16. hitin akisun e, ‘Ka inn chu taona inn kiti ding ahi, ahinlah nanghon gucha michom ho inn naso tauve,” ati Matthew 21:13. Aman jong amun muna gancha kihen hochu asulham in alhadoh in chuleh sum lheng ho dokhang jouse abonchan abohlhah pehtai.

Amahon jong muntinna um Pathen maiso hung kilah bangin aheuvin, sumkolvei jouse chu houbuh leitol langa ajamdoh un akinunghei ngam khat jong aumpouve. Hichea mihon amuchet dinga Jesu’n adeipen chu van Pathen mi ngaiutna dihtah leh thengtah chubou ahi. Hichejeh a chu houbuh sung kai-lhang tobang asojengu chu alungthim hatah in asunalheh e.

Achesa Kum tamtah masanga pat’a Daniel themgao in houbuh suhboh hiding ahi tia anaseimasat ahitai, Pathen thutah chu toltoh lhopha hiding chuleh amite hon adoudal ding ahi. Chutengtah leh Pakai chu houbuh sutheng dinga khatvei hungkit ding ahi anatie.

SIM DING

Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.

1. Daniel in themgao thilmu kidangtah aneiyin hichea chun kelngoichal aki ni neiya amue (Daniel 8:1-4). Hiche kelngoichal chu koi vetsahna ham?

Daniel 8:20 Chule nangin namu aki ni neiya kelngoichal chu, aki te ni hi __________ lengpa le __________ lengpa ahilhone.

2. Aban a Daniel in kelchal amit tenia kikah a Ki lentah khat neiya amukit e. Hiche chu ipi kivetsahna ham?

Daniel 8:21, 22 Kelchal vang chu __________ lengpa ahin, amit te ni kah a aki lenpa chu Greek leng __________ ahitai. Chule hiche aki chu akivoh boh a, ama khel’a aki li ahung dondoh jeng banga chu hiche lengpa nam mite lah a kona hi, ama thahat vang hilouva, lenggam __________ jen hung khangdoh ding ahi.

NOTE: Kelchal chun Greek lenggam avetsah ahin chuleh aki lentah khat chu lenga hung pang masapen, Alexander the great ahi. Hiche nunga aki li hungdoh kit hochu ama general mili ho ahiuve, Alexander thi jouva alenggam kihom khen ahiuve.

3. Ki li holah’a chun aki neokhat ahung kehdoh e. Hiche kineo chun “koi thaneina avetsah ham”?

Solchahte 18:2 Hiche lai chun Claudius-in Judaho jouse aboncha __________ a kona potdoh dinga thu apeh jeh a ainnepipi Priscilla toh Italy gama kona hung lhungtil Pontus gama peng Judah mi khat amin Aquila chu amun amani henga chun achei.

NOTE: Hiche “Kineocha” hi Pathen mite sugenthei tu, thil theng ho lhopha pa, chuleh Jesu Christa doudal – Pagan Rome leh Papal Rome thaneina vetsah ahi. Greece lenggam jouva vaihom chu Rome ahi in, hiche lenggamte chu hatah’a hung khanglen ahiuve.

4. Hiche kineo chun houbuh asuhboh ding ahi tia Daniel themgao kivetsah ahi. Ahung kisuhtheng na ding phat chu itihgeiya sot ding ham?

Daniel 8:14 Chuphat’in khat chun khat jah a aseipeh-in, “Nilhah le jingkah sangni le __________ __________ geiya hitia hi um ding ahin, chujou tengleh muntheng jong aumna ding dol’a kikoiya kithah semdoh ding ahi,” atipeh e.

NOTE: Hilaiya ni 2,300 themgao thilmu hi gaothu phattep lah’a dinga asaopen ahitai, ahivangin hoiya sim pat ding ham tichu Daniel 9:25 na’ah akimupan e.

5. Ahileh Kineo in Pathen mite abolset a chuleh thutah asuhchatvai phat’a chu Daniel themgao itobanga um em?

Daniel 8:27 Chujouvin Daniel kitipa keijong nikho phabep sungin kati aja behseh jengin kanatlo tai; chujouvin kathouvin lengpa natong kinbol din kachetai: ahi-vanginla kathilmu chun eilung gimsah jing jengin, he la __________ __________ hih hel’e.

NOTE: Khonung tengleh Pathen mite chunga hunglhung dingho hi nasaval in Daniel chu lungkham a phat ichan hamkhatpi natlo ahitai. Hijeng jongleh ni 2,300 gaothu phattep thudol hi Daniel hihenlang aloiho hijongleh abul langa koiman ahechen joupouve.

6. Simmun kit pa, Daniel 9 naa hiche gaothudol hi Pakai vantil in kichenjo deuvin ahin hilchen tai. Agaochanna masapaa chu aphat ichan a sao kipe ham tichu kiseidoh lou lai anahi?

Daniel 9:24 “Namite le nakhopi theng chung changa suh khel suhbeina ding, chonset suhmangna ding, themmo thoidamna ding, tonsot’a dih poh lutna ding, themgao thilmu le themgao khapna ding, muntheng chungnung thao nu kitna dinga hi kum jat hapta __________ __________ lut dinga thugahna kibolsa ahitai.

NOTE: Daniel in Ni 2300 thudol a gaothu amu kum ijatham khat jouvin, ahenga vantil khat khuveng vungin ahung lenglut in agaochan thudol chu ahin suttoh peh e. Athilmu thudol sunga chu Hapta 70 hi amite leh khopi theng Jerusalem chungchang thudol a dia kikatdohsa ahi dan vantil chun aseipeh e. Pathen in anamlhen Isrealte chu – kum 490 phat apeh bea hiche sunga chu Pathenin namlhen khat dia akoulo-nau ajeh Messiah thudol chu vannoiya aphondoh sohkei diu ati ahi (Daniel 9:23-24).

7. Ni 2300 leh Hapta 70 phattep thudol hi iti phat laiya hinsim pan ding ham?

Daniel 9:25 Hijeh chun kihet themin. Jerusalem kisemphat’a __________ __________ ding thu kiseidoh a pat leng chapa thao nusa khat hung ding gei hi hapta sagi lhing ding ahi. Chujou tengleh hapta somgup le hapta ni sunga Jerusalem khopi chu kisapha kit’a. aveng ningkoi dung akholai dung jouse kisempha ding, amavang genthei hesoh pum puma kibol ding ahi.

NOTE: Pakai vantil chu Daniel themgao henga ahungin Ni 2300 leh hapta 70 gaothu hi Jerusalem semphat a sahphat ding kiseina thupeh akona sim pat ding ahi ati. Hiche phat laitah’a chu Pathen mite hi Persia lenggam sunga sal tang ahiuve. Artaxerxes in 464 Bc kuma lengvai ahinpoh ahin, thupeh aneiya chu alengvaipoh na kum sagi lhing ahitai (Ezra 7:7). Chuleh Artaxerxes in 457 B.C kuma thupeh anabol hi Jerusalem kisemphat leh sahphatna ding thupeh kibol holah a lahtheipen ahi.

8. Pakai vantil chun aseiyin 457 BC kuma pat hapta 69 ihinsim touva ahileh, leng chapa thaonu khat hungna phat alhingchet e. Hiche chu sohtahbeh hinam?

Solchahte 10:37, 38 Johnin alhangsaple baptize chan nungin Galilee a kipanin Judea gam pumpia achal sohtan ahi, hiche thu hi nanghon naheuve. Hichu hiti hi ahi, Pathenin Nazareth Jesu chu Lhagao Theng le loupinaa __________ anu ahin, ama muntinah avahle avahlen thilpha abollen, satan bolgenthei hesohho abon- chan aboldamin ahi: hichu Pathenin aumpi jeh ahi.

NOTE: Henge asoh tahbeh nai. Hichea hin thil kidangtah asoh e. Kum ajaa sim masangpeh a Lhagao Thenga kona Jesu Christa thaonu ahipet chun, hiche guilhunna ding gaothu anakisei masa e! “Messiah” kiti hi Hebrew paova thaonu tina ahi chuleh “Christ” kiti jong greekte paova hiche seina mama ahikite. Luke 3:21, 22 naa lhagao thenga kona thaonu ahina chu baptize abolpet a chu chang ahi ati. Tun hiche ven. Bible a gao thilmu ahitengleh, nikhat chu kum khat toh kibang ahi (Minbu 14:34; Ezekiel 4:6; Luke 13:32). Achutileh 457 BC akona Hapta 69/Ni 483 igopkhom a(69x7=483) ahileh AD 27 hunglhung chet ahi.

Jesu in Messiah hina anatoh chu A.D 27 baptize achanna chu kipan ahi, hichu 457 jouva pat a kum 483 kichaina chet ahi. Hichejeh a chu Jesu in baptism jouva bou Pathen thusei apat a “Phat alhingtai, Pathen gam jong anaitai” ati Mark 1:15. Hichea hi Daniel 9:25 naa themgao thilmu phat hi aseina ahi.

9. Abanleh ipi gaothu guilhung nalai ding ahi ati em?

Daniel 9:26, 27 Hapta somgup le hapta ni akichai leng. thao nusa pa chu __________ ding, imacha bol ding aneilou ding ahitai; chule ahung dinga kiseipa leng chapa chu amiten khopi le muntheng asuhmang diu ahi. Akichaina chu twisoh banga hung umdoh ding, akhonna leh gal hung uma. ahomkeova kijam kit dia thugahna kisemsa ahitai. Chule aman mi tamtah toh hapta khatseh seh dia kitepna nasa tah abol ding; hiche hapta __________ __________ sunga chu kilhaina gantha jong asuh hai ding, thilto jong akha ding ahi; khopi sugama pangpa chunga achaina chu twisuna akisun lhah masang-sea. mi sugama pangpa chu thet umtah tah lhaving te chunga toujing ding ahina-laiye.” ati.

NOTE: Gaothu aban a guilhung dia kisei chun Jesu Christa chu paidoh a um ding, ahilouva leh hapta 70 hapta nukhahpen akim laitah leh ama chu kikhenbeh ding ahi ati. Achutileh AD 27 kuma thaonu ahijouvapat a kum thum leh akeh isim pheiya ahileh AD 31 kum ahung lhunge, hichu Jesu thingpel a akikhetbeh kum ahitai. Hiche phat laitah chun athi in, houbuh sunga pondal kikhai jong achung apat anoigeiyin a-ehlha in kehni akiso e (Matthew 27:50, 51), hichun avetsah chu ahileh masanglai thempu dan leh gancha pumgo thilto ho jouse akichaitan, Ama chu Pathen kelngoinou vetsahna ahitai. Anoiya phattep guilhun dan alim hi ven.

10. Jesu in aseijuiho jah’a koite henga Pathen thu nalhangsap masat pen diu ahi ati em?

Matthew 10:5, 6 Hicheng som le ni chu thu apen asol’in, “Chidang namdang koima lampi jot hih-un, chule Samaria khopi sung khat cha a jong lut hih un; amavang chu sangin. __________ insung mi amangsa kelngoi henga cheuvin.

NOTE: Jesu aseijui ho jah’a judate henga Pathen thu asei masah diuvin thu apei, ajeh chun amahon messiah akisanna uva asochat theina diu kum 490 phat kitteppeh lah’a chu kum thum leh akeh bouseh aneiyu ahitai. Daniel 9:27 naa themgao thilmu in aseina’ah Jesu in hapta khat sunga (kum sagi) mitamtah toh kitepna asemdoh a, huhhingna kot ahondoh ding ahi. Ahinlah Jesu chu hiche hapta keh khat sunga chun thengpel chunga khetbeh ahitai, achutileh athijouva mitamtah ipity kitepna asem thei ham? Hebrew Mite 2:3 naa adonbutna akimui: “Huhhingna loupi hi nahsahmo leuhen eiho iti isochat dingu ham? Hiche huhhingna hi amasa Pakai kama asei, aja hon eiho dinga aphudet ahi.” AD 34 kuma Stephen songa aselih uchu amaho dinga kipana thupha akisannom lounau akhonnakheh chu ahitan, hichan gei kum thum leh akeh jen sunga chu seijuiten juda ho henga Pathen thu asapleuva vahleu anahiuve.

11. Pathen anamlhente dinga ipi thu aseimasah em?

Matthew 21:43 Hichejeh a chu keiman nang ho jah a kasei ahi. nang hoa kona Pathen gam __________ agadohsah __________ mite kipe ding ahi.

NOTE: Jesun judate henga kichehsel in anaseimasa dem dem e, Juda namlhen ahinau chu amahon Messiah akisan nomlou uva ahileh nikhat leh hung mang ding ahi anatie.

12. Achutileh Matthew 21:43 naa “Namdangte” tia kisei Pathen namlhen hung hiding ho chu koiho ahiuve ati ham?

Galatia Mite 3:29 Chule nangho __________ a nahiu le Abraham son nahiuve, thutep bangtah-a chu gou lo ding nahiuve.

Rome Mite 2:28, 29 Apolama mi mua Judah mi hichu Judah mitah ahipoi, apolam ati chunga cheptan jong chu cheptan ahipoi. __________ Judah mi hibou chu __________ mi ahin, chule lekhajema hilouva lhagaova lunggil lam cheptanbou chu cheptan ahi; ama chu mihem pachat loa hilouvin Pathen pachat alojoh ahi.

NOTE: AD34 kuma Stephen songa selih ahitoh kilhon chun (Solchahte 7:58, 59), Juda namlhen hochu Pathen namlhen ahinauva pat in paidoh ahitauve. Ajeh chu Pathenin amaho dinga tohgon asem jouse anungsun uvin, hijeh a chu phat-nunung themgao thuhil hohi Israelte toh akisamkaina imacha aumtapoi. Tua hi koihileh Christa kisan jouse chu namlhen ahitauvin, chuleh Pathen Israel tahbeh ho chunga kiteppna anabol jouse jong hi tahsan jal’a Israel mi hina changho dia bou kisim ahitai (Rome Mite 9:6-8)

13. Daniel henga thu hungsei vantil dungjuiya, kum 2300 kichai jouteng ipi um ding ham?

Daniel 8:14 Chuphat’in khat chun khat jah a aseipeh-in, “Nilhah le jingkah sang ni le ja thum geiya hitia hi um ding ahin, chujou tengleh __________ jong aumna ding dol’a kikoiya __________ semdoh ding ahi,” atipeh-e.

NOTE: AD 34 kichaiya chu Ni 2300 gaothu guilhunna ding kum 1810 vat ahitai. (Diagram chu velvetkit o). AD 34 apat a kum 1810 igop touva ahileh AD 1844 thingna pul laitah ahunglhung e. Vantil chun hiche phat teng chuleh, Van houbuh chu suhthenga um ding ati ahi. (Leiya houbuh kisa chu AD 70 kuma anakisuse ahitai) Van houbuh sunga thempu chungnung ineiyu Jesu Christa (Hebrew Mite 4:14-16; 8:15) chun 1844 kuma chu van houbuh sunga chonset kisim jouse asuhtheng pan ahitai (Thuphon 20:12; Solchahte 3:19-21). Hiche thutanna hutkhat a kibol masa chu thutanna-masa (pre Advent judgement) akitin hichu Jesu Christa hungkit masanga um ding ahi.

14. Thutanna-Masa a hi koiho chungthu kive ding ham?

1 Peter 4:17 Ajeh chu __________ __________ kipana thu kitan ding chu aphat anaitai; chule hichu eihoa akipat le Pathen Thupha thua nung louho kichaina iti tan tem?

NOTE: Hiche thutanna-masa sunga hi Pathen cha kahi kiti jouse chungthu kive masapen ding ahi.

15. Thutanna masa pa phat a chu ipi chungthu akhol diu ham?

A. Thuphon 20:12 Hiche laltouna maiya chun mithiho jouse alen aneo adin kamun; chujouvin lekhabu phabep khat aphongui; chuin __________ lekhabu atiuvin achom khat jong a phongun ahi; chunin chuche lekhabua kisun dung-jui chun mithiho chu ama ama thilbol dungjui cheh-in athu atantauvin ahi.

B. Thuhilpa 12:14 Ijeh ham itileh Pathenin __________ __________ jouse hi, thilpha hihen lang thilse hijongleh guhthima kitong jouse puma chu thutanna muna ahinpoh lutsoh kei ding ahi.

C. Jacob 2:12 __________ __________ athu kitan ding ho thusei bangin thu seiyun chule chutima chun bol’un.

NOTE: Thutanna photchetna dia van a lekhabu kiphong ding ahi, hichea chu mihem jouse ama ama hinkho thusim umsohkei ahi. (Labu 56:8 jong ven). Pathen dan thu thusom hi thutan naa kimang ding ahi (Thuphon 22:14).

16. Thutanna muna Pathen hi eiho hehpa hiham?

Thuphon 12:9, 10 Chuin dragon len chu gul lui, __________ le satan kiti vannoi pumpi lhemiha a chu, ama chu leiyah lelhah-in aumtan ahi; chule asolchah ho jong chu amatoh lelhah than aumtauve. Hichun keiman van’ah o nasatah khat kajan ahi; hichun: “Tun huhhing, thahat lenggam i Pathenuva Chule thunema chu a-Christa a ahi-tai; Ajeh chu isopiteu hehsea chu Akileh lha a ahitai, Ama chun i-Pathen henguva amaho chu Asun ajana __________ jingji ahi.

NOTE: Pathen chu eihehse pau ahipoi, satan joh ahi. Vangset umtah in, tulai Christian hohin Jesu in thutanna anei nileh ihoidoh nadiuva Jesu in Pa pathen chu eijolpeh nauvinte atiuve, amavang jesun hitin aseiye, “Pa jengin jong na ngailui” ati John 16:27.

17. Thutanna-Masa sunga hi kachanga kadin ding ham?

A. Jesu eiho dinga palaiya lhaipa ahi (1 John 2:1)
B. Jesu eiho dinga thutanna’h ahi (John 5:22)
C. Jesu eiho dinga kitah tahleh hettohsah phatah ahi (Thuphon 3:14)

NOTE: Nachanga nadinlou ding ahi. Thutanna muna hi Christa chu eiho dinga thu semtoh, thutan pa chuleh saakhi ahi. Jesu’a dinga nahin pouleh, mangthah ponnate (Rome Mite 8:1; Colossae Mite 1:12-14)!

NA KIGELHAHNA

Thutanna muna Jesu chu nanga dinga thu semtoh pa ahia leh, nangma chung thu ajotei ding ahi. Tunia ama dinga nanhinkho nakipehlut nom em?

DONBUTNA: __________

ABELAP

Hiche simmun hin abelap a simding eipeuve

Hapta khat moh nalai:
Bible student khonkhat loiyin Daniel hapta 70 (kum 490) sunga hin hapta nukhah pen (Kum 7) hi akaikhen uvin phat nunung tengleh Antichrist natoh leh seven-years tribulation hung umna dingin ahil jiuve. Hitobang thuhil hi Bible toh akijopmatna aumpoi.

Thutah themkhat velvet ute:

A. Kum 490 themgao thilmu phattep hi, Daniel 9:2 naa Pathen mite kum 70 kaimanga aum nau kum kisim tobanga sim phei ding, abangkhai umsah lou ding ahi.

B. Hapta nukhah pen sim patna ding chu Jesu christa baptize bol kum AD27 ahi. Hiche jeh a chu thu ahinsei pat a chu “Phat alhingtai” ati ahi Mark 1:15.

C. AD 31 laiya thingpel chunga athipet a chu, Jesu apengin “Akichai tai” ati. Hiche hi Jesu Christa in Daniel 9 naa athi ding thu kisei abulhitna chu ahi. Anoiya banghi ahi:
1. “Messiah” chu paidoh hiding ahilouleh kikhenbeh ding                                    (Verse 26).
2. Aman “kilhaina pumgo thilto” jouse akichaisah ding, hichu                    Pathe kelngoinou dihtah ahia athi chun avetsah ahi                                  (Verse 27; 1 Corinth 5:7; 15:3)
3. Aman mi tamtah toh kitepna asem ding ahi (Verse 24)
Messiah hung ding ahi tia kisei banga Ama aphat leh amun amoul kitohchet chet a ahung lhun hin, ni 2300 gaothu leh hapta 70 (kum 490) gaothu hi thon ngailouva adihdan aphondoh ahi.
Panorama of Prophecy, Lesson 11 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved