Guangdih Nun Ta Manmei
Daniel 2:1-49
KAPARI..........
Babylon guangdih hei lunggai chiNgkhiu na daih thau bamthe, tiki guang Nebuchadnezzar kaji khou jip lana kakhan bam khuan ne. Mi guangdi dai kanmei, kangam tan kanmei hei ai theih kan pukhou asan naibam puni cho?
Mi lungning rui kalung katuakna jipri kei khuan the. Hei jingbang tei, kamei rui hou zat makmei charinmei maengh, taan kajat aju rui kasiam loumei tiita ta mei kamang thang houkhuanthe. Kamei jip bam khou rui kaluang thaona, katuang rih meita kao khuan the.
Babylon khou duaih thai mei, ganchuangna ta jao lana hei kum punthe tuna sara bammei ningting meiguai ta, katum na kau guang tho. amang tuang kabah hei ai thai mak numak khe.
Khou tei ningtingmei guaita kao kaduai guangthe guangh hu khou. Guang rui kaniu khou sathe, “Ai mangh akhat manna mikhang tei mpeina rianra bam mei tuang-e. Mi kabah tei ai thai nii–e.” Daniel 2:3 Khou tei Mujung akhat rui dau khuanne, “Nang mangh tei nang bangh aniu khou salou tho, khatni aniu rui nang mangh ta han lou punithe. Kaniu rui hei kumna sara guang kanmei tei guangh Nebuchadnezzar rui lumsimei naithe. Kaniu Ra khou ruiramthai meinun the tuna sakan meitei, asei tho guangh rui kachang cho tumei chan khang kadou chamei phangthe.” Amangh ni sa tho khatni kabah tei han lou tho, kume thei suan ti pun the,” tuna guangh sathe, ram e thei nangniuta suluai lana nangniu kai ni phuam tanah mei phai lou bam supan the.
khou tei kaniu rui sa khuanthe, nang mang salou makna tho aniu sa ngam makge. Khou tei guangh tei kalung puam naBabylon khou ningting mei guai ta suluai ngam khang latdan pathe. Kum bam sini Raguangh rui Babylon khou mei gan khat lou bam e hei guai tei din ngam khang.
KATHAIMEI
Mi Bible bam guai tei palana kakak khou hi suk gut tho.
1. Tabui khang Raguangh rui Babylon mei guangh khou mi mang hei ti maan tuang cho?
Daniel 2:28 Tiki nkam loumei guaitei ___ ___ngam mei Raguangh tingkauh thang nai–e. ___ ___ guang nimei tei kamei rui guangh khou dinlou the.
THAILOU KHANG: Mi mangh khou tan kajat bai bai mei maeng tei, Raguangh rui guangh di thau dat, bauh dat nimei guai hei Raguangh mei nun ta thei thang ka kou nimei tuang ti lian lou tuang the.
2. Guanghta chamchei bammei nun mangh han lou ngam makhou, Nebuchanedzzar rui tabui latdan pat kan?
Daniel 2:12 Guangh rui latdan tithe, ningtiing mei Babylon khou bammei guaita ___ khang.
THAILOU KHANG: Babylon khou rakhangmeinun, duai thaimeinun rui kaniu khou meithai tang ngam mak mei thai e tuna sabam e tiki guangh mangh tei sa ngam mak na tao thu kaniu hei meiguat mei the tumei guangh rui thai the. - Guangh rui kamangh tei ningtou khuan e thei kaniu rui duan dam na guangh mangh kaba tei sani tuang khuanne. Nebuchadnezzar karei din din thou na, ningting mei guai ta suluai khang kadaeng khou bam mak meita ngan latdan pat the. Kadaeng khou bam mak mei pangh khou Raguangh ta ping thai meipu Daniel ni kajao the.
3. Daniel rui suluai khang latdan patmeita thai pu khou, kamei rui guangh khou tabui sakan khatni kapam meinun kho tabui sakan?
A. Daniel 2:16 Daniel tei tat lana mangh kabah tei guangh khou rah lou nuh khang ___ asak tilou khang guangh khou rui ___ the.
B. Daniel 2:17, 18 Daniel rui kai guang dat lana kapamei Hananiah, Michael khatni Azariah khou ___ kanmei guai tei rahlou the, kumna kaniu guai rui tingkauh thang bammei Raguangh khou ___ diu khang hoi nei khang sathe.
THAILOU KHANG: Daniel rui Nebuchadnezzar khou kagan asak tilou diukhang nei the khatni kamangh tei din lou khang latrian suthe. guangh rui kamang tuang kabah tei thai nih puijang rui nuh lou the. Khou tei kaniu rui Raguangh khou mi mang tei lian lou diu khang tingkauh thang bammei Raguangh khou hoinei the.
4. Poubauhmei rui mi mangh tei Daniel khou lianlou the, khou tei Daniel rui thou ta thuanh kumei ti kan?
Daniel 2:23, 28 Apu apou ___ ai rui nang ta thuanh e khatni champouh e. Tiki guaitei ndauh lou ngammei ___ tingkauh thang nai e.
THAILOU KHANG: Guangh dih suam thau mei khatni bauh dat mei hei mansei rui kumna hou e tiki Daniel tuang rasuai khou thu hei guai tei Raguangh rui de. Raguangh rui nuh loumakna ram khat sini pat makge. Kagan asak khou tabui cho ni tuna aniu ning bam nuh e tiki pat bammei guai ru khou Raguangh rui sin bamde. Daniel rana rui mangh tei ra lou kande tiki kamei rui ndauh lou bammei tingkauh thang bammei Raguangh rui de tuna thuanh e.
5. Guangh rui tabui puat kanei kamangh khou hou kanne tuna Daniel rui sa bo?
A. Daniel 2:3 “Guanh le, nang rui mei pingmei daih ___ ___ hou khuan e.
B. Daniel 2:34 Nang rui mi tatei zauh bam khou mei rui kahi lou makmei ___ akhat bak pat khuane
THAILOU KHANG: Guangh rui hou rei liang mei tho meihmaeng daih mei kabang khou hilou mei rui kasiam lou e.
- Kapi hei kachaek e.
- Ka ngaeng le kabanh tei dandi e.
- Kabung le kaneng hei tanjin.
- Katan ruina tan.
- Kaphai pah ruina tanh le taniang khuan e.
hei tang banh rui subak pat makmei tao akhat hou khuan e. mi gan khou heiGuangh Nebuchadnezzar hei kakhuan karing pat mak na katuang guangh bam khou dung bam kanthe. Raguang rui lianlou mei mangh tei Daniel rui din piak pari na sa kei kanthe. ntauh thu guangh tei rui kabah tei thaini na tari na khuan bam khuanthe. Poubauhmei rui ndauhlou mei tei Daniel rui kabah tei guangh khou din lou khuan the khatni hei tei aniu guai kathai kei dikho. aniu phaisui mak khang Ramun din hei Baibal karana rui samei su diu.
6. Kachaek pi tei thou tha?
Daniel 2:38 Mi kachaek tuang ___ tei nang the.
THAILOU KHANG: Guangh hei rui kakandi tuang kapi the. Hei jangrui Babylon guanghdi ti hei Nebuchadnezzar rui lin the. Ramun din mei rui salou mei guangdi kahoumei. Babylon guanghdi hei kum 612–539 BC ngan sin lou e, mi kandi khou tan liang mei guanghdi suna kapi kachaek rui lian lou mei kumna. Thai lou o mi Ramundinh hei Daniel gan khou rui kahauh tuang e.
7. Babylon mei guanghdi hei tingsangjang nai bam puni dai?
Daniel 2:29 Nang tang khou guangh di ___ nai dat puni, mi tei nang guanghdi di dai nituang hamh e.
THAILOU KHANG: Babylon guanghdi hei tingsangjang sin bam nituang hamh e. Babylon khang suang keih maihmei guanghdi rui sin puni the. Dandi tanh rui kachaek khang suang kei maih mei kumna Babylon tang guang mei guanghdi tho Babylon kum daih tang ni tuang ham the. 539 BC khou Cyrus rui Medo-Persia tuang kapi suna Babylon ta ngam lou kanthe. Khatni Babylon guanghdi hei ngan lou kanthe. Medo-Persia guanghdi hei rui kum 539-331 BC ngan kandi hei sin lou kanthe. Kaniu rui guangh tu bam mei gan khou dihkha hei danditanc hei sinpiu khuan e.
8. Tabui tanc rui Medo-Persia tang guangh tu dat puni sabo?
Daniel 2:39 Mi tang tei kathum mei ___ tuang guanghdi kandi kapumta sindat puni.
THAILOU KHANG: Tanjin guanghdi Greece mei guangh Alexander rui Medo-Persia guanghdi ta Arbela bam khou kum 331 BC khou ngam lou the. Khatni kum 168BC ngan kandi sin lou-e Greek mei rihmei ti hei “Tanhjin puan piu mei” tuna thai e. Kalam thu kaniu rih puan, buibang guai hei tanhjin rana sinsu tina e. Jaolo, guanghdi guai hei kei khit khit the, tan guai Kaman huang khit khit mei kum, tiki khaeng khit khit the.
9. Tabui tangh rui padei mei guanghdi ta lian lou bo?
Daniel 2:40 Padeih mei guangh di hei tho ___ kumna tanh puni.
THAILOU KHANG: Ntanh tuang guanghdi Rom mei rui Greek meita kum 168 BC khou rui ngam louna kum 476 AD ngan guangh tu lou e. Kum 476 AD khou Romta Ostrogoths mei rui rih ngam lou kan e. Jisu Khrista ta puan lou mei gan khou Rome rui guangh tuna kandi kaguai sinbam khuan e. jaolo! Daniel rui tingkum ching huthang rui salou mei tei kumna pat rap khuan e. Guanghdi padeih guangh tuna boudat kanmei - Babylon, Medo-Persia, Greece khatni rom hei Baibal khou than thiak na salou rei khuan e khatni kandih tuang pari book guai ni machuang lou e.
10. Rom mei guanghdi bou kei kan pukhou tabui pat puni tuna sabo?
Daniel 2:41, 42 Guangh di tei ___ guanghdi kaphai zungnun tei ntan le taniang rui sumei kabah tei thu mi guanghdi tei asak tanh puni, asak rui suan puni tumei tuang e.
THAILOU KHANG: Rom guanghdi kum 476 AD bouh kei mei tang guanghdi baih mei rui kandih kapum ta sindat mak the. Daithou makmei zat rui Rom tei rih ngam lana Rom mei guanghdi tei siatbak kanthe. Daniel rui din kasuak lou mei kumna. Europe khou mi zat aruh tei pat kanthe. Ostrogoths, Visigoths, Franks, Vandals, Alemannians, sueves, Anglo-saxons, Heruli, Lombards, khatni Burgundians guai hei the. Asei ngan guanghdi chanei thu naibam dihe Europe kandih kho. Jaolou kho, Anglo-sazons tei English the, Franks tei French theAlemannians tei Germany the, khatni Lombards tei Italy mei the.
11. Mi guanghdi aruh hei guang tin dat ngam puni dai?
Daniel 2:43 Mi guanghdi tuang kaipou nun tei noukau nahla kariuna kaikhun riangluai kariu khang karam puni, tiki ntanhle taniang tamian nuh mak mei kumna kaniu ___ lakhe.
THAILOU KHANG: Noukauh nahla, champan khan lana, Europe tihei guanghdi akhatna sudat khang karam e tiki guang tang ngam mak ge. patkanmei kandih tuang pari khou nai e kapi sumei, Charlemagne, Napoleon, Kaiser Wilhelm, Mussolini, khatni Hitler kaniu guai rui Europe tihei khatna sudat khang rih sukan e tiki scripture rui hei guai tei ti thaek lou ngam kan e. Ndauhloumei 13 khou hilou e kandih kapum pui khou Rachap khatna tat khang karam puni tiki Daniel tuang Ramun dinh rui hei tei guang tang ngam nituang hamme bakna bam kanni de tu e.
12. Nkham mei guanghdi thu thou rui lingh thou puni cho?
Daniel 2:44 Mi kaipou nunc teirui sin bammei gan khou ___ ___ rui ngan dat lakmei guanghdi akhat lingh thau puni.
THAILOU KHANG: Guang nimei daihmei guanghdi kiu thu tingkauh guanghdi Metthiu 25:31-34 khou hilou mei tei the.
13. Ntau but tei rui baimei guanghdi guai ta takum sukan cho?
Daniel 2:34, 35 Mei gan khat na rui sini kahi lou mak ge ki tautuang khou rui bak patna ntauh le taniang kariu mei phaipa tatei ___ the kumna mitei ___ paruat kan the ___ khatni ntauh tei ___ suna daih thauna kandih kapum daih liam kanthe.
THAILOU KHANG: Mei gan khatna rui sini kahilou mak na bak pat kanmei ntauh tei Raguangh Guanghdi the. Mihei kandih tuang guanghdi kariu nituang ham e tiki baihlai puni (Ndauhloumei 21:1). Baibal khou hilou e jisu kaneimei suna guang pukhou thu kandi guangh di kaguai tei sumutsut kan puni khatni tingsangjang naibam ni mei guanghdi lingh thoupuni. (Daniel 2:44). Adi khang gaimei cham cho? Jisu Khrista guangdat puni. Kandih khou pat bam mei guai rui Raguangh Nah Mpou rui chumji mei guanghdi tingsangjang khang lingh thau lou nimei khang tei rui tat gutna bamthe. Guangh Nebuchadnezzar ruina Jerusalem kaidai ta rihngam lana Rakai ta sukasi lana ntao th nchumei Raguangh ta ngam the tuna ningbam nu e. (Daniel 1:1, 2), tiki asan mak khou Raguangh rui guanghdi guai ru khou sinbam e tumei nchin lou kan e. Mansei rui tan ruai na khatni patbam mei guai tihei Raguangh rui sin bam de khatni kamei rui ngam kham lou puni de. Babylon, Medo-persia, Greece, Rome, khatni guanghdi ru Rome khou rui bakpat kanmei guai rui Raguangh ta houzin mak na kamei nunta suman khang karam khuan e, tiki Khrista guang pukhou kandi guanghdi guai tei sumut ngam kan puni. Thuanku kho Raguangh ta. kamei rui nkham khou rih ngam lou puni.
14. Daniel rui kamangh tuang lam din than thiak lou mei tang, Nebuchadnezzar rui poubauhmei lam khou takum sakan bo?
Daniel 2:47 Guangh rui sathe, “Nang tuang Raguangh hei rav ___ pang khou ___ e guangh guai kaipou e. khatni nkamhloumei ndauhloumei pu e. Ai mi hei thaimei thu nang rui mi nkamhloumei hei ndauhloumei pan rui the.”
THAILOU KHANG: Raguang rui kandih khou patbamei kaguai hei sinbam e tumei Nebuchadnezzar kamei ngan thai the kumna Daniel rui kalum bammei Raguangh hei Babylon mei rah guai ru khou e. ntauh thu Daniel khatni kapam mei nun tei rui kaniu raguangh tana kalum puijang rui nim guang lou mei subam mei khou tei rui Babylon guanghdi khou taan daihmei phung kanthe, (Daniel 2:48, 49). Raguangh ta champou mei nun tei Raguangh rui champou lou e. (I Samuel 2:30)
NANGTUANG LATDAUH
Raguangh rui kandih khou pat bam mei kaguai ta sinde tumei thai puijang rui, nangni panti tihei kamei rui kaipou suna sindiu khang nutha?
MUNDAUH: _______
TITHAI NBUH LOUMEI
Kathai nbuh khang tithai kasuan loumei.
Kachaek = Babylon
kachaek tuang pi tei Babylon the, kamei rui kandi kapum ruh khou ngam sin kanmei 612 – 539 BC.
Dandi = Medo Persia
Kangang Dandi tei Medo-persia guanghdi the,kamei rui kandih namruh khou guang tu kanmei 539 – 331 BC.
Tanjin = Greece
Kabung le kaneng tannjin tei Greece guanghdi kin the,kamei rui kandi nun ruh khou guangh tukan mei 331- 168 BC.
Ntanh = Rome
Ntanh tuang katan tei rome mei guanghdi the. Kamei rui kandi kapum na ruh khou guangh tu kanmei 168 BC- 476 AD.
Ntanh le Taniang = guanghdi bak kanmei kaphaipa tei Ntanh le Taniang
kariu Meitei Rome guanghdi tei guanghdi ruh bak pat kanmei khatni kariu dat ngam lakni mei nchin tuang nge, AD 476 khou rui thau na Khrista guang dat maksan kariu dat ngam nituang hamthe.
TAUH = Khrista tuang kangan makmei guanghdi, kalat kang, khatni kalatdan.

Ramundinc Phaeng Hou Thanranmei, Lesson 2 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved

