LENGPALAI
Matthew 3:1-12
A THUSIM..........
Numei sunga peng lah a John Baptist sanga lenjo koima asohdoh khapoi,” Matthew 11:11 tin Jesu in anaseiye. Jesu Christa in hibanga themgao loupipen atipa hi ahinkho ipi ihet uvem?
John in Judea gamthip a thu alhangsap lai chun, naile gamlha akonin miho chu ama thusei ngai dingin ahung kikhom uvin ahi, ama hi mi hangsan, thaneitah a thusei, chuleh mikineosah ahi. Hiche nikho laiya hou lamkai ho umdan leh ama hinkho man dan chu akibang poi, John Baptist chun thenthouna hinkho aneiyin chuleh nemcha bouvinn hinkho amange. Thempu hon ponsil mantam tah tah akisil laiyun, aman sa-ngongsang mul akisil in chuleh savun konggah akigah e. Mihon nehlechah nengjeng junga anehlai uvin, John chun khoiju leh gam khaokho anen ahi. Khamna thei ju imacha donlouvin, Pathen lhagaovin adimset joi (Luke 1:15). John chun thupitah in synagogue sunga thu asei poi, vadung pang leh songselah kolselah muna thu aseijoi. Hijeh chun mihon “Amahi Elijah chu hingap hitam?” tin akidongto uve.
John hin kitepna luiya themgao hobangin pon akisil nai, ahinlah amachu Elijah themgao hung pengkuon (incarnation) ahipoi. John ahung pen lhah masanga pat a vantil in hiche naosen hi “Elija lhagao leh thibolthei naa ... Pakai hungna dinga miho kigotna aneisah ding” Luke 1:17 tia anu le pa anasei masatpeh ahitai. Masanglaiya Isreal gama Elijah themgao pa banga chu John in jong Elijah lhagao mangchaa Pathen mite lah a halnathah ahinpohlut ding tina ahi. Ama natoh thupipen chu Jesu christa hung masatna dinga miho kigotsah ding leh chonset lunghei dinga kouna ahi.
Ni nunung tengleh Jesu christa aniveiya ahungkitna dinga vannoi mihemte semtup leh puijang dinga sepai kiloikhom Elijah leh John Baptist natoh banga hin tong um ding ahi tin Bible chun aseiye. “Vetan, Pakai nikho loupi tah le tijat umtah hung lhun masanga Elijah themgaopa chu kahinsol peh ding nahiuve.” Malachi 4:5. (Joel 2:28-31 jong ve in).
SIM DING
Bible hohi sim cheh inlang a onglai sudim in.
1. John hinkho lhagao thenga adimset theina jeh thuguh khat chu ipi ham?
Luke 3:16 Johnin adonbut’in abonchau-va jah a, “Keima vangin twiya Baptize kachan sah nauvin, ahivangin keima sanga hat chungnung jo ahunge, keima akengchot khao sut lham dinga jong __________ __________; amatah chun nang ho Lhagao Thenga le meiya Baptize nachan-sah dingu ahi.
John 3:30 Ama chu khangtou tou ding ahin, keima __________ suh ding kahi.
NOTE: John Baptist akineosah na hinkho leh, noinung pen a akikoina hi lhagao dimset achanna ajeh lenpen ahi. Johnin thahat tah’a na atoh naleh Pathen a dinga kiphal thengsetna hinkho anei hiteni hi kijopmat chahkheh ahi. Midang khat Jesu christa anga puilut ding hi amachang kipuilutna sanga John in kipanapen a anei ahi. Abol atoh jouse chu Pathen loupina ding jeng in abol e.
2. John Baptist in Pathen thu asimji nah em?
John 1:23 Aman, “Keima Isaiah __________ sei, ‘Pakai lampi sem jangun,’ tia gamthip’a khosama mi khat __________ chu kahi,” ati.
NOTE: Henge! John in kitepna luiya Pathen thu ahin vetsah dan hi aman Pathen thu asim jinge tichu photchet ahi. Bible chun John in aseijuite thu ahilin, chuleh an-ngol taona neidan jong ahil ati (Matthew 9:14). Hiche jong chu John in Pakai angailut dan hettohsahna ahitai. Hitobangma chu eihon jong Bible sim leh Pathen lhaina ineinauva kona, Pathen ingailut uva Ama ihet diu chuleh alhagao theng ichan diu ahi.
3. Jesu thu hettohsah a pan ding John hinom hinam?
John 1:29 Ajingin ahenga Jesu ahung __________, “Hichun __________, vannoi chonset pomang Pathen kelngoi nou khu!
NOTE: Angeina monga, John hi achanga lha mi ahi (Luke 1:80). Hitajongleh Jesu hi vannoi huhhingpu ahi tia miho kopeh ding dinmun ahitengleh ngolhoitah leh minsetna ding hihen, ahinkho changeiya chaan ding hijongle ama leh ama ki-iit louhel mi ahi. Hitobanga chu tulaiya jong koihileh Pakai dihtah a ngailu jouse chun kichatna leh huphulna jouse apaidoh a Jesu thu hettohsah a ding ding ahi.
4. John in imchah neilouva hangsan tah a thu aseiho chu gam sung lamkai (political) holeh Hou lamkai hon angainomu hinam chuleh akisan theiyu hinam?
Luke 7:30 Ahin Pharisee ho le danthu them-ho vang chu ama chansah a Baptize chang __________ Pathenin amaho chunga agot chu alhun kheisah tauve.
Luke 3:19, 20 Ahin Herod lengpa vang chun asopipa Philip inneipi Herodias jal le athilbol phalouho jal’a __________ jeh-in, John chu __________ akhu-min chonset chunga chonset abol be tai.
NOTE: Hiche nikho laiya chu John hin hangsan tah a hou lamkai ho chonsetna jeng jong kichat neilouva anaphosal ji ahi. Ni nunung tengleh Pathen a din nalung heiyun tia iseihou chuleh Pathena dingin kisutheng un tia kouna isemhou jong hi houbung lamkai jaum tah leh gamsung lamkai ja umtah ho dinga ngainom umlou tah hung hiding ahi.
5. Kijepna (Make-)up mantam chijat chom chom leh ponsil mantam tah tah a kichei hohi Bible in aphallou ham?
1 Timothy 2:9 Chuto-bang ma chun numeiho __________ __________ chan kijemu hen, kiphalam khen chan ginggeh chan umu hen; sampheh jeppah. Sana, twikohchanga chule thil mantama kijem louvin.
1 Peter 3:3, 4 Sampheh hoi, sana khi-o, nichen ponsil got chom chom thoa __________ jema __________ __________; lung sunga guhthim mi. nun nem le lung nem. kern thei lou jem chun kijemjou hen; hichu Pathen mitvet’a man lutah ahi.
Isaiah 3:18-21 Hiche nikho chuleh Pakaiyin __________ hoitah tah le lukop jouse jong __________ jouse jong abansut lhah a, __________ jouse leh __________ jouse jong ngongveiho jouse jong asut lhah ding, pon lukhuh jouse le bantom ho jong, konga kivei pon ho jong asut lhah ding, gimnamtui thing-kong jouse le, chule damtheina ponsil ho jong asuhmang ding, khutjem ho hihen lang nahhoma kibat chaokol ho hileh asutlhah a,
NOTE: Henge! John Baptist in jong thupitah von aki-ah pon, ahidol bep chan akisem in –hiche hi Christian ho dinga jui tah chi ahi. Tulaiya kisem dan leh kichei dan thanghoi leh melsetah mijousen a abol hohi sumlutna leh lhepna lentah ahi. Chopdeh duh a ikisem diu ahi tia Pathenin asei ahidehpoi; ahinlah von mantam tah tah ho, neivum neval akivonna hoa kisem ding hi Christian teho bol ding ahipoi. Sana, songmantam leh khi-o, ngong-o hoa kichei hi vannoi in bol jong le, hiche hohi Pathen thutoh kitoh theikitlou ahi. Isaiah 3:18-23 naa kicheina jatchom chom kiminphah hohi nangin hehih jongle chun, mundang gam danga mihon abol sohkei ahi. Hitobanga thingle song hou miho chondan thona hi tulai western society a jong ahatlheh jengtai.
6. Lhagao theng dimset John hinkho toh anehlechah phabepseu (simple diet) kibol dan hi akisamkaina um em?
Luke 1:15 Ijeh-inem itile ama chu Pakai mitmua lentah ding ahi, chule ama chun lengpiga twi le __________ adon louhel ding ahin, anu oisunga auma pat‘a __________ __________ dimset ding ahi.
NOTE: Christian tehon ilungthim u suhthengna dingleh Pathen lhagao theng ogin ijah theina diuva khamna thei leh ju don kitiho hi ibollou diu ahi (Thuchih Bu 23:31, 32; Habakkuk 2:15; 1 Peter 5:8).
7. Ineh leh idon jouseu hi ipijeh a Pathenin hatah a agelkhoh ham?
Thutan Vaihomho 13:7 Ahin kajah a ama chun aseiyin, ‘Kivetemin, hung gaiyin natin chapa khat nahin ding ahi; hijeh chun tua pat chingtheiyin ju hihen lang adang khamna thei hijongle nadon thei louhel ding, __________ __________ jong naneh theilou hel ding ahi; ijeh-inem itile naosen chu apena pat’a athi ni geiya Pathen dinga Na’zir hung ding ahi, ’tin aseiye,” ahungti.
1 Corinth Mite 6:19 Ahilou jongle Pathena kona naneiyu Lhagao Theng nalung sunguva chenga chu natahsau hi __________ __________ ahi ti nahet louvuham? Nangho nanghoa tum nahipouve;
NOTE: Thil ineh, idon jouseu toh lungthim thenna leh hatna, lhepna a kivendoh jouna ding, chuleh thilpha thilse hetkhen theina hohi abona kijotmat sohkei ahiuve. Christian ten ijakai ibol jouseu –Nehlechah hitajongleh – Pathen loupina dinga bolsoh kei ding ahi (1 Corinth Mite 10:31)
8. Vannoi chonnaa chon hi Bible in ipi aseiyem?
Jacob 4:4 Vo numei jong ho, vannoi toh __________ hi Pathentoh kigalna ahi hi helou nahiuvem? Hijeh a chu koi hile vannoi toh kihouthei goa chu Pathen __________ kisema ahi.
2 Corinth Mite 6:17 Chuti ahi jeh chun Pakai chun ati, “Nangho amaho lah-a kon chun hung potdoh-un, Chule __________ umun; Chule thilboh tongkha hihhelun; Chule keiman nangho kalah lut ding nahiuve.
1 John 2:15 Nang hon vannoi leiset le vannoi leiset lam dot thil chengse __________ hih hel’un. Koi hile vannoi leiset ngailua chu alung sunga Pa ngailutna __________ lou ahi.
Rome Mite 12:2 Chule nangho tulai __________ leiset chon hin chon hih-un; Pathen lungdeilam, hichu apha, lah theile phat chamkim hi ipi ahi, nahetdoh theina dingun, __________ thah kengunlang lim chom puvin.
NOTE: Midang ho Jesu Christa hungkitna ding kigotna ineisah theina diuva chondan pha vetjui theiya iumu ngai ahi.
9. Christian tehon gel dinga akilhen diu chu ipi ham?
Philippi Mite 4:8 Achaina-in. sopiteho. thutah chacha, ja umdol chacha, __________ chacha, alheng chacha. dei um chacha. seiphat chacha, phatna nei ima auma chule pachal channa auma ahile, hitiho dol chu __________.
Labu 101:3 Ipi thil hijongleh __________ jouse chu __________ muphahna koi ponge. Kipalna neisa miho thilbol kahoi, Hitobang hin eituh khah lou ding ahi.
NOTE: Miho hi kinah kibou najousea kona akikangse nadiuvin John Baptist in aseipeh jenge (Luke 3:14). Eiho dinga, kinah kibou naho hi kisuhhalna tobanga vetjong chu phalou ahi atina jong ahi. Chonset jonthanna leh kinah kibouna hohi lunggel leh ngaitoa kon ahi (Matthew 5:22, 28). Hijeh a chu, Christian ho dinga TV a hung kilha, video phalou, lunggel suhboh thei dia kivedoh jouse vetlou ding ahi.
10. Christian dihtah hon itobang music angei ding ham?
Labu 40:3 Pakaiyin kakamsunga __________ __________ eikhumpeh-in, I-Pathenu vahchoina la khat eikhumpeh-e. Mi tamtah-in Pakai chu mu’uvin tin, Aginsoh keiyuva ama jeng atahsan diu ahi..
1 Samuel 16:23 Itih hijeng jongle Pathen henga kona lhagao gilou chu Saul chunga ahung chuh tengleh David chun __________ chu akipat jeng jin akhut te nin asai sai jeng jie; hitah chuleh Saul jong __________ jin ahung damdon jin ahi, chule lhagao gilou chun adalha ji tan ahi.
NOTE: Tulai leiset a music ngeitah tah mijousen angai hohi lhagaova eilungmonsah ding umlou ahi dan imusohkeiyu ahi. Vanlam lhangaina lungthim ineichasun sun alamangin chuleh imihinao joh hatah in asulang jo jie. Hijeng jongleh music hi Pathen a dia thahat tah hikitthei ahi. Saul lengpa chu lhagao gilouvin abolji tengleh, David in akhut a semjang maolhenga asaiji teng akitha-ol jin lhagao gilou chu adaljam jin ahi.
11. Lam kitihi Christian te bol dinga kilom ham?
1 John 2:6 Keima ama a um kahi, tia chu ama __________ bang banga ama jong __________ ding dol ahi.
Titus 2:12 Hitia chu eiho Pathen ngaisah louna le __________ leiset lung ngaichat jouse pumpaiya, lung lima chondih a chule __________ ngaisahna neiya tu khanga hi ikhosah dingu ahi.
NOTE: Tulai vannoi leiset a laam kitho hohi hi vannoi lungngaichat dol a music kibol hotoh kithoa laamna jeng ahin chuleh jonthanhoina lam toh koisai tamtah ahi. Hijeh a chu iumna jouseuva eile-ei ikidoh jing diu thukhat chu, kaum na mun a hi Jesu toh um hileng “Jesu Christa in ipi abol dem?” tihi kidoh jing angaiye. Tumging leh khong kivoh ging jatchom chom lah a huhhinpu in akong ahih-lelea alaam ding chu tahsan um naisai lou ahi.
12. Christian te dinga lottery ham ahilouleh sum leh paiya kichepna (gambling) hohi bolchi hinam?
1 Timothy 6:10 Ajeh chu __________ __________ hi setna jouse bul ahi; hichu mu ding kihabolna lama mi kimkhat tahsana konin avah mangun. amaho le amaho __________ tamtah-in akisun jiuve.
2 Thessalonica Mite 3:10 __________ nom lou chun an jong nehda-hen. tia nalah uva kaum laiya nangho thu kapehsa nahiuve.
Thuchih Bu 28:10 Mi kitahna neitah chun phattheina anei jing ding, Hao __________ __________ ding deipa vang talen manlouva umlou ding ahi.
NOTE: Sumle paiya kichepna hohi khamna thei neho banga ngolna thei ahi. Mi abangloi chun casino lah dungleh state lottery lah dunga sumle paiya kichepna jeh in a insung pumpi kitun mang jong adimset e. Haosat loi chel na dinga natoh kibol jouse hi, amanna ding beilama umsa, aboina alhung teng jongleh seiding beikei, alonaji umlou hel ahi.
13. Tulaiya Pathen mite dia tup le bidoi ding pentah chu ipi ham?
1 John 3:22 Chule imathem ithumu chu amaa kona kimua ahi; hichu eiho athupeh __________ jeh-u chule ama mitmua alung __________ jeng ibol jeh ahi
Thuhilpa 12:13 Thu kisei ki-ngai chengse thil hijat agomsoh a achaina keiyin: Pathen gingin, athupeh chengse nitsoh keiyin; ajeh chu hiche hi mihem toh ding kin __________ ahitai.
NOTE: Mikhat chun ama deilam lama hinkho aman a Pathen gam alut ding chu hitheilou ahi. Hiche ding jeh tah tah a hi Jesu Christa leiya hunga – eiho vetjui thei dia hung um ahi (1 Peter 2:21)
14. Hiche simmun sunga Pathen thu banga hinkho man ding dan iseihou hi beichakhen a thununa ipi in eipeh diu ham?
John 14:15 Keima nei __________ le kathupeh ho nanit dingu ahi.
1 John 5:3 Ajeh chu athupeh nit hi Pathen ngailut ahi; chule __________ chengse jong chu __________ sa ahipoi;
Labu 40:8 Vo ka-Pathen nangma lungdei thil bol ding katha anome, __________ nangma __________ acheng jingnai,” kati.
15. Christian hikho hi Ipi dinga sangtah a kikou ham?
1 Peter 2:9 Ahin nang ho nam __________. leng thempu, __________ theng chule ama a tum hi dinga Pathen mite nahiu ahitai: chutia chu muthima kona ama vah kidangtah sunga lut dinga nakoupau phatna chu __________ theina dingu ahi:
NOTE: Jesu Christa dia lengpalai (Ambassador) ihiutoh kilhon a, Christian teho hi sangtah hiding a kikou ahiuve! Jesu hung masatna dingin John Baptist in mi akigotsah in, chuleh Tunia hi Pathen in Amite thenthouna hinkho aman uva Christa aniveinaa ahungkitna dinga miho akigotsah theina diu ahi ati.
NA KIGELHAHNA
“Gamthip gama ogin khat” achombeh a lhangsam ogin chu nahinom a Christa hungkitna dinga miho kigotsah dia hinkho vetjui theitah tah a man ding nanop em?
DONBUTNA: __________
ABELAP
Hiche simmun hin abelap a sim ding eipeuve.
Christa dinga Lengpalai (Ambassador)
Mikhat chu Christian ahung hile, amapa amanu chu lenggam hoijo khat akona hung kisol leng palai (amabassador) ahi. Bible chun hitin aseiye, “tun eiho christa dinga lengpalai ihiuve.” 2 Corinth Mite 5:20.
Leng palai (Ambassador) kiti hi dictionary dungjuiya akisei dan in “solkar khat in ama gamsunga thalheng dinga gam chom, ahilouleh gampam a thusei leh lasa-toh ding mi asol, phat chomkhat sunga dinga gapot doh kiseina ahi.”
Leng palai hi gam khat dinga a thil poimotah ahibanga lhagao thua jong alouthei louva poimo khat ahie. Vangam mi hina neiho chu hiche leiset mi hina neiho toh kibang ngeilou ahi. Jesu Christa hi koi hiya chuleh itobang ahi hiche vannoiya seiphong dinga eikisol ahiuve. Lhagao thenga kona – ibol itoh jouseu, ithusei ilasah, ineh dan idon dan jousea Pathen limleh mel sulang ding leh tahlang dinga eikisol u ahi. Alangkhat a sei ding in, Pathen lenggam a dinga gam mi hina ichan tenguleh, hiche gammi hina umchan chu itho diu tina ahi. 2 Corinth Mite 3:18, naa Pathen thu in asei chu ahileh “eiho chengse vang amaikhu louva phatvet sunga kive banga Pakai loupina chu ivet jinguva Pakai lhagaova kona loupinaa kona loupina lima kikhela ihiuve.”
Eiho, houbung hohi tulaiya vannoi mite lah a Jesu Christa khut le keng, amit leh akam, chuleh abilkol vetsah ihiuve. Christa tahsa pum chu eiho ihiuve (Ephesus Mite 1:22, 23; 5:29, 30; Colossae Mite 1:18). Jesu van akal masang chun hitin aseiye, “Pan keima eisol banga, ken nangho kasol
nahiuve” John 20:21. Ati.
Ihinkhou chondan, khohei leh mit ha dan jouse hi Christa hinkho kiphondoh na jeng ahingaiye. “Navah uchu miho anga kilang hen, chuteng amahon nachonphat nau chu mu theiyun tin chuleh vana um na-Pau chu avah choi dingu ahi.” Matthew 5:16.
Panorama of Prophecy, Lesson 23 ©2022 Amazing Facts International All Rights Reserved

