NUCHA-TENI GUTUH SEM

Mark 6:17-29

A THUSIM..........

Herodias lengnu chun aji masapa phillip chu adalhah a ajipa u-pa Herod haosatna chu adeichat jeh in hiche leng giloutah chu akichenpin ahi, hijeh chun gamthip gam a kona hung kipandoh themgao pa chun lengnu jonthan hoina chu amaichang tah a akosal a ahileh, ama’nun jong John Baptist chu avetda behseh jengtai.

Tua hi leng phalou nu hin ajipa thuneina chu mang a John Baptist hi ikhat-lo tei ding tia kigong jing ahi. Amasapen in ajipa chu ajol in John Baptist chu songkul a akoisah tai. chujouvin John Baptist that in atikittai, ahinlah Heord chun ajahda e. Ajeh chu Herod in john Baptist chu mipha ahin chuleh atoson ding mihem jong phatah tah anei ahi tichu ahet ahi.

Achainakeiyin, Herodias in jong ajipa ngolbol nading lungthim ahingkheng doh tai. Amanu’n ajipa Herod pen nikho chanpha golnop ahin gongin chuleh lengpa golle-paite, leh milen milal jouse akouvin, amaho kipasah leh suhthanom dingin achanu Salome chu deichat theitah leh vetlal lal umin asemin alamsah tai. Herodias thilgon dan chu ahileh, Herod chun ju ahin donkham tengleh, achanu mi suhthanom’a lam nu chu kipaman ipi kapeh ding ham tin hindong tante anati ahi.

Atahbeh in anatohgon chu ahung soh tahbeh tai. Salome alam kichai phat chun, Herod in jong vanle lei panin kihahselna aneitai: “Kachanu nadei dei kithum in, kalenggam kehkhat gei hijongle kapeh ding nahi” atitai Mark 6:23. Ahileh mi hungkhom ho chun numei chapangnu thil thum ding chu ipi ahitadem tin thanom tah in angah un, apa hongphalna chu akipapiuve, hijongleh salome chun apa koma thilkhat thum ding anakikoisa ahitai. Hepa John Baptist luchang neipen tia ahinseidoh chun mipi jouse chu tangchut in athipchet tauve, hijeh chun lengpan jong ipi abol tadem tin aloilepai hon jong angah tauve. Hichu jahda henlang kanompoi tile aseisa khat jui jouloupa tia min ahatmona amu ding akicha tan, hijeh chun lengpa chun kineosahthei kahitapoi atijeh chun thu apetan ahi. Hiche nikhotah chu themgao chungnungtah John Baptist chu songkul sunga aluchang tan ahitai.

Hiche thu hi Nucha-tenin solkar thaneina mangcha a Pathen mite asuhgentheina thusim masapen anahipoi. Hiche sanga khohjo thusim aume.

SIM DING

Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.

1. Kitepna luiya Pathen mite sugentheiya pang nucha dangkhat chu koi hitam?

1 Lengte 18:13 __________ lengnun Pakai themgaote atha laiya keima thilbol chu min najah a asei khah loulai ham, itobang tah a Pakai themgao mi ja khat chu som nga ngaa songko khat cheh a kasela, chule abonchauva an neh ding le twi don ding kathah ham?

2 Lengte 11:1 Ahazi’ah lengpa nu __________ kiti nu hin achapa thi ahetdoh phat’in akipatdoh jengin leng insung mite aban banin athat that jeng tai.

NOTE: Kitepna lui khanga chu Jezebel leh achanu Athaliah leng sosetah ahilhon in, Isreal leh Juda lenggam sahlam leh lhanglam kai jouse chunga vai anapohlhon a, Pathen mite chunga milim Pathen houna ding hatah a anabollhon ahi.

2. Thuphon 14 naa Vantil dangkhat anina pa thusap chu ipi ham?

Thuphon 14:8 Chuin Vantil anina achom khat ama nung nunga chun achelen, “Ajon thanhoi jeh a lunghanna lengpi ju chitin namtin le phungtin donsah a __________ khopi chung-nungtah chu __________. achimtai,” ati.

NOTE: Thuphon 14 hin Jesu Christa hung lhun masang ngeiya vannoi leiset chitin namtin jouse henga dinga thu kinkhohtah thum jen aseiyin ahi. Tuchung simmun a hi thukhoh nina chu inavet diu ahi. Ajonthanhoi jeh a alunghanna lengpi ju chitin namtin donsah Babylon khopi chungnungtah chu Pathen lunghanna aseiye. Hiche simmun hin jangkeiya thutah ahinseidoh ding ahin, Roman catholic holeh Protestant ho dinga jahda umleh ngaida umtah jong hung um ding ahi. Hijongleh hiche vantil thupoh nina hi eiho jousen ingailut pau Jesu Christa thuphon ahi tihi haimil loujenin. Athutah seihi lungkot hongin ngaiyin, ajeh chu Aman na sochatna dingleh naphattheina ding joh atup leh abidoi ahibouve.

3. Thuphon 17 naa Pathenin Babylon hi itobanga avetsah em?

Thuphon 17:18 Chule nangman namu __________ chu, vannoi leiset leng jouse chunga vaipo, khopi chungnung chu ahi,” ati.

NOTE: Bible a themgao thilmu jilding tengleh numei kiti hi houbung vetsahna ahi. Thuphon 12 naa nungah thengtah kisei chu houbung dih vetsahna anahie. Numei kitahlou Pathen thu akon vahmang aumkit e. Hiche numei chu koi ahiding kichentah in akilang ngal e, Ajeh chu Thuphon lekhabu kijih laiya amanu chu vanoi pumpi chunga thunei ahi ati Thuphon 17:18 naa. History in aseinaa hichu sakho chu Pagan Rome ahi (Luke 2:1) chujouvin athaneina, aboltheina leh athahatna jouse chu Papal Rome(Pope vaihopna) ahung hikittai.

4. Thuphon 17 naa numei nu hi Papal Rome ahimonge ti photchetna adang seithei um nalai em?

A. Amanu hi Pathen taitomna dimset ahi (Verse 3)

B. Ponsandup leh pon santhip asil e (Verse 4)

C. Chuleh amanu hi “Nu (Mother)” tin akisah e (Verse 5)

D. Amanu hin chanu mangthai tampi aneiye (Verse 6)

E. Mithengte adouvin asugentheiye (Verse 7)

F. Atouna chu moulsagi chung ahi (Verse 9)

G. Lesiet lengho chunga vaipo leh thunei ahi (Verse 18)

NOTE: Hiche kisei doh jouse hi Papal rome (Pope vaihomna) toh akitoh sohkeiye. Amanu khopi/innpi hi Rome kiti – “moulsagi chunga kitungdoh” khopia um ahi. Pon santhip hi catholic cardinal ho kivonna ahin, chuleh pon sandup hi kin loupi aumtengleh pope hon aki-ah jiu ahi. Roman Catholic houbung hon lungthengsel aseidoh uchu ahileh Middle Ages khanga chu mithengte anasuhgenthei dan leh lengho jouse vai apoh ananei ahi (pope hi Pathen taitom pa ahi tihi namuchetna dingin simmun 19 simin). Pathenin hilaiya tekahna apeh hohi amahotoh akitohsel in ahi – Amachu houbung lamvai ho Nu kisah ahin, hijeh a chu achanute hon ama adouva jamdoh uva Protestant hung kisah ahiuve. Father James O’Brien in thukhat hitin aseiye: “Saturday khel a Sunday nikho kinitna hi houbung jouse Nu roman catholic thanei dan hetjingna ahi hi ajamdoh hon ahaimilou diu ahi” ati.1

5. Thuphon 13 leh 17 a sahem kisei hi itobanga vetkah thei ham?

Thuphon 13:1 Chuin keiman twikhanglen a kona sahem khat ahung kipatdoh kamui; ama chu __________ som ahin, alu __________ ahi; akihoa chun lai lukhuh som aume, chule aluhoa chun Pathen __________ in ho aume.

Thuphon 17:3 Hiche chun ama chun, Lhagaovin gam-thip lama eipuitan ahi; hichun Pathen __________ min dimset, chule __________ sagi, __________ som nei, sahem santhip chunga tou numei khat kamun ahi.

NOTE: Thuphon 13:1-10 naa sahem hi Thuphon 17 naa kisei sahem toh thakhat ahilhone. Ania hi Roman Catholic thaneina leh vaihomna avetsah ahi. Thuphon 17 hin houbung-solkar natohkhom na aphondoh ahin, houbung (numei phalou) in solkar kipohna chu adei deiya atol a ahei lele (controlling) ahi. Thuphon 13 naa jong sahem ni kitho khoma miho houle bih thudol a athaneina anokhum dan akiseikit e. Hiche sahem hi hilaiya Thuphon 17 naa kisei “Noti jouse Nu” tia kisei mama chu ahi. Tuchung simmun akona hi Thuphon 13 naa sahem anina pa hi koi vetsahna mong mong ham tichu imu diu ahi.

6. “Babylon” kiti thuchang hi ahung kona leh akipatna hi ipi kiseina mong mong ham?

Semtilbu 11:4, 6, 7, 9 “Chujouvin amahon jong, “Hunguvin khopi khat kisah uhitin, chule insang khat atingvum vantoh kibang khat sadoh uhitin, imin kithan sah uhite, achutiloule leiset chunga ikimoh thethang gam dingu ahi,” atuivin.” “Pakaiyin jong, “Vetan amaho hi mihem jat khatseh ahiuvin, pao khatbou athouve; chule hiche hi ipi ahinbol thei dingu ham ti akipatna bou ahi nalaiyin, hijeh chun tua pat hin bol dinga agot jouseu chu abolmou hung umlou hel ding ahi.” “Hunguvin, kum lhau hitin apaovu gasuh __________ uhite, chuti le khat le khat athusei kihet mon umtauvinte,” ati.” Hijeh a chu hiche khopi chu amin Babel kisah ahi, Ijeh-inem itile hikom muna chu Pakaiyin leiset mite pao asun khenpeh ahin, chule hikoma kona chu Pakaiyin abonchauva leiset chung chansoh a ahinthe thangsoh kei ahitai.

NOTE: Hilaiya “Babel” leh “Babylon” kiti hi kisuhkhenna/boina tina ahi. Babel insang kiti twisanglet jouva milim hou sakho hon ahinsahdoh kigotnau muna kon hung kipan ahi. Twisanglet tengle boina lou ding tia hiche insang chu asah u ahi. HIjongleh Pakaiyin apaovu asukhennpeh tan, hijeh chu aboigam uvin anatoh uchu amachal theitapon adalhasoh tauve. Chujouvin Babylon kiti milim houna lenggam thupitah khat ahung dingdoh in Pathen mite anasugenthei kit e. Thuphon lekhabua “Babylon” kiti thuchang hi tahsan jal a Isreal hina chang Pathen mite ding melma lenpen houle-bih chekhel/dihlou lhagoa lenggam vetsahna ahitai

7. Pathen amite jamdoh loi dia akoudohna mun Babylon hi itobanga asei em?

Thuphon 18:2, 4 Ama chun o-sang chungnung tah-in “Babylon khopi chungnung chu __________, achimtai; thi lha ho chenna le lhagao boh ho jouse-kihen khomna, chule vacha boh thet umtah ho kihenna bom asoh tai. Chujouvin van a kona hitia kisei hi o achom khat kajan ahi: “Vo kamite, nang ho amanu chonsetna chu Nachan khah louna dingu le, Amanutoh __________ louna dingun, Amanua kon chun __________.

NOTE: Pathenin Babylon khopi chungnung chu achimtai chuleh thilha ho chenna leh lhagoa boh jouse chenna asohtai atin ahi. Amanu chonsetna hi sangval behseh a Pathenin suhmang ding ati ahitai. Hijeh a chu koihileh Pathen mite Babylon sunga um jouse chu hungdohloi dia akouva, aumden jouse chu amanutoh suhmanga um ding ahi ati ahi.

8. Babylon chun ajonthanhoina lunghanna lengpi ju chitin namtin adon khamsah e tin Bible in aseijinge. Hiche ju chu ipi ham?

Thuphon 17:4 Hiche numeinu chun pon sandup le pon santhip asil’in, sana, khisong mantam jeng le twikoh-changin akijemin; chule akhut’a chun thil thet __________ le ajonthanhoina beh nen dimset sana khon khat akichoiyin ahi;

NOTE: Sana khon sunga akidop Ju chu joule nal dimset ahi (Thuchih Bu 12:22) ahilouva leh lhagaova mihemte puichaveiya thuhil dihlouva khamngolna kiseina ahi. Jou leh nal achepi ho anoiya hin themkhat jihdoh ahi:
A. Pathen dan thupeh som chu akichaitai (Simmun 6 ven)
B. Sunday nikho theng ahi (Simnun 20 ven)
C. Guthim lahtou (Simmun 1 ven)
D. Mihem hinna/lhagao thitheilou aume (Simmun 9 ven)
E. Tonsot a meidil a thohgimna (Simmun 13 ven)
F. Priest ho koma chonset thupha choi (Simmun 19 ven)
G. Baptism dih lou (Simmun 12 ven)
H. Pao hetlou thona (Simmun 21 ven)

NOTE: Da-umtah khat chu koihileh Babylon thuhil dihlou mikhat in ahinjop tengleh, lhagaova kham ngol jia Bible in ipi asei ahidem tihi ahetheiji pon ahi, ajeh chu tahsan dihlou chun mipa chu thutah hetheilouva akoidoh ji ahitai.

9. Ni-nunung tengleh sahem chu koiyin thaneina ahinpehbe ding ham?

Thuphon 13:11, 12 Chuin __________ __________ khatma leiset’a kona ahungdoh kamun ahi; ama chu kelngoinouva tobang aki ni ahin, chule dragon bang bangin thu aseiye. Chule ama chun vannoi leiset le asunga cheng chu ama angsunga amangchan ahi. Chule ama chun vannoi leiset le asunga cheng ho jouse thihel’a akisat kiledoh kit sahem masa chu ahousah tan ahi.

NOTE: Ole natai gahteh in touvin! Hilaiya Thuphon 13 naa sahem anina pa hi United State of America ahin ahi. Anoiya kisei hohi ven lang ngaiton;

A. Ahung dindoh kum
Hiche sahem anina pa hi sahem masapa akimat jouva suhlem a aum jou phat chomkhat jou leh hung doh ding ahi tin Pathenin aseiye (Thuphon 13:10, 11). Hiche bang chun United State of America hi pope thaneina/vaipohna akichai kum 1260 akichaina AD 1798 kum kichai jouva hung ding doh ahi. America in 1776 kum in jalenna aphondoh in, chuleh gamsung chalohna leh kiheitohna ding dan (Constitution) chu 1787 kumin asemdoh in, chuleh bills of right kiti chu 1791 kumin akilahlut kit e, chuleh 1798 kumin kichehtah in vannoiya dinga thaneipen leh gam haosapen ahitai tin mijouse het ahung hi.

B. Leiset akona hung ding doh ahi.
Simmun masa hoa kona ihin simtou banguva, twi akiti tengleh lenggam khat mihem tamtah chenna lah a hung dingdoh kiseina ahi (Thuphon 17:15). Achutileh Leiset chu mi umlouna tina ahi. Hiche hin united state of America hung kiphudoh dan toh akitosah chet e ajeh chu America gam hi masanga chu koimcha chenkhalouna mun anahie.

C. Kelngoi a tobang kini aneiye.
Themgao thilmu ahitengle, K elngaoi chu jesu Christa vetsahna ahi chuleh aki chun athaneina avetsah ahi. Akini in avetsah chu ahileh America hi protestant gam lenpen ahina – mipi deidan a sakho janlenna gam (Civil and Religious liberty) vetsahna ahi. Analut masa chuleh agam mudoh a anapang pi leh pute ho chun Europe gama sakho thudol leh tahsan najeh a suhgentheina peldohna dinga America gam ong muna hi anakitol lut ahiuve. Hijeh a chu agam hi mipi deidan leh thaneina dan sakho jalenna gama anaphudoh u ahi – “Pope pang louva solkal kipohna leh houle-bih semdohna mun” atiu ahi.

10. Bible gao thusei dungjuiya, America gama hi itobanga hung kikhel ding ahi kiti em?

Thuphon 13:11 Chuin sahem chom khatma leiset’a kona ahungdoh kamun ahi; ama chu kelngoinouva tobang aki ni ahin, chule __________ bang bangin __________ aseiye.

NOTE: Ama chun dragon bangin thu aseiye kiti hi masanga united state hi protestant gam lenpen, houbung leh solkar kikop theilou ding tia jalenna loupipen aneisa chu satan thu jona noiya hiche ahina masapen hi hung kikheldoh ding ahi. Houle-bih thudol jalenna dan neipa chun mihem hohi aselepha hetnau toh kikal a hunam a sakho aneisah ding, athu ngailou sese chu gotna changa chuleh sumle pai dinmun changeiya suhboi hiding ahi (Verses 16, 17) chuleh achaina keiya thina jong chang ding ahi (Verse 15)

11. Ni-nunung tengleh thaneitah mithum pangkhom a Pathen mite hindou ding chu koikoi ham?

Thuphon 16:13 Chuphat chun __________ kamsunga kon le __________ kamsunga kon chun __________ tobang lhagao __________ thum ahungdoh kamun ahi.

NOTE: Dragon hi satan ahi (Thuphon 12:9), pagan sakho a pansa ahi. Thuphon 13:1-10 a sahem hi pope vaihomna (Papacy) ahi. Thuphon 16 naa themgao lhem hi America gama protestant vahvai (apostate prostestant) ahin, hichu Thuphon 13:11-17 naa kelngoi tobang sahem akini nei dragon tobanga thusei ma ma chu ahi. Hiche sahem ma ma “Thil kidang” abol a chuleh “ama chun sahem masanga thil kidang abol hojeh chun leiset a cheng mihem ho alhemlha tan ahi.” Thuphon 13:13, 14. (Thuphon 19:20 naa themgao lhem kisei hotoh vetkah in)

12. Ahileh hiche organisation hin kipumkhatna ahinnei diuvem?

Thuphon 16:14 Hite ho chu thi lha ho lhagao ahiuvin, melchihna kidang dang vetsah ahiuve. amaho chun imajouse bolthei Hatchung-nung Pathen nikho loupi chungnung nia galsat dinga vannoi leiset pumpia __________ __________ kikhopsah dinga amaho henga chu chea ahiuve.

NOTE: Henge, hung kipumkhat diu ahi. Pathen mite douna dia duha lhepna thethang ding leh lunggel khat sekhomna leh kiloikhomna ahinsemdoh diu ahi. “Pathen nikho loupi chungnung nia galsat ding” hi Thuphon 12:17 naa dragon chu alunghang in numeinu leh achilhah ho dou dingin akondoh tai atitoh hin gal thakhat ahi.

13. Ni-nununga hung kipumkhat ding holoi hin ipi hi machalna dinga ahin manchah diu ham?

Thuphon 16:14 Hite ho chu thi lha ho lhagao ahiuvin, __________ kidang dang vetsah ahiuve. amaho chun imajouse bolthei Hatchung-nung Pathen nikho loupi chungnung nia galsat dinga vannoi leiset pumpia leng ho kikhopsah dinga amaho henga chu chea ahiuve.

Thuphon 13:13, 14 Chule ama chun melchihna thil nasatah tah abol’in miho mitmun van a kona leiya mei lhah-sah geiyin abol’in ahi. Chutia chu sahem __________ chu melchihna tintang bolna ding thahat ama chu kipea ahi, hichea chu aman vannoi leiset chung cheng ho asuh lamvai ahi; ama chun leiset chung cheng ho jah a, “__________ kisat lem kiledoh kit sahem chu alim khat semun,” ati.

NOTE: Hiche ni nununga hung kipumkhat ding loiho hin thilha lhagao manga melchihna kidang tah tah ahinbol diu, leiset chunga cheng jouse ahinlheplhah diu ahi (Thuphon 13:3). Thuphon 18:23 seinah a “Nangma doi choiya namtin vaipi alamvai tai.”

14. Ni nunung lhep naa kona Pathen mite ipia hoibit diu ham?

Isaiah 8:20 __________ le __________ joh doh ding ahibouve! Amahon hiche thu hi sei jongu leh hichea chun khovah aumpoi.

NOTE: Pathen miten Bible a imajouse atetoh diu ahi. Lhep lhah a umlou diu ahi, ajeh chu amahon melchihna kidang amu jouseu chu Pathen lhagaova kon ham thilha lhagaova kon ham tichu phatecha patepna anei jing diu ahi.

NA KIGELLHAHNA

Tunin, Pathenin amite abitna diuvin ahoubung mohse kikhopna sunga lut a Babylon dalha dingin nakouve. Koihileh Babylon sunga chengden jouse chu amanu chonsetna leh kisuhmang naa kisuhmang tha ding ahi tin Pathenin aseiye. Noah nikho lai chun Pathenin sochatna dinga asem kong sunga chun miget bouseh analut e. Adang chengse vang athisoh tauve. Hitobang chun tunin jong Pathenin houbung mohho chengse kikhopna hi sochatna kong umsun dingin aseikit e, chuleh mihem ataimah jat a sim alut joutai. Nang leh na insung mite jouse jong hiche “kong sunga” lut ding in Jesun nakouve.” Semtilbu 7:1. Tunia amakouna hi nakisan thei ham?

DONBUTNA: __________

ABELAP

Hiche simmun hin abelap a sim ding eipeuve.

USA leh Rome hi ichan geiya thahat ham?
Thuphon 13 in phat nununga hung lhung ding aseidoh khat chu ahileh, united state leh pope vaihomna (Papacy) hi hung kiloikhom ding vannoi leiset pumpi hi sahem housah dia mi ahinbol ding ahi. Amaho cheng bou hin hiche chu ahintohdoh jou diu nam?

Catholic (Papacy) hi vannoi leiset a dinga ahatpen sakho leh solkar thaneina neinu ahi. Vannoi gam jouse hin Vatican khopi a cheding mihi aneisoh kei ahi. Pope chu ahileh gam jousen asalam a thuneina leh vaihomna apeh kit u ahi. U.S.S.R lamkai masa Mikhail Gorbachev in aseinah a, “Phat chesa kum hoa Eastern Europe gamkai sungse sea thilsoh doh jouse hi pope jeh ahin, ama kikumlouna chu imacha jong aumpon, chuleh solkar leh politics jong ama vanga chelhaji ahi.” Pope hin papacy (catholic) noiya sakho jouse umkhom theina dinga gam jousea kholjinna gam 50 tobanga achot chaiya, tu phat kichai masanga hi chot chai tei ding atin, anatohgon hi suhbulhit ding ati ahi.

Alangkhat a America hi sepai thahatna penleh thunei lenpen a kihe gam chu ahikittai. “[America] leiset a dinga thahat chungnung umsun ahitai.” America thahatna chu leiset a boina jouse amakhut a aphatna ding leh abitna ding kingam ahi.

Bible a themgao thuhil chun ajoutengleh United States of America leh catholic hi kikhutjop na ahinnei lhon ding, tichu tulai vannoi thusoh lasoh jousen jong aphondoh ahitai.
Panorama of Prophecy, Lesson 18 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved