BABYLON NEHLECHAH NUNGSUN
Daniel 1:1-21
A THUSIM..........
Leng Nebuchadnezzar in Jerusalem khopi agalah jouvin, juda mi asang a sim Babylon gama soh leh sal a dingin ahin kailut uve. Lengpa in jong asohpa Ashpenaz chu thu apen, sochang dia kikailut juda miho lah’a chun khangdong thahat sese ahin lhendoh a leng pa kin abol theina diuva kum thum sung Babylon teho chihna leh thepna ajildiuvin aseipeh tai.
Daniel, Hananiah, Mishal, chuleh Azariah ho chengse hin Ashpenaz lung atohlheh jengun hijeh chun lengpa insunga puilut ahitauve. Hijongle hichea chun boina khat aumdoh tai. Hiche golhang khangdong ho nehlechah ding chu atui, a-el, sa leh nga, juning jukha Pathen in nehdinga aphallou nehlechah jeng adimlha jeng tai.
Lung lhailou tah a umsang in, Daniel in ama leh aloiho thum nehleh chah dingin anche bouseh leh twi theng athum tan ahi. Lengpa sohpan jong amaho thilthum chu hah asalheh jenge. “Hitia anche bouseh neh puma nadam theilou diu ahi” atipeh e. “Hung dammo leu chun lengpan kalol atanlo bep ding ahi”atitai. Hijongleh Daniel in olchan aseitei teiyin, nisom sung neipatep unlang, hiche sunga chu lengpa anneh tuitah tah neho toh koiya hoijom neive un atitai.
Hiti ding chun akinopto un, hiche nisom sung chun Hebrew golhang mili ho chun anche leh twibou ane-un aum taove. Ahileh patepna nikho ahung kichai ding phat chun, Daniel leh aloi mithum chu akivelha tan ahileh “athao theiyun, amelhoi theiyun, atahsau aphajo in lengpa anneh tuitah tah neho sang chun imajousea aphajo un achamkim jo tauve.” Daniel 1:15
Kum thum jouvin, hiche golhang mili hochu Leng Nebuchadnezzar in patepna aneiyin, amaho loicha hi Babylon gamsunga miching mithem jouse sangin ale-jat somin achingjo tauve. Daniel hi kum 100 lhingdehchet ahinge tin Bible chun aseiye. Ipi lom lom in akithopiuva Daniel leh aloi mithum hochu ching uva, damthei jova, chuleh hinkho sot jo hiu ham?
SIM DING
Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.
1. Pathenin mihemte nehlechah masapen dinga (original diet) anapeh chu ipi ham?
Semtilbu 1:29 Pathenin hitin jong aseiyin, “Vetan, keiman leiset chunga muchi phung jouse le thing __________ __________ jouse abonchan nangni kapedoh tai, aboncha hi neh le chah a naman lhon ding ahi.
2. Adam leh Eve achonset jouva chu, Pathenin nehlechah dinga ipi ahapbe peh lhon em?
Semtilbu 3:18 Chule nang doudin theimi ling le meithai seltho ling hungkeh intin, Chujongle tollhanga __________ lou hing naneh ding ahi.
NOTE: Mihem te nehlechah masapen chu theiga, amunei anahie. Adam leh Eve achonset lhon phat in Pathenin in anehlechah lhon dingin anche louhing ahin hapbe peh in chuleh hinna thingga chu anehlhon lou ding ahitai.
3. I-Tahsau dam tah’a aum ding hi Pathenin agelkhoh em?
Matthew 4:23 Chuin Jesu Galilee gamsesea avah le avah len akikhop nau in tinah thu ahillen, gamsung Kipana Thupha ahillhang len, miho ahivei jouseu chule adamlou jouse __________ tan ahi.
3 John 2 Ngai, nalhagao phattheina achan banga chu imalam jousea naphat theiya __________ __________ kataojie.
NOTE: I-tahsau damtheina hi Pathen a dinga thil poimotah ahi tihi Bible in eihil uve. Jesun thu tamtah asei bangin mi jong asudam in ahi. Hinkho sotna dingleh damtheina dinga Bible in thumun tamtah asei ho jui ding inei uve.
4. Isreal chaten Pathen thupeh ajui uva anit jinguleh, alah uva natna leh hise ho kalahmang ding ahi tin Pathenin kitepna aneiye. Pathenin akitepna atuhdet jing em?
Labu 105:37 Pakaiyin Israel chu sana le dangka kengin ahinpuidoh-in, Israel phung lah a __________ __________ aumpoi.
NOTE: Pathen miten gamtep gap ahinjot laiyuva, anam pumpiu koimacha ana adamo umlouhel chu gah ngaito temin!
5. Ipi dinga Pathen dinga nadam thei ding hi poimo ham?
1 Corinth Mite 6:19, 20 Ahilou jongle Pathena kona naneiyu Lhagao Theng nalung sunguva chenga chu natahsau hi __________ __________ ahi ti nahet louvuham? Nangho nanghoa tum nahipouve; nangho man kipea kichosa nahitauve, hijeh chun natahsa chunguvah Pathen choianun.
Rome Mite 12:1 Chuti ahi jeh chun, sopite, Pathen lungset vang hin __________ chu longlhen thengtah gan __________ bangin Pathen lah thei doltah-in Pathenah kipeuvin, tia kahil nahiuve. Hichu nalunguva lhagaova nahounau ahi.
NOTE: Pathenin itahsau hi ama intheng chenna dia adei ahi. Hijeh a chu longlhen thengtah banga ama chenna thei dinga ium diu ahi.
6. Dam thei tah a umna dinga Bible thusei jui ding hochu ipi ham?
1 Corinth Mite 10:31 Chuti ahi jeh chun __________ __________, nadon jongule, nabol jouseu Pathen loupina ding jengin bolun.
NOTE: Hinkho phatakeicha man jing ding iumchan ichaloh dan, thusei dan jouse vetchil ding – ineh leh idon changeiya Pathen loupina dinga bol ngai ahi.
7. Christian ho dinga khamtheina Ju hi don ngei ham?
Thuchih Bu 20:1 __________ kiti hi mi dai chavaiya pang ahin, __________ thei kiti jong hi kinah ki-baona tah ahibouve. Hijeh chun koi koi hijongleh Khamna theiya lop’a chu miching ahipoi.
NOTE: Khamna thei Ju don kitiho hi Pathen thutheng in hatah’a ajahda ahi. “Ju (wine)” kiti thuchang hi Bible in lengpiga chol’a kibil leh kibil-lou hoichepen hijongleh seina din amang jie. Chuleh tulaiya sapten “Cider” tia aseijiu jong hi hitobang mama chu ahikit e. Thuchih Bu 23:29-32 naa Bible in chol a kibil Ju umdol chu aseiye, chuleh hitobang ju chu Pathenin vejong vehih un eitiuve! Christian tehon iman thei diuva kisei ju umsun chu “Ju thah (New wine) chol kilhahlou, lengpiga ju hokhu hiding ahi. Isaiah 65:8 Ju thah (lengpi twi) hi aga lomlah bouva kimehlha ji ahi.
8. Koihileh atahsa suboh ho chunga Pathenin ipi abol ding ham?
1 Corinth Mite 3:16, 17 Pathen intheng nahiuva nasunguva Pathen Lhagao achen chu nahet louvu ham? Pathen in theng __________ chu Pathenin ama chu __________ ding ahi. Ijeh-inem itile Pathen in chu thengtah ahi, nangho jong chutichu nahiuve,
Potdohbu 20:13 “__________ natha lou ding ahi.”
NOTE: Ipi thil hijongleh dam theina toh kitoh lou tahsa suse chuleh hinkho sotlouna ding hochu dalbol ding ahi. Apet in thi hihjongleh hitiho jouse chu aboncha eima-kithana (suicide) ahi. Hichea hi, louchang phalou neh, momthei, cheptho, chuleh donthei donmo jouse caffeine changeiya tahsa suse thei jeng ahiuve. Kohileh henasasaa atahsa phatmo ding leh suse chan chu Pathenin ama asuhmang ding dol ahi.
9. Ipi gancha ho chu mihemten anehthei mai mai ahi tia Pathenin aseiyem?
Leveticus 11:3 Ipi gancha hileh __________ kikaa, tin ni neiya, __________ ihdoh kit a lhai lhaiji chengse chu gancha lah a naneh thei dingu ahi
NOTE: Beilamcha eiho hetthei din kisei le, Pathenin gancha asem jouse jatnia ahopkhenji ahi: Atheng leh athenglou ahi. Gancha theng ho chu nehthei mai mai ahin, gancha thenglou vang chu pumneh a nehlou ding ati ahi. Gancha athenga kisei jouse hin thil ni anei uve: (1) Akeng tin akikah sohkeiye, chuleh (2) anuloh alhai uve. Vetsahnan, vohcha hi akengtin akikah kit in, anuloh vang alhai ngeipoi, hijeh a chu gancha thenglou ahi.
10. Twi lah’a nga hohi atheng leh athenglou iti kihet ham?
Thempu Dan 11:9 “Twi lah-a cheng ho lah-a hicheng hi naneh thei diu ahi. Twikhanglena cheng hihen lang vadunga cheng hijongle __________ le __________ nei tapou chu ipi hijongle naneh thei dingu ahinai.”
NOTE: Nga atamjo hi nehlechah a manthei ahi. Amavang, Nga-nal (eels), ngapi (Shark), Ngamul nei (Cat fish) hotobang hi nehmo ahipouve. Twiya nga ipihileh abilhom neilou chuleh alip neilou sese chu athenglou ahin, nehlehchah a pang theilou ahi. Vetsahnan, shelfish, turtle, frogs, oysters, ects ahiuve.
11. Athenglouva kihe chungleng vahcha ho khu ipi ham?
Thempu Dan 11:15, 16 Itobang hijongle __________ pou pou jong ahin, va ngongsang jong ahin, vabah ahin, twiva-khu ahin, itobang hijongle __________ lhem jouse ahin,
NOTE: Thempu Dan 11 naa vacha sahing neho, chuleh nga neho chuleh adang dang neho chu athenglou ahi ati. Amavang, vacha jat, vapal, ahcha leh turkey hohi nehthei mai mai ahibouve.
12. Sa thengleh thenglou hi thingpel chunga kichaisa Mose chonna dan mai mai hilou ham?
Semtilbu 7:1, 2 Chujouvin Pakaiyin Noah jah a, “Na insung mitoh nabonchauvin kong sunga lut tan, ajeh chu hiche khang mite lah a kamitmun nangma hi midih nahi, ti kamudoh tai.” __________ theng lah a konin __________ __________, kop khat na achal khat le anu khat cheh, sahem thenglou lah a konin jong sagi ma kop khat’a achal khat le anu khat cheh kikailut’in lang,
NOTE: Ahipoi, Gancha thengle gancha thenglou kikhenna hi semtil a Pathenin anakoi khen ahitai. Pathenin Noah jah’a gancha theng chu kop sagi la inlang, gancha thenglou chu kopkhat la in anatin ahi. Hiche chu Mose dan kisemdoh masangpeh a umsa ahitai.
13. Nehlechah thenglou/satheng lou neh kiti hi Pathen lunghanna khohtah hithei ham?
Isaiah 66:15, 17 Ijeh-inem itile vetan, Pakai chu mei-konga __________ ding, Chule akangtalai ho chu huile go kitho bang ding; Alungsatna ehjeng junga hung kisena Chule amiphona chu meisi pah lah lah hung bang ding ahi. “Amaho acham chama kisutheng-uva, hon lei dunga chea, alai lunga mi khat nung juilea, thet umtah __________ nea, jucha sa neho chu abonchauva hung __________ khom cheh ding ahiuve. tin Pakaiyin aseiye.
NOTE: Henge! Bible hi akichehbehseh in hetkhel ding aumpoi. Pathen thu heval val jeng kisa ho, Bible in ipi aseiham ti jong hea, eivanga vohsa nea chuleh sathenglou neho chu Jesu Christa aniveiya ahungkit tengleh Pakaiyin asuhmang ding ahi.
14. Christian ho dinga damna ding dan juiding beitah tah chu ipi ham?
1 Corinth Mite 9:25 Chule kibot ima hijongle golseh jouving, tia guttena chun ati chunguva atibah’u ijakaiya __________ jiuve. Amaho chun lallukhuh kem mangthei lonaa abol’u ahin, eihovang kem mangtheilou lallukhuh loa ihiuve,
NOTE: Kitimhatna (Temperance) kiti hi thilphalou, tahsa suse thei jouse dalbolna chuleh apha jouse jong ahiding bep a jahtheina kiti ahi.
15. Bible in damna dia jui ding asei hohi tuni geiya juithei hinalai ham?
A. Natna hise kilahmatto thei hoa kona dal koidohna(quarantine) – Thempu Dan 13:46
B. Mihem po-soh ho leinoiya vuilut – Danbu Ni Na 23:12, 13.
C. Vonsop a natna kaitheiya kon suhtheng – Thempu Dan 17:15, 16
D. Jonthanhoi bol lou hin jon jeh a natna ho ahoibit e – Thempu Dan 18; Thuchih Bu 5:1-12; Colossae Mite 3:5, 6
E. Sathao ho nehlou ding – Thempu Dan 3:17; 7:22-24.
F. Lunghan lungchom kitiho hi damtheina sukha ahi – Thempu Dan 19:17, 18; Thuchih Bu 15:17; Hebrew Mite 12:14-15.
G. Nehvum, Nehval/lop hi damna toh kitohlou ahi – Thuchih Bu 23:2
H. Tahsa hin kicholdo na angaichat ahi –Labu 127:2; Mark 6:31.
I. Natoh hi damna ahi – Potdohbu 20:9, 10; 2 Thessalonica Mite 3:10.
J. Kipa theina/lunglhaina kiti hi tahsa dinga damdoi ahi – Thuchih Bu 17:22; 1 Timothy 6:6.
K. Nule pa umchan hi chate hinkho asuhkhah thei ahi – Danbu Ni Na 12:25; Potdohbu 20:5.
NOTE: Kum asang sanga chesa Pathenin mihemte damna dia dan jui ding apeh hohi tuni chan a adih leh aphatna muchet ahi. Itobanga phatna leh damna apeh ahi tua naicha bouva nahet hithei nalai ahi.
16. Vangam tengleh miho chun sa akitha ji nalai ding ham?
Isaiah 65:25 Kamkei le kelngoi jong hung lhakhom ding, Sakeiyin jong bongchal banga changpol aneh ding ahi; Gul jong leivuiya kivah ding ahi, Hiche ho chun keima lhang theng chung dunga chu __________ __________ imacha aneilou dingu ahi Tin Pakaiyin aseiye,” ati.
Thuphon 21:4 Chule amit chenguva amit lhi chengseu atheh ngim ding; chule chule thina umta louhel ding; chule lhasetna le ka-na chule __________ __________ umta lou ahi; thil masa ho chengse chu kitol mangsoh ahitai,” ati.
NOTE: Chonset lut jeh a Adam leh Eve in achaan thil jouse chu Pathenin vangam tengleh eile pehkit diu ahitai. Nehlechah masapen jong ineh kit diu ahi. Hiche leiset thah muna chu satha leh sagop kihahgep kitiho umtalou hel ding ahi.
17. Pathen kipana dinga itobanga kanehlechah leh kadamtheina ding kaneh ngai ham?
Ezekiel 11:18-20 Chule hikoma chu amaho ahung lhun tenguleh deilou thil ho leh __________ __________ tah thil ho chu __________ dingu ahi. Chujongle keiman amaho chu lungthim khatseh kapeh a chule asunguva lhagao thah khat kakhumpeh ding ahi; chule atahsau lungthim song tobanga tah chu kalahdoh peh a amaho chu tahsa lungthim mai mai bou kapeh ding ahi, chutia chu keima chondan thu hoa chu a- chonuva kachonnadan anit’uva chule a-boncha chu amanchah theiyuva ahileh amaho kamite hi diu ahin, keima amaho Pathen kahi ding ahi.
NOTE: Pathenin damna dia dan eipeh uhi jui ding igot tengleh, Aman isunguva lhagao thah eikhumpeh jiuva hiche chun damtheina dinga thahatna eipeh jiu ahi (John 1:12).
NA KIGELLHAHNA
Daniel leh aloihon damna dia dan phatah ajui uchu Pathenin phatthei abohpeh in ahi, hiche hi Christian hinkho dia thil poimotah ahi. Nang jong hiche damna ding dan hohi phatah a juiya natahsa sunga Pathen lhagao thengin chenna anei ding chu nanop em
DONBUTNA: __________
ABELAP
Hiche simmun hin abelap a sim ding eipeuve.
Peter gaochan thudol hetchen
Mitamtah in Peter in ponlhe lentah khat a gamsa amuna gaochan (Solchahte 10:9-28) hi sathenglou ho jong nehthei ahitai tina dingin amangcha jiuve. Jesu Christa in gamsa jouse athenglou ho jong nehthei ahitai tin aseijuite ahil e tin apansa jiuve.
Hijongleh, ponlhe lentah a gamsa ho chu ahung kikhailhah seh leh Peter kitha inlang nen tin ahung kisei jie, ahinlah Peter in adonbut in, “Ken a imatih laiyin jong sathenglou kanekhapoi Pakai atijie” Solchahte 10:4. Jesu Christa thusei ajah jou kum thum leh akeh alhin a jong, Peter in sathenglou hohi nehthei ahitai atina neocha muding jong aum naipoi tihi hetdoh thei ahi. Chukit leh agaochan laiyin jong Peter in sathenglou anetai kitina jong neocha aumpon ahi.
Peter in hiche gao thil amu hi satheng lou ho akisuthengtai tia seina dinga kipe ahipon ahi. Peter mama in agao thilmu chu ipi kiseina ahi ahilchet e Verse 28: “Pathenin mi koimacha athenglou katilouna dingin eimusah tai.” Ati. Abanle verse 34 naa, Peter in gao thil amu chu chomkimtah in aseikit e, “atahbeh in Pathenin mi detkhen aneitapoi.” Ati.
Peter gao thilmu’a hi sathenglou atheng akisosah lampang hijolouva, Pathenin mihem joh asuhthengna lampang ahi tihi aseidoh nom ahi. Hiche gao thilmua kona hi Juda ten gentile techu mithenglou tia aseikit taloudiuva ahilna ahi, chuleh kipana thupha hi khentum umlouva chitin namtin jouse henga seiphong dinga kipe ahidan avetsah ahi.
Taona in nehlechah asuhtheng thei ham?
1 Timothy 4:1-5 naa kisei hi ni-nununga sakho lamvaina (Apostasy) leh thuhil lhem hung ding aseinom ahi – miho hi thilha thuhil a hung lunglut ding, kichenna theng ajahda diu, chuleh neh ding dol apha pha ho jong nehlou dia akham diu ahi. Hijongleh hiche bible chang sunga chang 4 naa “thil jouse chu atheng in aphasohkeiye” tia kisei pen jeh a hi hetthem theilouna tamtah hung umdoh hiding in tahsan aume. Hiche a kisei jeh hin mi abangloiyin taona ineipouva, chuleh phattheina ithum pouva ahileh sathenglou ho jouse jong thenga nehthei sohjeng ahitai tin aseijiuve. Achutia ahileh muthong kitiho, bahpi kitiho, chuleh khaolhang kiti ho jong hi taona kinei khum leh nehjing thei ding tina hiding dan ahie. Hitobanga Bible hil ding kiti chu tijat umtah leh ngolhoitah ahi! “Nangho duhan lhahih-un; Pathen chu nelpeh dan ahipoi; ajeh iham itileh mihemin aman atu tu chu aat ding ahi.” Galatia Mite 6:7.
Hiche thudol hi tahsan dihlouva ikichailouna dinguvin, Paul in hiche thu hi hitin anahapbe e: “Ajeh chu Pathen thua kon leh taona a kisuthenga ahi.” Anati 1 Timothy 4:5. Hijeh a chu amasapen a ineh-ichah chu Pathen thutoh kitoh hiding, chuleh kipa thu seina taona chun asuhtheng ding ahi.
Hichea “sa (Meat)” kiti hi akiledohna paova akisei dan leh akiman dan hi nehlechah seina hijeng ahin, sa seh bou kiseina ahipoi. Greek pao “Broma” kiti hi nehlechah/bu seina mai mai ahi. Paul thusei hi bible a satheng lou hotoh akimatna ding imacha umlou ahi, “Nehlechah thangvah puma ikisan uva ineh diu hochu” amahon nehlou dinga akham hochu ahibouve ati ahi. Verse 3.
Pathen thangvah puma kisan dinga nehlechah eipeh hou Pathen lekhabu theng sunga beilamcha muthei ahi (Semtilbu 1:29; 3:18; Thempu Dan 11:1 22). Hiche bible chang hi “thutah tahsan leh aheho” dinga kijih anahie. Pathen thu hi thutah ahi. Koihileh Pathen thu “hea chuleh tahsan” hobou chun thangvah puma nehthei dingdol a kisei atheng ho bou chu aneh diu ahi. Amavang koihileh “acham chama kisuhthenga” sathenglou nomtah a neho chu Pakai ahung tengleh asuhmang ding ahi (Isaiah 66:15-17)
Panorama of Prophecy, Lesson 17 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved

