GAMTHIP A NUMEI KHAT
1 Lengte 3:16-28
A THUSIM..........
Lengpa thutanna insung chu athipchet jengtai, chuleh mit jousen Leng Solomon bou chu avetan ahi. Asohte jouse chun adip u akidop tauvin khangdong leng pa chun hitobang boina chungthu hi ipity ahin sulham tadem atiuve.
Numei ni hi pindan khat a umbom lhon a, chuleh nidan phat kitohchet a hi naosen pasal khatcheh aneilhon dan ahi. Numei khat chun jankhat a hi achapa chu a-imut naa akidellih in naosen chu athitai. Matah’a ahungkhah dou jouva anaosen chu ati anavot a changtalouva anathi ahetdoh phat chun, hiche nupi phalou nu chun anaosen thisa chu achoiyin aumkhompi numei nu naosen damsel chutoh ama naosen thisa chu alhehto tai. Chomkhat jouvin numei khat joh nu ahung khahdoh phat a, naosen thisa chu amuphat in, lhasetah in akap in apengtai. Amavang chomkhat jouva naosen chu phatah’a amuchen phat in, hiche hi ama naosen chu ahitapoi tihi ahedoh tai. Langkhat panga khat nun naosen nomtah’a ama naosen akoichah kheh chu amudoh tai.
Hichun numei teni chu lengpa angsunga adinglhon tai, naosen ahing joh chu anilhon in aneitu ding kichuna aneillhon tai. “Hiche hi kei naosen ahi” tin khat chu ahung pengtai.
“Ahipoi, athisa chu nanga ahibouve!” tin khatnun ahin donbut kit e. Anu dihtah chu itobanga lengpa in ahetdoh thei ding hitam? Solomon in asohte chu chemjam ladoh dingin thu apen chuleh naosen ahing nalai chu bongniso tauvin atie. Asohten lengpa thupeh chu atotdan in agel masauve, Solomon thusei chu asohten abolngam pouve. Hijeh chun Aman achemjam chu olchan akaidoh in, numeinu naosen choi chu kehniso dingin agolep leptai. Ahileh kidangtah in anu dihtah chu lengpa keng atuh in ataotai, “Naosen chu khatnun kilah maitan te, lungsettah in satlih da jengin atitai!” Ahinlah khatjoh nu chun hitin ati, “Amajong changlou ding keijong changlou ding, kehni soh doh jeng tan” ati. Hichun Solomon in jong anu dihtah chu koi ahi ahedohtai.
Themgao thilmu kihil tengleh, Numei hi houbung toh kitekah ahi (Jeremiah 6:2). Ninununga houbung simsen lou umho lah a hi houbung nunung dihtah, chapa lhem nei hilouva, chapa hingjing adihtah nei chu ipity iholdoh diu hitam? Solomon tobanga hi, Chemjam kiti Pathen thu chu iman diu ahi (Hebrew Mite 4:12).
SIM DING
Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.
1. Thuphon in Pathen houbung dihtah chu itobanga alim avetsah em?
Thuphon 12:1, 2, 5 Chuin vanah melchihna chung-nung khat akimun ahi; __________ khat nisaa kijema, akengto noiya lhathah uma. chule alu chunga ahsi som le nia kijem lai lukhuh kikhuh ahi; chule amanu chu __________ ahi; chule naoso nat thohgima ham hama ahi. Chuin amanu anavah le chapa khat asohtan ahi; ama chun namtin vaipi jouse chunga __________ tenggol’a vai apoh ding ahi; chuin acha chu Pathen heng le alallouna’ah lahlouvin aum tan ahi.
NOTE: Bible themgao thimu kihilna ahitengleh, Pathen houbung hi nungah thengtoh akitekah jie (Jeremiah 6:2). Thuphon 12 naa, numei khat hi nisa, lhathah, leh ahsi hon akijem e – Pathen semtil a vahloupi asem hosese ahi. Jesun houbung henga hitin aseiye, “Nangho vannoi vah nahiuve.” Matthew 5:14. Nisa chu Jesu Christa vah vetsahna ahi (Labu 84:11; Malachi 4:2). Akeng noiya lhathah chu kitepna luiya pumgo thilto holeh kithoina ale ho avetsah ahi. Lha in nisa vah ahinsal doh banga chu, pumgo thilto kithoina ho jong chun Messiah vah chu ahin salvah u anahie (Colossae Mite 2:16, 17; Hebrew Mite 10:1). Aluchunga ahsi 12 chun kitepna thah sunga houbung lamkaiho avetsah a – Kitepna luiya phung som 12 ho leh kitepna thah sunga solchah 12 ho ahie. Chuleh namtin phungtin jouse chunga thih tenggol a vaihom chu Jesu Christa kiseina ahi
(Labu 2:7-9; Thuphon 19:13-16).
2. “Dragon sen” chu koiham chuleh ipi bol dinga kisa ham?
Thuphon 12:9 Chuin dragon len chu gul lui, __________ le __________ kiti vannoi pumpi lhemiha a chu, ama chu leiyah lelhah-in aumtan ahi; chule asolchah ho jong chu amatoh lelhah than aumtauve.
Thuphon 12:4 Chule amei chun van a ahsi ho hop thuma hop khat aloilhan leiyah asep lhan ahi; chule dragon chu asoh dingkon numeinu ang’a chun ading jing jengin ahi. asolhah tih tih acha chu __________ lhum jeng theina dingin.
NOTE: Dragon chu Satan ahi, Jesu Christa pen pet a pagan rome mangcha a sosetah a natongpa chu ahi. Satan chun Rome lengpa Herod chu atildoh in naosen Jesu tha theina dingin Bethlehem pumpia naosen jouse anatha sah tan ahi (Matthew 2:16).
3. Satan in Jesu Christa atha theilou phat a ipity em?
Thuphon 12:5 Chuin amanu anavah le chapa khat asohtan ahi; ama chun namtin vaipi jouse chunga thih tenggol’a vai apoh ding ahi; chuin acha chu Pathen heng le alallouna’ah __________ __________ tan ahi.
NOTE: Jesu thina lhana kon athodoh chun van lama akaltouvin Pa laltouna anga aumtan ahi (Solchahte 1:9-11), hiche muna chu satan in asuhboi theilou ahitai.
4. Jesu Christa van a lahtouva aumphat a, Satan in houbung chu i-alo em?
Thuphon 12:13 Chuin dragon chun leiya akilelhah chu amun. hichun acha soh a chapa khat hinga numeinu chu __________ ahi.
NOTE: Satan in alunghanna chu Jesu chunga asolhah theilou phat in, Jesu lungchang suhnat theina dingin alunghanna chu ama houbung chunga asolhatai.
5. Hitobanga suhgentheina phat sunga chu numeinu chu hoiya kiseldoh em? Itih chan geiya dinga kiseldoh ham?
Thuphon 12:6 Chuin numeinu chu __________ lama ajam mangtan ahi; hikoma chu ni sang khat le ni ja ni le ni som gup geiya akivah-na dinga, amanu chu Pathenin mun agotpehsa ahi.
NOTE: Numei nu (Pathen houbung) chu gamthip lama (mihem chenkhah louna mun) melma pa mulou dingin akiseldoh e. History dungjuiya kihe chu ahileh muthim khang (Dark ages) laiya chu, Pathen mite ho munthip lah leh songko dunga anakisel jiuva, houle bih jeh a kisuhgentheina muna kona hoibit na ding leh jalentah a umna dingin America gam lama miho chu analhailut lut uve. Ni 1,260 (hiche hi bible mundanga lha 42, ahilouleh kum thum leh akeh tin jong akiseiye) sung hi hou leh bih jeh a kisuhgentheina kum ahin, hiche sunga hi mihem taimah jat a simin hinkho achaanlo anahi. Hiche phat sunga hi Pathen houbung dihtah hi hing jongleh, hettheiya anaum doh nailou, chuleh muthei changa kivaipona anei nailou ahi. (Abelap a kisei “suhgentheina kum” hi anasim in).
6. Pathen houbung dihtah kihetna melchihna jatni chu ipi ham?
Thuphon 12:17 Chutah chun gul chu numeinu chunga chun alung hangin, amanu chilhah ho Pathen __________ nit le Jesu thu __________ jop amoh chengse chutoh kisat dingin akon-doh tan ahi.
NOTE: Pathen houbung amoh chengse kikhopna, mijouse hunglut na dinga houbung chun, Pathen thupeh som anit ding ahi (Sabbath nit ding thupeh togom a). Chuleh Jesu christa hettohsahna, hichu gao thusei theina thilpeh jong anei ding ahi (Thuphon 19:10). Pathen in ninunung houbung hi “Houbung moh chengse kikhopna” tin aseiye ajeh chu solchah ho phudoh leh sahdoh houbung thuhil jouse toh chun kitoh a kipana thupha ahil ahi. “amoh chengse” kiti hi pon-ah halkhat ki-at lha tobang ahi. Aki-at lha leh apon tahbeh chu kibang chet ahi.
7. Jesu in ama ingailuit nau itobanga iphondoh u ahi ati em?
John 14:15 Keima nei ngailut’u le kathupeh ho __________ dingu ahi.
1 John 5:3 Ajeh chu athupeh nit hi Pathen ngailut ahi; chule __________ chengse jong chu pohgih sa ahipoi;
NOTE: Thumakai thusim a chun, Numeinu in anaosen ngailutna dihtah avetsah naa konin Solomon in hiche hi anu dihtah ahi tichu ahetheiye. Hitobanga chu Pathen houbung dihtah chu ngailutna akipedohna leh thupeh anitna ho jeh a chu hetdoh hiding ahibouve.
8. Ni nununga houbung chun hoiche vantil thum thupoh chu alhangsap diu ham?
A. Thuphon 14:7 Ama chun o nasatah-in asamin, “Pathen gingun, aloupije chu vahchoi-yun; ajeh chu __________ avaihom phat ahung lhungtan ahi; chule van le lei, twikhanglen, twinah jouse, hichengse sema chu __________. chibaiyun,” ati.
B. Thuphon 14:8 Chuin Vantil anina achom khat ama nung nunga chun achelen, “Ajon thanhoi jeh a lunghanna lengpi ju chitin namtin le phungtin donsah a __________ khopi chung-nungtah chu __________. achimtai,” ati.
C. Thuphon 14:9, 10 Chuche jou chun Vantil thumna chun amani nung nung chu ajuiyin hatah-in asamin. “Koi hile __________ chule alim chu houva chibai boh chu chule achal’a ahim akhut ahim a, amelchihna kinamdoh chu kilah a aumle. ama jong chun Pathen lunghanna khon a chu alunghanna lengpi ju imatoh hal louhel gotsa kikoi chu adon tei ding ahi; chule Vantil theng ho mitmu le Kelngoinou mitmua chu mei le kath kah nat athoh gim dingu ahi:
NOTE: Hiche vantil thum thusap hi ninunung Pathen houbung in Jesu Christa hung masanga awgin kinotah a alhangsap dinga kipe chu avetsah ahi.
9. Pathen houbung in hiche thu hi koiho henga ahil lhang ding ham?
Thuphon 14:6 Chujouvin vanlaijol’a Vantil khat leng le le kamui; ama chun leiset chunga cheng __________ __________ le phungtin, chule paotin paotang le mite ho henga seiphong le dinga tonsot Kipana Thupha anei ahin.
NOTE: Ni-nununga Pathen houbung nukhahpen chun hiche thu poimo thum hohi chitin namtin jouse henga aphonsoh kei ding ahi.
10. Pathenin athu thenga kona ni nunung hubung holdoh beina akihetna ho ipipi eipeh uvem?
A. Gamthip gama kona ahungdoh jou AD 1798 jouva kipatna houbung in mutheiya na ahintoh pan bep ding ahi (Thuphon 12:6, 13-17)
B. Solchah ho thuhil toh kibanga tahsan thu jouse ahil dingu, chuleh athuhil jouseu chu Bible toh kitoh ding ahi (Thuphon 12:17)
C. Pathen thupeh soma nit ding, Sabbath thupeh puma anit tha ding ahi (Thuphon 12:17)
D. Gaothu seitheina thilpeh anei ding ahi (Thuphon 12:17; 19-10).
E. Phat nununga dinga thukhohtah jat thum hochu awgingtah a alhangsap ding ahi (Thuphon 14:6-14)
F. Hiche hi vannoi leiset pumpi hop a natoh khomna/kiloikhomna hiding ahi (Thuphon 14:6)
G. Tonsot kipana thupha ahil ding, hichu Christa jengseh bouva sohchatna thupha chu ahi (Thuphon 14:6).
NOTE: Achunga kisei tobang banga lhing joulou Christian kibahpi ngailut houbung mi tamtah aume. Hijeng jongleh houbung khatcha jong hi Pathen in aseingai chate umna “Amoh chengse kikhopna” tithei ding houbung chu aumpoi, ajeh chu Ni-nunung houbung dihtah chun achunga kisei jat sagi hosese khu abulhit ngai ahi.
11. Jesu in hiche hettheina jat sagi hokhu eipeuvin chuleh hitin ati, “Ka houbung gaholdoh tan” ati. Naholna lampia Aman ipi kitepna aneiyem?
Luke 11:9 Chule keiman nang ho kaseipeh nahiuve, “Thu-mun kipe ding nahiuve, hol’un __________ dingu ahi; kiuvun kihonpeh ding nahiuve.
12. Hilaiya kisei hettheina sagi hohi tulai vannoi houbung ijat tobang anei aumdem?
Ephesus Mite 4:5 Pakai khat, __________ khat, baptize chan __________ ahi.
NOTE: Vannoi leiset kolkimvel ningli sunga hiche hettheina jat sagi hohi houbung khat tilou adang aneijou aumpoi – SeventhDay Adventist houbung kiti, tuni hi seminar nabol peh a thu hinsei doh houbung hi ahie. Tupet a hi Amanu hin vannoi leiset pumpia vantil thum thupoh alhangsap jing ahi (Thuphon 14:6-12). Chuleh mihem taimah jat a simin athu hi akisantai.
13. Houbung jouse la Christian akisah sohkeiyun. Hichun Pathen houbung dihtah asosah jeng ding ham?
Isaiah 4:1 Hiche nikho chuleh numei sagi pasal khat kichuuva hitia asei diu, “Keihon __________ kineh uving ting __________ ding __________ ding ki-ngaito nauvinge, nang-man __________ neisemin, na-insunga neichensah poupouvun, minset pua ka umnau hi subei pou pou tan,” ati dingu ahi.
NOTE: Ka-ann/Changlhah kiti chu Pathen thu tekahna ahi (John 6:35, 51, 52, 63), chuleh ponsil chu chonphatna vetsahna ahikite (Thuphon 19:8). Hiche themgao thua numei sagi kisei hohin amaho ann neh ding (Thutah akisemthu) aneiyun chuleh amaho chama ponsil kisemthu anei uve (chonphatna). Amahon Christa akona chonphatna ponsil chu angaichapouve. Adeipen uchu Jesu min put ding chu ahijenge, ajeh chu bible in aseijeh hiding ahi, “ijeh inem itileh vannoiya mihem lah-a huhhinga iumna dinguva kipea min dang amin dang aumpoi,” ati Solchahte 4:12.
14. Mikhattouvin Pathen houbung nukhahpen adihtah chu hin kimudoh taleh, hiche houbung mi akiso louva khoh ham?
Solchahte 2:47 Pathen avahchoiyun, chule mi jouse lungdeiyin aumun ahi. Chuin Pakaiyin huhhinga umho chu niseh-in __________ chun __________ jingtan ahi.
NOTE: Henge, Ni-nunung Pathen houbung mi kiso ding ahi aloutheilou thilkhoh khat ahi. Houbung mi hina thudol a Pathenin hiche thudohna adonbut hohi ven:
• Eiho inbonchauva tipumkhat dinga kou ihiuve (Colossae Mite 3:15)
• Hiche tahsa chu christa ahi (Colossae Mite 1:18)
• Baptise jouva hiche tahsa sunga chu lut ihiuve (1 Corinth Mite 12:13).
Noah nikho laiya kong sunga lutlou akhoh banga chu tunia jong Pathen houbung sunga lutlou hi thilkhohtah ahie. Pakaiyin ati, “Nangle na insung mite jouse, kong sunga lut tauvin” Semtilbu 7:1.
15. Noah nikho laiya chu sohchatna thei ding lampi ijat anaum em?
Hebrew Mite 11:7 Tahsan vangin Noah chun mu loulai thilsoh ding thu’ah hilchahna thu amun. Pathen ngai-sahna neiyin akichan, ama insung mi huhhingna dingin __________ innei khat asan ahi; chule hiche vang chun vannoi them-mo achansah-in ama tahsana chonphat chu achangtan ahi.
NOTE: Jesu in aseiyin aniveiya kahungkitna ding phat kon leh Noah khanglai tobang hiding ahi ati (Luke 17:26). Noah nikho laiya sochatna ding lampi dang aumlou banga chu, Tua jong sochatna ding lampi khatbou um ding ahi.
16. Ahileh houbung dang holah’a jong hi Chrisian phatah aum ahin, chuleh Pathenin “amoh chengse kaikhomna” houbung khatbou aneikit a ahileh, hiche sunga um nailou Christian phatah tah hochu iti ding hitam?
John 10:16 Hiche honga hilou jong kakelngoi aum nalaiye; keiman hiche ho jong chu __________ ding; chule amahon ka-o __________ dingu; chule __________ khat aching khat hung hidoh ding ahi.
Thuphon 18:2, 4 Ama chun o-sang chungnung tah-in “Babylon khopi chungnung chu achimtai, achimtai; thi lha ho chenna le lhagao boh ho jouse-kihen khomna, chule vacha boh thet umtah ho kihenna bom asoh tai. Chujouvin van a kona hitia kisei hi o achom khat kajan ahi: “__________ __________, nang ho amanu chonsetna chu Nachan khah louna dingu le, Amanutoh nakisuhgamtha louna dingun, Amanua kon chun __________.
NOTE: Jesu Christa in ama nung jui dihtah ho, ama dinga tahsan umtah mipha jouse chu Babylon dalha dinga khatvei tengle ahinkou doh ding ahi. Hiteng chuleh amahon Ama-o ahet dingu, aban leh houbung sunga lut uva, ninunung houbung dihtah khatseh hiding ahiuve.
NA KIGELHAHNA
Tunin Jesu in nakouve ni-nunung ahoubung sunga chu nabitna dingin luttan. Ama dinga manlutah nahi. Tunia akouna awgin hi nakisan ding ham?
DONBUTNA: __________
ABELAP
Hiche simmun hin abelap a simding eipeuve
Suhgentheina Kum
Kum 1,260 sung thohgentheina khang hi bible a avel velin akisei jenge, ajeh chu hiche hi Pathen mite dinga kisugimna chungnungpen khang thusima kihe chu ahi (Mathhew 24:21). Nikho 1,260, lha 42 chuleh kum thum leh akeh tin akiminphah jinge (Thuphon 12:6, 14; 13:5; Daniel 7:25). Hebrew Mite calendar mangcha a isim a, kum khat a nikho 360 ahileh – hiche phat thum kipe jouse hi kum 1,260 kiseina jeng, thakhat jeng ahiuve. Gaova nikho khat chu atah a kum khat kiseina ahi (Ezkiel 4:6; Minbu 14:34).
History dungjuiya kum 1,260 sunga pathen mite sugentheiya anapang chu koimacha dang ahipon, pope thaneina hi anahie. Hiche hi AD 538 a kipan a, Emperor Justinian hin catholic houbung a pope hi Christian houbung jouse lah a ding thuneina vaihomna ahinpehdoh apat kipan ahi. Rome a bishop chu houbung jouse chunga lenpen ahi tia aphondoh ahi. Hiche lekhathot chu Justinian’s Code tin akiheden tai. Chuleh aphat chu AD 1798 kuma Napoleon general Barthier in, pope amat a songkul a ahen a chu anakichai ahi. Hiche suhgentheina kum sunga hin alhanghop a simin Christian 50 million val in thina anatoh uve.
Thu khohtah jat thum:
Thuphon 12:10-12 sunga Pathen mite ahung kiphutdoh dan thu khohtah thum um dan chu ahileh;
1. Sopite hehse a pang jing, satan chu Jesu Christa in thingpel chunga ajoutai
2. Ibonchauva eihon jong Jesu Christa thisan leh hettohsah iphon jal uva kona jona ichan diu ahi.
3. Satan in phat alhom ahet jeh in hatah in alunghang e. Eiho tobanga miphatah banga um dia ikineplou diu ahi. Eiho melma gilou pen ama ahibouve.
Athu in aseidoh nompen chu ipi ham itileh, satan gal joupa Jesu Christa chu, athaneina loupitah chu Pathenin eiho thil thonpeh bangin epeuvin ahi. Ihinkhoa Jesu thaneina toh satan ilal ngailou diu ahi. Satan lunghanna chu kichat ding aumpoi. Ajeh chu ama chu josa melma ahitai. Van a gal kisat a chun josa ahitan, chuleh leiya lelhah ahi. Thingpel chunga Christa in ajoukit tan athaneina jouse alahpeh tai. Chuleh thutan nikho tengleh ijakaiya jokhup a um kit ding ahi. Chuleh khopi theng sunga Pathen mite avel a ahindou kit ding teng jongle joa umkit ding ahi. Achainakeiya, amel kinungmu kittalou dia hiche leiset a hi meiya halvam a umkit ding ahi. Chuna chungchon a nangle kei sumang dinga akigot teng jongleh Jesu in kaumpi jing ding nahi tin eiteppeh kit uve. Itobanga Jesu Christa akona kinepna thu loupi ijah u hitam
Panorama of Prophecy, Lesson 16 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved

